Status: dit blok corrigeert uitsluitend de vier objectlijnen en hun provenancebasis. Tegenstrijdige oudere provenanceformuleringen worden hieronder begrensd; historische onderzoeksdata worden niet verwijderd.
| Object | Canonieke provenancebasis | Bewijsstatus | Stopregel |
|---|---|---|---|
| De Jager | De Oprechte Veiling Haarlem → Piet Jacobs → huidige lijn. Samen met Brug en waterval behandelen als provenance-/pendantpaar. | Piets schriftelijke verklaring is hard als bron/getuigenverklaring; exacte veilingkavel, consignor, datum en eerdere eigenaar blijven te verifiëren. | Niet opnieuw samen met De Burgt tot een drie-werken-Oprechtegroep maken. |
| Brug en waterval historisch label: Oprechte B | De Oprechte Veiling Haarlem → Piet Jacobs → huidige lijn. Pendantlijn met De Jager. | Zelfde bronstatus als De Jager; exacte veilingdetails en oudere eigendom blijven OPEN. | De Burgt hoort niet in deze Oprechte-transactie. |
| De Burgt historisch label: Oprechte A | Afzonderlijke Mak van Waay-lijn → Piet Jacobs → huidige lijn; vermoedelijke aankoopperiode ca. 1975–1980. | Piets verklaring/herinnering is bronanker; exacte catalogus, lot, datum en herinnerde Henri-Knip-toeschrijving blijven OPEN. | “Oprechte A” uitsluitend als historisch administratief label, niet als provenanceaanduiding. |
| Buffels / Paestum Referentie C | Afzonderlijk gesigneerd olieverfwerk. Piet: gekocht in 1978 via Galerie ’t Grinthuys in Dieren; herinnering aan eerdere Veluwse eigenaar/rijwielfabriek. | Grinthuys/Veluwe is een zelfstandige provenance-aanwijzing. Kaartlezing “Coll. Baron Fagel” en Kölling-sporen blijven afzonderlijk te bewijzen. | Grinthuys/Veluwe/fietsfabriek, Fagel en Kölling niet zonder object-specifiek bewijs tot één keten samenvoegen. |
Integriteitsherstel 18 september 2026. Bij structurele vergelijking bleek dat 46 secties uit v2.75 niet meer aanwezig waren in v2.86. Deze secties zijn hieronder ongewijzigd als historische onderzoekslaag teruggezet. Actualiteitsregel: bij inhoudelijk conflict gaan de latere v2.79–v2.86 checkpoints en expliciete correcties voor; teruggezette tekst is bron- en onderzoekshistorie en wordt niet automatisch opnieuw als actuele conclusie gepromoveerd.
Herstelbron: Knip_Beeldarchief_GECOMBINEERD_v2_75_BERGVELT_2005_06_VOLLEDIG_2026-09-16.html.
| Object | Actuele status | Provenancegrens | Toeschrijvings-/techniekgrens |
|---|---|---|---|
| De Jager | Waterverf/gouache op papier; exacte mediumterm OPEN. Papier/werk ca. 77 × 57,5 cm. Sierlijke vergulde lijst; H. Gonkel Jr. & Zoon-etiket. Hoofdfiguur draagt waarschijnlijk een lam/jong schaap; dood/geslacht en precieze rol van de figuur blijven niet technisch bewezen. | De Oprechte Haarlem → Piet Jacobs → huidige lijn; samen met Brug en waterval als provenance-/pendantpaar. Exacte veilingdatum, kavel, consignor en eerdere eigenaar OPEN. Restauratie-/vochtschadeverklaring geldt voor De Jager + Brug, niet voor De Burgt. | Maker OPEN. “De Jager” blijft projectwerktitel. Bern blijft beeld-/locatiehypothese, geen bewezen plaats. |
| Brug en waterval historisch label: “Oprechte B” | Waterverf/gouache. V3.02: drager en maat OPEN. [FEIT / OBJECTMETING — 21-09-2026] Door de gebruiker bevestigd: exact dezelfde afmetingen als De Jager, ca. 77 × 57,5 cm, en exact dezelfde lijst met glas. De precieze technische maatcategorie (papier/zicht/werkmaat) volgt voor Brug de bestaande De-Jager-maatregistratie totdat een nieuwe afzonderlijke meetfoto wordt toegevoegd. Omlijstingsfase vormt daarmee een hardere fysieke pendantkoppeling met De Jager; Gonkel-etiket/-spoor blijft binnen deze pendantlijn. | De Oprechte Haarlem → Piet Jacobs → huidige lijn; pendantpaar met De Jager. De Burgt hoort niet in deze transactie. | Maker OPEN. Wallis/Haut-Valais/Simplon is de sterkste topografische hypothese; Ganter en andere kandidaten zijn niet bewezen. |
| De Burgt historisch label: “Oprechte A” | Waterverf/gouache op papier; exacte mediumterm OPEN. Huidige frame-/montagematen: lijst 78 × 60 cm; binnenmaat voorzijde 68 × 50 cm; zichtopening passe-partout 57 × 39 cm; sponning/achteropening 69 × 51 cm. Werkelijke papiermaat en volledige beschilderde zone OPEN. Dunne afwijkende houten lijst, glas + passe-partout; geen bewezen Gonkel-etiket. | Afzonderlijke Mak van Waay-lijn → Piet Jacobs → huidige lijn; vermoedelijke aankoop ca. 1975–1980 volgens Piet. Exacte catalogus, lot, datum en herinnerde Henri-Knip-toeschrijving OPEN. | Maker en locatie OPEN. “Oprechte A” is uitsluitend historisch projectlabel en géén provenanceaanduiding. |
| Buffels / Paestum | Afzonderlijk olieverfwerk. Zichtbare cursieve signatuur “J.A. Knip” is een objectfeit; technisch auteurschap is daarmee niet zelfstandig gesloten. | Twee provenance-sporen blijven strikt gescheiden: (1) kaartspoor “Coll. Baron Fagel” → “Coll. Kölling” met identiteiten/overdrachten OPEN; (2) Galerie ’t Grinthuys, Dieren → Piet (1978), plus Piets herinnering aan eerdere Veluwse eigenaar/rijwielfabriek. Geen automatische koppeling tussen deze sporen. “Kees” ≠ automatisch Kölling. | Den Haag 1833, cat. 153 geeft een sterke inhoudelijke exact-subjectmatch; same-object blijft OPEN. Relatie met Amsterdam 1832, cat. 177 blijft OPEN. De achterzijde met Grinthuys-gegevens is de achterzijde van de galeriekaart, niet van het schilderij/canvas. |
Secties met oudere, later gecorrigeerde status blijven bewaard als VERVALLEN / HISTORISCHE ONDERZOEKSFASE. Zij mogen niet opnieuw als actuele conclusie worden geciteerd wanneer zij botsen met bovenstaande canon.
checkpoint-v276 uit v2.76.update-v2-77-heidelberg-market-fagel uit v2.77, inclusief Lempertz 1913-comparatorbeeld.update-v2-78-heidelberg-mak-frame-pourtales uit v2.78.AFR / Villa Medici — itemniveau onbekend, familieniveau sterk gedekt:
AFR_20170113_2_313_313bis.pdfAFR_20170113_2_320_321.pdfAFR_20180071_14_172.pdfAFR_20180071_14_344.pdfAFR_20180071_14_353.pdfAFR_20180071_16_98.pdfAFR_20180071_17_393.pdfAFR_20180071_18_87.pdfOnopgeloste losse beeldassets — niet vervangen door synthetische of vergelijkbare beelden:
1af22dac-8383-4f61-9572-5823c8eb508c.jpg1bdfa914-412e-49f9-8806-606e1bbf5dfa.jpg2ac6fc1a-ab6d-4b6b-8a9c-f9768ce54bae.jpg814be9c7-9047-4736-b5e1-864b87bf8fbe.jpg8d579537-5232-4a22-b280-f240c9f3bdf3.jpgbe5620db-2108-4b2e-b3ee-71cfcf0e9cd2.jpgNIET TERUGGEVONDEN ≠ VERLOREN. Een bestand is pas een inhoudelijke gap wanneer geen equivalente bron, geen bewaarde resultaatlaag en geen plausibele mislukte oorspronkelijke verwerking bestaat. Itemniveau-onzekerheid kan samengaan met sterke familieniveau-dekking.
Nieuw extern 6B/6C-onderzoek uit de reconstructiechat — waaronder de hypothese 255160 = catalogus 255 / lot 160 en de latere Henri-Knip/Martigny-comparator — blijft buiten de recoverycanon totdat het afzonderlijk wordt heringevoerd.
Sinds v2.84/V5.4 zijn 24 nieuwe Heidelberg-PDF’s inhoudelijk ontsloten. Alle 24 DOI’s waren nog niet in V5.4 geregistreerd. De sterkste nieuwe ankers zijn: (1) “Verzameling W. Kölling Ellecom” in Mensing/Frederik Muller 1944; (2) Max Perl 1937 lot1779 met drie kopergravures van E. Picquenot naar J.A. Knip; (3) een Rheinischer Kunst-Verein-record uit 1838 voor Henriette Knip in Bois-le-Duc; (4) een veel dichter Mak-van-Waay-corpus rond Henri/H. Knip, A. Knip en onbekende Zwitserse gouaches; en (5) Hertzberger 1944 met grote bundels historische Mak-catalogi als survivor-/archiefanker. Geen van deze vondsten verandert de hoofdstatus van de vier eigen objecten rechtstreeks.
| Node | Nieuw bronfeit | Bewijsstatus | Gevolg / grens |
|---|---|---|---|
| W. Kölling — Ellecom | Mensing & Fils / Frederik Muller, juli 1944, lot288, Rubens-portret: letterlijk “Verzameling W. Kölling Ellecom.” | [FEIT / HARD HISTORISCH PROVENANCEANKER] | Kölling/Ellecom is nu als daadwerkelijke kunstcollectie gedocumenteerd. Niet automatisch koppelen aan Buffels/Paestum. Aangrenzend lot289 (Saftleven, rotsachtig berglandschap met waterval) heeft geen bewezen Kölling-provenance. |
| Henriette Knip — 1838 | Central-Blatt 1839, Generalbericht Rheinischer Kunst-Verein over 1838, Mannheim cat.nr.91: “Blumentöpfe am Fenster, gemalt von Henriette Knip in Bois le duc”, rubriek Für Privatbesitz, 60 fl. | [FEIT / CONTEMPORAIN MARKTANKER] | Nieuw vroeg Knip-familie-/internationaal marktanker. Geen Josephus-objectbewijs. |
| J.A. Knip — Picquenot | Max Perl cat.196, 1937, lot1779: drie kopergravures van E. Picquenot nach J. A. Knip: Staffa/Antrim, Fingal’s Cave en basaltkolommen van Antrim. | [FEIT ALS HISTORISCHE CATALOGUSTOESCHRIJVING] | Nieuwe reproductie-/objectlijn. Niet gelijkstellen aan originele J.A.-tekeningen zonder oorspronkelijke uitgave/objecten te vinden. Bezitterscode [27] = cataloguscode “M.P.”; identiteit nog open. |
De nieuwe catalogi tonen dat Mak verschillende naamvormen naast elkaar gebruikt: HENRI KNIP, H. KNIP, A. KNIP, J. KNIP, W./W.A. KNIP en eerder “ONBEKENDE MEESTER (J.A. Knip?)”. Daarom blijft de hoofdregel: initialen nooit automatisch normaliseren naar Josephus of Henri.
| Catalogus / lot | Letterlijke kern | Status | Projectbetekenis |
|---|---|---|---|
| Mak cat.57, 11-03-1941, lot374 | Henri Knip, Wintergezicht, voluit getekend, gouache, onomlijst, 34 × 54. | [FEIT] | Harde Henri-gouachekalibratie. |
| Mak cat.57, lots382–383 | 382: onbekende meester, Twee Zwitsersche landschappen, gouaches, onomlijst, 49 × 72. 383: onbekende meester, Zwitsersch meer met omgeving, ovaal, gouache, onomlijst, 50 × 73. | [FEIT] | Kern van unknown→Knip cross-lot-onderzoek. |
| Mak cat.71, 06-04-1943, lot112 | H. Knip, berglandschap met meer, weg en ruiters; gouache, ovaal, omlijst, 51 × 74. | [FEIT; H-identiteit OPEN] | Zeer sterke same-object-kandidaat voor 1941 lot383. |
| Mak cat.72, 18-05-1943, lot99 | H. Knip, vaart langs dorpje; houten voetbrug naar weide met koeien; voluit getekend; gouache, omlijst, 40 × 60. | [FEIT; H-identiteit OPEN] | CORRECTIE: lot89 Le mauvais sujet is Jean A. Heijermans, niet H. Knip. |
| Mak cat.74, 21-09-1943, lots154–156 | Henri Knip: 154 berglandschap met ruïne en aquaduct, gouache 44 × 58; 155 watermolen in berglandschap, voluit getekend, gouache 32 × 40; 156 twee voluit getekende berglandschap-gouaches, omlijst, 52 × 73. | [FEIT] | Sterke architectuur-/berg-/gouache-comparatorlijn. |
| Mak cat.74, lot223 | Henri Knip, stalinterieur, voluit getekend, gouache, omlijst, ovaal, 26 × 36. | [FEIT] | Techniek-/naamkalibratie. |
| Mak cat.75, 09-11-1943, lot171 | Henri Knip, witte boerderij/rivier + boschgezicht met vijver/roeiboot; beide gouache, omlijst, 50 × 67. | [FEIT] | Groot formaat, meervoudig landschapslot. |
| Mak cat.75, lot172 | Henri Knip, weg tussen heuvels langs beek + Italiaans landschap met paleis in hoog geboomte; beide voluit getekend; gouaches, omlijst, 50 × 73; 2 stuks. | [FEIT] | Bijzonder sterke formaat-/onderwerpcomparator; lagere-prioriteit cross-lot-kandidaat met 1941/1935-paren. |
| Mak cat.76, 21-12-1943, lot121 | Henri Knip, Landweg met brug over ravijn + Brug met poortgebouw; beide gouaches, omlijst, 34 × 50. | [FEIT] | Zeer sterke same-pair-hypothese met Mak 03-11-1942 lot266: onbekende meester (J.A. Knip?), bergachtige landschappen, pendanten, gouaches, omlijst, 34 × 51. |
| Mak cat.80, 25-07-1944, lot90 | A. Knip, Ruïne van een theater met enkele figuren; voluit getekend; gouache, omlijst, 40 × 50. Naast het lot staat handgeschreven “70”; betekenis niet bewezen. | [FEIT / IDENTITEIT OPEN] | Nieuwe A./August-lijn. A. Knip ≠ automatisch Josephus. Thematisch relevant als ruïne-/gouachecomparator. |
| Verbinding | Overeenkomst | Status | Wat ontbreekt |
|---|---|---|---|
| Mak 1941 lot383 ↔ Mak 1943 lot112 | zelfde veilinghuis; ovaal; gouache; Zwitsers/bergmeer; 50 × 73 ↔ 51 × 74; 1941 onbekend/onlijst ↔ 1943 H. Knip/omlijst. | [ZEER STERKE SAME-OBJECT-HYPOTHESE] | Afbeelding/signatuur/consignor/koper of administratie die terugkeer bewijst. |
| Mak 1942 lot266 ↔ Mak 1943 lot121 | zelfde veilinghuis; twee werken; gouache; omlijst; berg/brug/ravijn; 34 × 51 ↔ 34 × 50; 1942 “J.A. Knip?” ↔ 1943 Henri Knip. | [ZEER STERKE SAME-PAIR-HYPOTHESE] | Afbeeldingen of administratieve doorloop. Tot die tijd geen bewezen attributieverschuiving. |
| Mak 1941 lot382 ↔ Kundig 1935 lot166 | 2 Zwitserse gouaches; 49 × 72 ↔ 2 Henri-gouachependanten 50 × 72 (Mont-Blanc/Pont Saint-Martin + Lac de Thoune). | [HYPOTHESE — ZEER HOGE PRIORITEIT] | Mak noemt geen pendantstatus/signatuur; geen beeld of provenancecrosswalk. |
| Mak 1941 lot382 ↔ Mak 1943 lot156 | 2 berglandschap-gouaches; 49 × 72 ↔ 52 × 73; onbekend ↔ Henri. | [SERIEUZE CROSS-LOT-KANDIDAAT] | Onderwerpsdetails, beeld, signaturen, administratie. |
| Mak 1941 lot382 ↔ Mak 1943 lot172 | 2 gouaches; 49 × 72 ↔ 50 × 73; heuvel-/landschapscontext; 1943 voluit getekend. | [LAGERE HYPOTHESE] | 1943 één expliciet Italiaans onderwerp; beschrijving wijkt meer af. |
Gevolg voor De Burgt: lot266 uit 1942 blijft een belangrijk historisch J.A. Knip?-anker, maar de directe vergelijking lot266 ↔ Henri lot121 (1943) is nu specifieker dan de vergelijking lot266 ↔ De Burgt. Test deze same-pair-hypothese eerst. De Burgt-status blijft afzonderlijke Mak-van-Waay-lijn en objectidentiteit OPEN.
[FEIT] juli 1944 bestond er in de Frederik Muller/Mensing-markt een provenanceformule “Verzameling W. Kölling Ellecom”. Dit versterkt de reeds bestaande Kölling-node bij Buffels/Paestum van een naam op de galeriekaart naar een historisch gedocumenteerde verzamelaars-/collectiecontext in Ellecom. [OPEN] identiteit van W. Kölling, relatie tot de Kölling-vermelding op Buffels/Paestum, catalogus-/familiecontinuïteit en object-specifieke eigendomsketen. Geen automatische verbinding met Fagel/Avegoor.
[FEIT ALS CATALOGUSRECORD] Max Perl cat.196 (18–19 maart 1937), lot1779: drie kopergravures door E. Picquenot naar J.A. Knip, met onderwerpen Staffa/Antrim, Fingal’s Cave en basaltkolommen van Antrim. Het lot draagt code [27], in de catalogussleutel weergegeven als “M.P.”. [OPEN] oorspronkelijke publicatie, datering, identiteit van M.P., locatie/identiteit van de Knip-brontekeningen en moderne auteursverificatie. Dit is een zelfstandige J.A.-reproductienode; niet gebruiken als routebewijs voor 1809.
[FEIT] Central-Blatt 1839 documenteert onder de in 1838 door/voor de Rheinischer Kunst-Verein verworven werken in Mannheim, rubriek Für Privatbesitz, catalogusnr.91: Blumentöpfe am Fenster, geschilderd door Henriette Knip in Bois-le-Duc, bedrag 60 fl. Dit is een nieuw internationaal familie-/marktanker.
[METHODISCHE BRON] hetzelfde Central-Blatt schrijft voor dat bij tentoonstellingszendingen naam, prijs/waarde en onderwerp aan het werk/kader moesten worden bevestigd; bij landschappen en genre moest het onderwerp bijzonder nauwkeurig zijn. Voor de Berlijnse Akademie moesten bij landschappen/prospekten de inhoud op de achterzijde kort worden benoemd. Daardoor is een historische titel potentieel objectgebonden, maar nog steeds niet automatisch een door de kunstenaar zelf gegeven topografische identificatie.
[FEIT] Hertzberger lot1804: Mak v. Waay. 40 stuks; lot1805: voornl. Mak v. Waay. Pakje; lot1806: Mak, Kleykamp, v. Marle & Sille, e.a. 62 stuks. Hiermee is bewezen dat grote reeksen Mak-catalogi al in 1944 als verzamel-/documentatiemateriaal opnieuw circuleerden. [OPEN] jaargangen en koper(s). Lot1260 Rochette/Engelmann Lettres sur la Suisse (1826) en lot1181 Coignet Vues pittoresques de l’Italie blijven latere topografische comparatorbronnen, geen Josephus-bronbewijs.
[CONTEXT] de studie over Jozef Janssens (1898) beschrijft een Noord-Europese kunstenaar die tijdens zijn Italiëverblijf “ontelbare zichten” tekende van Campagna romana, Umbria, Napels/Capri en Monte Cassino. Bruikbaar als vergelijkingsmodel voor reisstudiepraktijk, maar ongeveer zeventig jaar later en dus geen bewijs voor Josephus’ methode.
[METHODISCHE BRON] Verreyt (1899) meldt dat hij circa honderd werken uit tentoonstelling- en veilingcatalogi met titel “Het IJ te/vóór/bij Amsterdam” bewust niet in zijn topografisch overzicht opnam omdat de titel niet bewees dat Amsterdam daadwerkelijk zichtbaar was. Dit ondersteunt onze vaste regel: catalogustitel/toponiem ≠ visuele topografische identificatie.
| Bron | Datum | DOI | Kernrecord | Status / notitie |
|---|---|---|---|---|
| Graupe/Mak van Waay | 5–6 nov. 1935 | 10.11588/diglit.8310 | Collection L. van den Bergh / diverses provenances | Geen directe Knip/Fagel/Kölling/Paestum-hit; NEGATIEVE CONTROLE / Mak-marktinfrastructuur. |
| Mak van Waay cat.50 | 5 mrt. 1940 | 10.11588/diglit.24963 | lot 123 W.A. Knip | Boerendeel; voluit getekend; doek 50 × 60 cm. Naamkalibratie. |
| Mak van Waay cat.52 | 7 mei 1940 | 10.11588/diglit.24964 | lot 236 J. Knip | Aquarel in gemengd lot met H.M. Krabbe-kleurets; geen onderwerp/maat; identiteit OPEN. |
| Mak van Waay cat.53 | 25 jun. 1940 | 10.11588/diglit.14396 | geen directe Knip-hit | Zwitserse/Teufelsbrücke-context alleen comparator; NEGATIEVE DIRECTE CONTROLE. |
| Mak van Waay cat.54 | 15 okt. 1940 | 10.11588/diglit.24965 | geen directe Knip-hit | NEGATIEVE CONTROLE. |
| Mak van Waay cat.56 | 28 jan. 1941 | 10.11588/diglit.14395 | geen directe Knip-hit | NEGATIEVE CONTROLE. |
| Mak van Waay cat.57 | 11 mrt. 1941 | 10.11588/diglit.13235 | lots 109–110 W.A.; 374 Henri; 382–383 onbekend Zwitsers | Kerncatalogus voor Henri/unknown→Knip cross-lot-hypothesen. |
| Mak van Waay cat.58 | 6 mei 1941 | 10.11588/diglit.13236 | geen directe relevante Knip-hit | NEGATIEVE CONTROLE. |
| Mak van Waay cat.64 | 14 apr. 1942 | 10.11588/diglit.13237 | lot 281 W. Knip | Haven van Hoorn; voluit getekend; doek 41 × 51 cm. Identiteit OPEN. |
| Mak van Waay cat.71 | 6 apr. 1943 | 10.11588/diglit.14181 | lot 112 H. Knip; lot 277 Henriëtte Ronner-Knip | lot112 ovale berg/meer-gouache 51 × 74; lot277 Jong poesje paneel 14 × 18. |
| Mak van Waay cat.72 | 18 mei 1943 | 10.11588/diglit.14191 | lot 99 H. Knip | Vaart langs dorpje, houten voetbrug naar weide met koeien; voluit getekend; gouache, omlijst, 40 × 60. CORRECTIE: lot89 is Jean A. Heijermans, niet H. Knip. |
| Mak van Waay cat.73 | 29 jun. 1943 | 10.11588/diglit.14190 | geen relevante Knip-hit | NEGATIEVE CONTROLE; Josephus van Craesbeeck is naamgenoot, geen Knip. |
| Mak van Waay cat.74 | 21 sep. 1943 | 10.11588/diglit.14212 | Henri lots 154–156, 223; W.A. lot314 | Ruïne/aquaduct, watermolen, paar berglandschappen 52 × 73, ovaal stalinterieur; belangrijke Henri-comparatorcluster. |
| Mak van Waay cat.75 | 9 nov. 1943 | 10.11588/diglit.14182 | Henri lots 171–172; W.A. lot495 | lot171 twee gouaches 50 × 67; lot172 twee voluit getekende gouaches 50 × 73 incl. Italiaans landschap met paleis. |
| Mak van Waay cat.76 | 21 dec. 1943 | 10.11588/diglit.14183 | Henri lot121; W.A. lot302; H.M. lot422 | lot121 twee gouaches 34 × 50: landweg/brug ravijn + brug/poortgebouw; zeer sterke cross-lot-kandidaat voor Mak 1942 lot266. |
| Mak van Waay cat.77 | 22 feb. 1944 | 10.11588/diglit.14184 | lot 199 H. Knip | Fjord; voluit getekend; paneel 15 × 22; identiteit H. OPEN. |
| Mak van Waay cat.78 | 18 apr. 1944 | 10.11588/diglit.14211 | geen directe Knip-hit | NEGATIEVE CONTROLE. |
| Mak van Waay cat.80 | 25 jul. 1944 | 10.11588/diglit.14213 | lot 90 A. Knip; lot205 W.A. Knip | A. Knip: Ruïne van een theater met figuren, voluit getekend, gouache, omlijst, 40 × 50; identiteit NIET automatisch Josephus. W.A.: Herfst in het bosch, 1904. |
| Menno Hertzberger | 7–15 mrt. 1944 | 10.11588/diglit.13016 | lots 1804–1806 Mak-catalogi; lot1260 Suisse | 40 Mak v. Waay-catalogi + pakket voornamelijk Mak + gemengde 62; hard survivor-/archiefanker. Rochette/Engelmann 1826 = comparator. |
| De Dietsche Warande 1898 | 1898 | 10.11588/diglit.26593 | Jozef Janssens Italië-praktijk | Ontelbare landschapstudies Campagna/Umbria/Napels-Capri/Monte Cassino; METHODISCHE COMPARATOR, geen Knip-bewijs. |
| De Dietsche Warande 1899 | 1899 | 10.11588/diglit.26592 | Verreyt cataloguskritiek | Titel “Het IJ te/bij Amsterdam” onvoldoende voor topografische opname; historische methodische steun voor titel ≠ visueel bewijs. |
| Mensing & Fils / Frederik Muller | 18–21 jul. 1944 | 10.11588/diglit.14202 | lot288 W. Kölling Ellecom; lot506 W.A. Knip | Nieuw hard Kölling/Ellecom-collectieanker; aangrenzend lot289 Saftleven heeft GEEN bewezen Kölling-provenance. |
| Max Perl cat.196 | 18–19 mrt. 1937 | 10.11588/diglit.8029 | lot1779 E. Picquenot naar J.A. Knip | 3 kopergravures: Staffa/Antrim totaal, Fingal’s Cave, basaltkolommen Antrim. Historische J.A.-toeschrijving; oorspronkelijke tekeningen/open identiteit nader toetsen. |
| Central-Blatt der deutschen Kunst-Vereine | 1839 (verslag 1838) | 10.11588/diglit.19814 | Mannheim cat.91 Henriette Knip | “Blumentöpfe am Fenster”, Henriette Knip in Bois-le-Duc, voor Privatbesitz, 60 fl.; nieuw vroeg familie-/marktanker. Tevens labels/achterzijde-instructies voor landschappen. |
| Object | Status | Nieuwe invloed |
|---|---|---|
| Buffels / Paestum | Gesigneerd olieverf; Fagel/Kölling/Grinthuys-objectprovenance nog OPEN. | W. Kölling/Ellecom is nu als historische collectie hard gedocumenteerd; objectcrosswalk ontbreekt. |
| De Burgt | Afzonderlijke Mak van Waay-lijn; waterverf; oude Henri-toeschrijving te toetsen. | Henri-gouachemarkt aanzienlijk dichter; lot266 ↔ lot121 eerst testen vóór verdere De-Burgt-identificatie. |
| Brug en waterval | Oprechte-pendant met De Jager; waterverf; auteur/topografie OPEN. | Henri’s brug/ravijn/architectuurgouaches zijn relevante comparatoren, geen attributiebewijs. |
| De Jager | Oprechte-pendant met Brug en waterval; waterverf; auteur/topografie OPEN. | Geen directe objectkoppeling. Zwitserse/berglandschap-gouachemarkt en methodecontext uitgebreid. |
Twee onbekende Zwitserse gouaches 49 × 72 en ovaal Zwitsers meer 50 × 73. Kern voor latere unknown→Knip-test.
Berglandschap met meer/weg/ruiters; gouache, ovaal, omlijst, 51 × 74. Zeer sterke same-object-kandidaat tegenover 1941 lot383.
Lots 154–156: ruïne+aquaduct, watermolen, twee berglandschap-gouaches (52 × 73).
Lots 171–172: twee landschappen 50 × 67 en twee voluit getekende gouaches 50 × 73, incl. Italiaans landschap met paleis.
Landweg met brug over ravijn + brug met poortgebouw; beide gouaches, omlijst, 34 × 50. Cruciaal tegenover 1942 lot266 34 × 51 “J.A. Knip?”.
Ruïne van een theater met enkele figuren; voluit getekend; gouache, omlijst, 40 × 50. A.-identiteit apart houden.
Lots 1804–1806: 40 Mak v. Waay-catalogi, pakket voornamelijk Mak, en gemengde 62 catalogi.
Lot 288 Rubens-portret met letterlijke provenance “Verzameling W. Kölling Ellecom”.
Lot 1779: drie kopergravures van E. Picquenot naar J.A. Knip: Staffa/Antrim, Fingal’s Cave, basaltkolommen.
Verslag Rheinischer Kunst-Verein 1838, Mannheim nr.91: Blumentöpfe am Fenster, Henriette Knip in Bois-le-Duc, voor particulier bezit.
De twee nieuwste bronanalyses leveren twee fundamenteel verschillende, maar elkaar versterkende onderzoekslijnen. Landon / Salon de 1808 geeft een vrijwel contemporaine Parijse woon- en beroepsanker voor Knip aîné en Madame Knip op hetzelfde adres, rue Censier, Saint-Victor no. 2. Van Gool 1750 documenteert een veel oudere Fagel-laag als actief mecenas, opdrachtgever, kabinetverzamelaar en koper in Den Haag/Noordeinde. Daardoor is zowel de Parijse pre-Romefase van Josephus als de voorgeschiedenis van de Fagel-collectie aanzienlijk beter gedocumenteerd. Geen van beide bronnen bewijst een objectprovenance voor een van de vier eigen werken.
| Onderdeel | Bronfeit | Status / grens | Projectgevolg |
|---|---|---|---|
| Knip aîné | In de algemene kunstenaarslijst domiciliés à Paris, ou exposant au Salon, rubriek landschappen/marines/architectuur/tekenaars: “Knip aîné, rue Censier, Saint-Victor, n. 2.” | [STERK GEDOCUMENTEERDE IDENTIFICATIE] binnen de huidige chronologie vrijwel zeker Josephus Augustus Knip. Bron zelf noemt geen voornaam. De lijst bewijst niet automatisch deelname met een werk aan de Salon. | Nieuwe contemporaine woon-/beroepsanker in Parijs vóór vertrek naar Rome. Zoek 1808–1809 adres- en burgerlijke registers op dit exacte adres. |
| Madame Knip | Rubriek bloemen/natuurlijke historie: “Knip (madame), rue Censier, Saint-Victor, n. 2.” | [STERK GEDOCUMENTEERDE IDENTIFICATIE] vrijwel zeker Antoinette Pauline Jacqueline Rifer de Courcelles / Pauline Knip. Zelfde adres als Knip aîné. | Gezamenlijk huishouden en parallelle professionele activiteit in Parijs worden zeer sterk ondersteund. |
| Van Spaendonck-context | In dezelfde beroepsrubriek als Madame Knip staan Van Spaendonck l’aîné (Muséum d’Histoire Naturelle) en Van Spaendonck jeune. | [CONTEXT] professionele nabijheid; geen bewijs van leraar-leerlingrelatie of persoonlijk contact. | Pauline in hetzelfde Parijse veld van bloemen/natuurhistorie positioneren zonder een nieuwe persoonlijke netwerkverbinding te forceren. |
| Lethière in Rome | Bij Le Passage du pont du Danube: werk uit Rome verzonden; Lethière verblijft er volgens de bron sinds twee jaar als directeur van de Académie de France. Kunstenaarslijst: “Lethière, à Rome.” | [FEIT — CONTEMPORAINE CONTEXT] geen directe koppeling aan Knip/Alberti/Kleijn in deze bron. | Bevestigt de institutionele Rome-context vlak vóór de Nederlandse reisgroep van 1809. |
| Bertin / compositiemethode | De kritiek op Bertins Olevano beschrijft herkenbare, herhaalde bomen/architectuur en waarschuwt voor hulp van een “mémoire trop heureuse”; variatie vereist voortdurende, vernieuwde studie van de natuur. | [HOOGWAARDIGE METHODOLOGISCHE CONTEXT] geen bewijs dat Knip Bertins werkwijze volgde. | Historisch begrippenkader voor topografische studie ↔ geheugen ↔ hercombinatie/capriccio bij De Jager, De Burgt en Brug en waterval. |
| Duperreux / d’après nature | Roncevaux wordt expliciet “peint d’après nature” en van de “plus exacte vérité” genoemd. | [CONTEXT] | Contemporaine tegenpool voor Bertin: bron maakt zelf onderscheid tussen exacte natuurstudie en vertrouwde recombinatie. |
Open vraag “aîné”: niet invullen. Gericht nagaan waarom Landon deze Knip als aîné onderscheidt en of elders in Parijs een Knip jeune of andere Knip voorkomt.
[FEIT] Van Gool noemt in meerdere afzonderlijke kunstenaarslevens een “Heer Griffier Fagel” / “Heer Fagel” als opdrachtgever, koper, mecenas en verzamelaar. De precieze persoonsidentiteit wordt in deze bronpassages niet met voornaam gegeven en blijft daarom [OPEN] totdat ambts- en genealogische bronnen de identiteit vastzetten.
Nieuwe kern: dit is niet alleen losse patronage. Van Gool beschrijft een huis aan het Noordeinde, een salon met coupel, plafond-/bloemdecoraties, losse schilderopdrachten, aankopen, een “beroemde Kabinet” én expliciet een fase waarin Fagel samen met andere Haagse verzamelaars een voortreffelijk kabinet aan het vormen was.
| Datum / context | Kunstenaar | Van Gools Fagel-gegeven | Bewijsstatus |
|---|---|---|---|
| 1705 | R. Bleek | Schilderde in Den Haag een schoorsteenstuk voor Heer Griffier Fagel. | [FEIT IN BRON] |
| 1706 · Noordeinde | Kaspares Petro Verbruggen | Toen Griffier Fagel zijn huis in het Noordeinde bouwde, kreeg Verbruggen direct werk om salon en plafonds met bloemen te decoreren; Fagel betaalde hem volgens Van Gool rijkelijk. | [FEIT IN BRON] + [HARD LOCATOR VOOR HUIS-/COLLECTIEONDERZOEK] |
| 1706 | Mattheus Terwesten | In het huis van de “grooten Staetsminister” Griffier Fagel schilderde Terwesten een Salon met een Coupel; Van Gool noemt Fagel een Mecenas die alles rijkelijk beloonde. | [FEIT IN BRON] |
| Houbraken-context | Arnold Houbraken | Houbraken vroeg Fagel om het eerste deel van zijn Schouburg te mogen opdragen; opdracht geweigerd, maar voor het fraai gebonden exemplaar ontving hij volgens Van Gool tien dukaten. De weduwe kreeg instructie geen verder present aan te nemen. | [FEIT IN BRON] — sterke mecenaatcontext, geen objectprovenance. |
| ca. vroege 18e eeuw | Christoffel Leblon | Opdracht voor kabinetstuk voor Fagel bleef onvoltooid. Later kocht Fagel een op doek gedrukt Slapend Nimfje voor 300 gulden en het geschilderde origineel voor 400 gulden. | [FEIT IN BRON] — concrete aankooppraktijk. |
| verzamel-/handelsfase | Philip van Dyk | Van Gool beschrijft dat Van Dyk in Den Haag profiteerde van het moment waarop Graaf van Wassenaer, Griffier Fagel en Van Schuilenburg juist hun voortreffelijke kabinetten verzamelden. | [ZEER STERK] expliciet bewijs van actieve kabinetvorming en kunsthandel rond Fagel. |
| 18e eeuw | Roepel | Griffier Fagel liet hem een schilderij maken. | [FEIT IN BRON] |
| 18e eeuw | Van Limborch | Voor Heer Fagel: Europa met nimfen en witte stier + Aanbidding van Psyche. In het “beroemde Kabinet van den Heer Griffier” hingen meerdere andere werken van Limborch, o.a. Marcus Antonius en Cleopatra; Fagel werd volgens Van Gool zijn grote mecenas. | [FEIT IN BRON] — sterkste formulering voor een daadwerkelijk Fagel-kabinet. |
Projectgevolg: de Fagel-lijn voor Buffels/Paestum krijgt een veel diepere familie-/collectiecontext, maar er is nog steeds geen object-specifieke brug van deze vroege Griffier Fagel naar Hendrik Fagel (1765–1838), 1838, Parijs 1870, Avegoor of Buffels/Paestum. De eerstvolgende genealogische/ambtelijke stap is de Griffier Fagel van 1705–1710 exact identificeren en vervolgens de Noordeinde-huis-/inventaris-/nalatenschapslijn volgen.
| Lijn | Bronfeit | Gebruik in project | Stopregel |
|---|---|---|---|
| Juffrou Oortman | Bij Willem van Mieris: “Juffrou Oortman”, kunstminnares, bezat een “heerlyk Kabinet”. | Nieuwe oude Oortman-verzamelaarscontext. | Niet verbinden met Joachim Jan Oortman zonder genealogische bron. |
| Jan van Call | Tekende rond Nijmegen naar het leven; reisde langs de Rijn; daarna door Zwitserland om bergen, dalen en watervallen op papier te brengen; vervolgens Italië/Rome, waar hij antieken, paleizen, lusthoven en water-/landgezichten tekende. Veel tekeningen later geëtst. | [HOOGWAARDIGE ROUTE-/VELDTEKENCONTEXT] voor Nederland → Rijn → Zwitserland → Italië/Rome. | Geen bewijs voor Josephus’ route. |
| Rome-studieportefeuille | Van Gool merkt algemeen op dat oudere uit Rome terugkerende meesters veel tekeningen naar antieken en kunstwerken meebrachten en dat daaraan te zien was dat zij in Italië waren geweest. | Context voor reisstudies/portfolio’s en de latere 80-studies-vraag rond Josephus. | Niet kwantitatief op Josephus projecteren. |
| Abraham Rademaker | Begon met Oost-Indische inkt en waterverf; leerde bouw- en perspectiefkunde uit boeken; maakte landschappen met grote gebouwen, ruïnes, beekjes, dieren en vogels; waterverf kon volgens Van Gool bijna als olieverf ogen. | Techniek-/compositiecontext voor uitgewerkte papierlandschappen. | Geen attributieparallel. |
| Herman Henstenburgh | Waterverf op perkament en zwaar kardoespapier; kleuren helder en sterk, “tegen olieverf” bestand. Van Gool zag 105 gulden betalen voor één waterverftekening; papierkunst actief verzameld. | Historische status van hoogwaardige waterverf/gouacheachtige papierkunst en marktcontext. | Andere genre/hand; geen Knip-toeschrijving. |
| Theodoor van der Schuur | Ging vroeg naar Parijs, studeerde jaren bij Sébastien Bourdon, daarna Rome om Italiaanse meesters te bestuderen en te tekenen; verkeerde met Bentbroeders. | Historisch precedent Parijs → Rome + intensieve tekenstudie. | Geen directe Knip-link. |
| Bronkritiek Van Gool | Van Gool erkent expliciet dat veel informatie via berichtgevers kwam, dat hun oordeel/gezindheid kon verschillen en dat hij onmogelijk alles zelf kon nagaan. | Gebruik concrete waarnemingen, prijzen, huizen, collecties en documenten zwaar; anekdotes secundair toetsen. | Geen anekdote zonder verdere bron tot hard feit promoveren. |
Alle post-v2.82 analyses zijn nu samengebracht in één leidende delta. De belangrijkste nieuwe ontwikkeling is dat er binnen korte tijd drie historische marktankers voor grote Alpiene Knip-werken zijn gevonden: Henri Knip bij Kundig in 1935, J.A. Knip bij Kundig in 1936 en een voorzichtige J.A. Knip?-toeschrijving bij Mak van Waay in 1942. Daarnaast levert Hauswedell 1984 een gesigneerde Hendrik/Henri Johannes Knip uit Interlaken. Deze bronnen maken de vergelijking Josephus ↔ Henri aanzienlijk scherper en brengen Bern/Thun/Interlaken opnieuw als serieuze onderzoekscorridor in beeld. Geen van deze vondsten bewijst echter dat Josephus Augustus Knip zelf in Bern of Interlaken is geweest, noch dat een van de vier eigen objecten met een genoemd veilinglot identiek is.
| Bron-ID | Bron / locator | Hard vastgelegd | Bewijsgrens | Projectgevolg |
|---|---|---|---|---|
| SRC-HDL-HAUSWEDELL-1984-A253-LOT280-HENDRIK-KNIP-INTERLAKEN | Hauswedell & Nolte, Hamburg, Auktion 253, 7-06-1984, lot 280, Landschaft um Interlaken. DOI 10.11588/diglit.50137. Catalogustekst p.55; afbeelding Tafel 32 / PDF p.99. | Hendrik Johannes Knip; gesigneerd; aquarel met dekverf; 30,5 × 42,9 cm; Alpenlandschap in kanton Bern; volgens catalogus vermoedelijk tijdens reis door Zwitserland en Italië ontstaan; architectuur, bewoners/dieren, rivier/waterzone en berg-/gletsjerdecor. | Historische markttoeschrijving en gesigneerde comparator. Zwart-witreproductie laat geen veilige palet-/penseelanalyse toe. Catalogusbedrag DM 4.000 niet als hamerprijs behandelen. | Hoogwaardige Henri/Hendrik-comparator voor De Jager, Brug en waterval en De Burgt; versterkt Bern/Interlaken als Knip-familiecontext, niet als Josephus-routebewijs. |
| SRC-HDL-GILHOFER-1899-ANZEIGER51-CONTEXT | Gilhofer & Ranschburg, Wenen, Anzeiger Nr. 51, 1899; URN urn:nbn:de:bsz:16-diglit-593698. | Geen directe Knip/Kniep/Fagel/Paestum-hit. Wel antiquarische circulatie van omvangrijke visuele reis-/antiquiteitencorpora, o.a. F.A. David Antiquité d’Herculanum (1781–1789), De Laborde (1821–22) en Die Schweiz (1823). | Bibliografische context; bewijst niet dat Josephus deze publicaties kende of gebruikte. | Laag-prioritaire visuele-bronomgeving; geen object- of provenancebewijs. |
| SRC-HDL-MAK-1942-11-03-CAT068-LOT266-KNIP-GOUACHE-PENDANTS | S.J. Mak van Waay, Amsterdam, cat.68, verkoop vanaf 3-11-1942, lot 266. DOI 10.11588/diglit.14179. PDF p.19 / gedrukte p.16. | Exact: “ONBEKENDE MEESTER (J. A. Knip?). — Bergachtige landschappen. Pendanten. Gouaches. Omlijst. H. 34, B. 51.” Twee omlijste gouache-pendanten; maker formeel onbekend; J.A. Knip alleen als vraagvorm. | Geen afbeelding, koper, consignor of hamerprijs in de PDF. Niet als authentieke Josephus-werken registreren. Maatniveau (drager/beeld/zichtmaat) onbekend. | Zeer belangrijke historische Knip-gouachemarktcontext; mogelijke maar onbewezen relatie tot De Burgt/Mak-lijn of het Oprechte-pendanttype. |
| SRC-HDL-KUNDIG-1936-05-28-CAT033-LOT274-JA-KNIP-5-AQUARELLES | W.S. Kundig, Genève, cat.33, Zürich Savoy-Hotel, 28–29-05-1936, lot 274. DOI 10.11588/diglit.13294. | Exact: “KNIP (J. A.). — Réunion de 5 aquarelles originales, de grand format et d’un très beau coloris, paysages montagneux et lacustres divers.” Groep van vijf grote aquarellen, berg- en meerlandschappen. | Historische markttoeschrijving, geen moderne authenticatie. Geen individuele titels, maten, signaturen of afbeeldingen. Niet gelijkstellen aan de vijf bekende Josephus-Alpenreferenties alleen omdat het aantal vijf is. | Hard marktanker dat in 1936 een corpus grote Alpiene/lacustriene werken rechtstreeks onder J.A. Knip circuleerde. Herkomst binnen veiling: M. W. Lauterbourg óf anonieme Zürcher amateur blijft open. |
| SRC-HDL-KUNDIG-1935-10-24-CAT028-LOT166-HENRI-KNIP-PENDANTS | W.S. Kundig, Genève, cat.28, Zürich Savoy-Hotel, 24–26-10-1935, lot 166. DOI 10.11588/diglit.13293. | Exact: “KNIP (Henri). — Vue du Mont-Blanc et du Pont de Saint-Martin, en Savoie — Vue prise au bord du lac de Thoune. Deux pendants… 50 × 72 cent. Belles gouaches originales, la première signée.” | Alleen eerste pendant expliciet gesigneerd. Lot valt in eerste catalogusdeel: Suzannet / Debries / diverse amateurs; specifieke consignor onbekend. Niet koppelen aan Monvert-Courvoisier of de prinsencollectie. | Belangrijk Henri-controlepunt: grote Alpiene gouaches, pendantvorm, Savoye + Meer van Thun. Samen met Kundig 1936 toont dit dat dezelfde firma Henri en J.A. afzonderlijk catalogiseerde. |
[HISTORISCHE ONDERZOEKSFASE / VERVALLEN — registratie 17-09-2026] In deze onderzoeksfase werd zichtmaat ca. 57 × 40 cm en “werkelijke papiermaat ca. 69 × 50 cm” genoteerd. De latere expliciete objectmeting corrigeert dit: zichtopening 57 × 39 cm; 69 × 51 cm betreft de sponning/achteropening. De werkelijke papiermaat is [OPEN]. Zie V3.01.
[HISTORISCHE CONSEQUENTIE — VERVALLEN ALS HARD MAATFILTER] De toenmalige maatvergelijking met Mak lot266 mag niet meer steunen op 69 × 50 als papiermaat. Catalogusmeetniveau blijft bovendien onbekend.
[STOPREGEL — BLIJFT GELDIG] De Burgt niet demonteren, achterzijde niet verwijderen en passe-partout niet losmaken alleen om een cataloguskandidaat te testen. Alleen als het werk om een andere professionele/conservatorische reden wordt geopend, mag de drager/beschilderde zone aanvullend worden gemeten en gedocumenteerd.
| Datum | Catalogus | Naamvorm | Werktype | Interpretatie |
|---|---|---|---|---|
| 24–26 okt. 1935 | Kundig cat.28, lot 166 | KNIP (Henri) | Twee grote gouache-pendanten, 50 × 72 cm; Mont-Blanc/Saint-Martin + Meer van Thun; eerste gesigneerd. | Historisch Henri-referentiepunt. |
| 28 mei 1936 | Kundig cat.33, lot 274 | KNIP (J. A.) | Vijf grote aquarellen, berg- en meerlandschappen. | Historisch J.A.-referentiepunt; sterker omdat dezelfde firma Henri kort daarvoor apart benoemde. |
[STERKE AANWIJZING] Kundig gebruikte “Knip” niet uitsluitend als generieke familienaam. Het expliciete onderscheid Henri (1935) / J.A. (1936) verhoogt het historische gewicht van de J.A.-catalogisering. Dit is nog steeds geen moderne authenticatie. Dat Kundig elders oude toeschrijvingen expliciet corrigeert, wijst op actieve catalogisering maar bewijst geen foutloosheid.
Nieuwe stand: Bern/Interlaken krijgt een hogere onderzoeksprioriteit, maar blijft [OPEN] voor Josephus Augustus Knip zelf.
Routegrens: Genève mag niet stilzwijgend als bewezen halte worden behandeld zolang daarvoor geen direct Josephus-document is gevonden. Evenmin mag Bern worden aangenomen omdat het nu beter in het beeldcorpus past. De twee te testen modellen blijven voorlopig: een westelijke corridor via Genève/Rhônedal en een alternatieve Zwitserse corridor waarin Bern/Berner Oberland als mogelijke halte of visuele bron wordt onderzocht. De historische wegverbinding van Bern/Berner Oberland naar Wallis/Brig moet afzonderlijk worden geverifieerd; geen route forceren op basis van moderne kaartlogica.
Gesigneerd Landschaft um Interlaken, aquarel met dekverf, 30,5 × 42,9 cm.
Zwart-witreproductie van lot 280. Gebruik voor ruimteopbouw/motief, niet voor kleurkalibratie.
Twee grote gouache-pendanten, 50 × 72 cm; Mont-Blanc/Saint-Martin en Meer van Thun.
Vijf grote originele aquarellen, berg- en meerlandschappen.
“Onbekende meester (J.A. Knip?)” — twee bergachtige gouache-pendanten, omlijst, H.34 × B.51.
| Object | Nieuwe versterking | Wat blijft open / verboden sprong |
|---|---|---|
| De Jager | Bern/Interlaken is als onderzoekscorridor sterker door familie- en marktcontext; grote Alpiene Knip-gouaches/aquarellen zijn historisch gedocumenteerd. | Geen directe Josephus-Bern-documentatie; geen identificatie met Kundig/Mak-lots zonder beeld, maat-/drageridentiteit en provenancebrug. |
| Brug en waterval | Bleuler/Lory/Simplon-context in Kundig versterkt de beeldbronnenfamilie rond brug/route/rotsinfrastructuur. | Simplon blijft hypothese; geen lotidentiteit met Mak 266 of Henri 166. |
| De Burgt | Mak 1942 is een concrete historische Mak-gouache/Knip?-parallel; objectmaat nu beter vastgelegd. | Lotidentiteit open; geen demontage om hypothese af te dwingen; latere Mak-catalogi/resultaten moeten de keten testen. |
| Buffels / Paestum | Geen directe nieuwe provenance uit deze vijf bronnen. | Fagel/Paestum-lijn blijft afzonderlijk en ongewijzigd. |
Vijf recent (opnieuw) aangeleverde Heidelberg-bronnen zijn nu niet alleen afzonderlijk geanalyseerd, maar als één gecontroleerde delta in de hoofdstructuur geïntegreerd. Een exact dubbel bestand geldt voortaan niet automatisch als inhoudelijk afgehandeld: bij iedere dubbel wordt tevens gecontroleerd of de relevante feiten daadwerkelijk in de actuele masterversie staan. Geen van deze vijf bronnen verandert zelfstandig de bewezen objectprovenance van De Jager, Brug en waterval, De Burgt of Buffels / Paestum, maar zij versterken de bronkritiek, de route-/werkmethodecontext en enkele belangrijke open onderzoekslijnen.
| Bron-ID | Bron / locator | Nieuwe kerninformatie | Status | Gevolg voor project |
|---|---|---|---|---|
| SRC-HDL-IMMERZEEL-1842-BD1-ALBERTI-KNIP | Johan Immerzeel, De levens en werken der Hollandsche en Vlaamsche kunstschilders..., deel 1, Amsterdam 1842, J.C. van Kesteren. DOI 10.11588/diglit.63249. PDF p.30 en p.45. | J.A. Knip staat als intekenaar: “Knip (J. A.), kunstschilder te Tilburg”. Het Alberti-lemma zegt dat informatie kwam van een geloofwaardige kunstenaar die Alberti te Parijs én Rome kende en met hem gereisd had. Het lemma draagt geen ster, terwijl het voorbericht de door Immerzeels zoons toegevoegde artikelen met een ster markeert. | FEIT voor intekenaar, formulering en sterstructuur; STERKE HYPOTHESE dat J.A. Knip de anonieme informant kan zijn. | Nieuwe bronkritische route naar de oorsprong van de 1809-reisoverlevering. Alternatief blijft P.R. Kleijn of een andere reisgenoot. Deel 2 / lemma KNIP exact controleren. |
| SRC-HDL-HANNOVER-1990-CAT046-KNIP-KNIEP | Niedersächsisches Landesmuseum Hannover, bestandscatalogus 1990, cat.46, Das Frigidarium der Grossen Thermen der Villa Adriana bei Tivoli. DOI 10.11588/arthistoricum.673. PDF pp.35–36. | Traditionele toeschrijving aan Christoph Heinrich Kniep wordt kritisch besproken. De catalogus documenteert expliciet mogelijke verwarring Kniep ↔ Knip. Hij noemt “Joseph Anton Knip” en verwijst voor 80 olieverfstudies op papier van een Italiëreis naar D. Coekelberghs, Burlington Magazine 120 (1978), p.190. Knip als alternatief werd inhoudelijk overwogen; correspondentie Leppien 21-11-1988, Van Boven 28-12-1988, Coekelberghs 07-03-1989. | FEIT ALS BRONTEKST; STERKE AANWIJZING BRONFOUT voor de voornaam “Joseph Anton”; authenticiteit van de 80-studies-claim nog te controleren in Coekelberghs. | Zoekregels uitbreiden met Kniep en gemengde voornamen. Cat.46 nooit als geaccepteerd Josephus-werk opnemen; wel als attributie-/naamverwarringscasus. Coekelberghs 1978 p.190 prioriteit. |
| SRC-HDL-HAUSWEDELL-1972-A189-LOT1278-PAULINE-KNIP | Hauswedell, Hamburg, Auktion 189, 7–8 december 1972, lot 1278. DOI 10.11588/diglit.65815. Tafel 13 + lottekst. | “A. Pauline J. Knip, née Rifer de Courcelles. Les Pigeons”, Parijs 1811; tekst C.J. Temminck; 87 gekleurde koperplaten; platen naar Mme Knip, uitgevoerd door C. Macret; uitgave 1808–1811. Catalogus beschrijft graveren/drukken/kleuren onder leiding van de kunstenares. Tafel 13 beeldt een plaat af. Lot 1276 (Bonaparte 1857–1858) gebruikt Mme Knips oeuvre nog als referentiecorpus. | FEIT — MARKT-/FAMILIEBRON. Het catalogusgetal “10.000” niet zonder verdere verificatie als hamerprijs registreren. | Knip-familienetwerk + naamvarianten: A. Pauline J. Knip / Pauline J. Knip / née Rifer de Courcelles / Mme Knip. Geen Josephus-objectkoppeling. |
| SRC-HDL-HYDE-2025-ACADEMICIENNES-COLLECTION | Melissa Hyde, “Académiciennes in the Académie’s Collection”, in The Académie Royale Art Collection I, 2025. DOI 10.11588/arthistoricum.1526.c22180. | Gedocumenteerde voorbeelden van administratieve misattributie, secundaire foutreplicatie, tijdelijk verdwenen/teruggekeerde collectiestukken en objectsubstitutie. Girousts Portrait of Pigalle werd in 1793 abusievelijk aan Alexis Loir toegeschreven; de fout hield stand tot correctie in 1919. Bij Reboul/Vien werd later een ander schilderij ten onrechte als receptiestuk aangewezen en die fout werd herhaald. | METHODOLOGISCHE KALIBRATIE; geen directe Knip/Fagel-objectbron. | Negatieve makernaamzoekactie is nooit absoluut. Zoek ook op voorstelling, maat, drager, generieke titel en naburige records. Meerdere latere herhalingen van één oude fout tellen niet als onafhankelijke bevestigingen. |
| SRC-HDL-LANDON-ANNALES-1801-T1 | Annales du Musée et de l’École Moderne des Beaux-Arts, tome premier, Parijs, an IX/1801, redactie C.P. Landon. DOI 10.11588/diglit.18637. PDF pp.28, 39, 45, 70, 84, 204–205. | Geen directe Knip/Kniep/Alberti/Kleijn-hit. Wel contemporaine context: Suvée en de herstelde École française te Rome; “Lethiers” bij de Salle du Laocoon; kunstenaars die uit Italië een “ample moisson de dessins” meenamen; M. de la Gardette publiceerde vóór/omstreeks 1801 nauwkeurig gemeten/getekende ruïnes van “Pestum ou Posidonia”; Caraffe exposeerde aquarellen; Isabey wordt met portefeuille en krijt beschreven en een “site pittoresque” als d’après nature vastgelegd. | FEIT IN TIJDGENOOTBRON voor de afzonderlijke passages; CONTEXT voor toepassing op Knip. | Pre-1801 Paestum-beeldcirculatie en reis-/portefeuillemodel worden historisch beter gekalibreerd. Geen bewijs dat Knip De la Gardette kende/gebruikt heeft. Niet alle artikelen automatisch aan Landon persoonlijk toeschrijven: p.70 is ondertekend “L. G.”. |
De intekenlijst noemt J.A. Knip, kunstschilder te Tilburg. Dit plaatst Knip aantoonbaar in de kring rond de totstandkoming/afname van Immerzeels kunstenaarslexicon, maar bewijst op zichzelf niet dat hij biografische gegevens leverde.
[FEIT]Immerzeel schrijft dat de informatie over Alberti was meegedeeld door een geloofwaardige kunstenaar die Alberti vroeger in Parijs en Rome kende en met hem gereisd had. J.A. Knip past in het bekende reisprofiel, maar is niet genoemd.
[STERKE HYPOTHESE — IDENTITEIT OPEN]Het voorbericht meldt dat de door de zoons toegevoegde artikelen met * zijn gemerkt. Het Alberti-lemma draagt geen ster en behoort daarom zeer waarschijnlijk tot Johan Immerzeels eigen manuscript.
[STERKE BRONKRITISCHE AANWIJZING]Deel 2 / lemma KNIP: controle op ster, “volgens eigene opgave”/“ons medegedeeld”, exacte formulering van Alberti en P.R. Kleijn, vertrek-/reisformulering en eventuele aanwijzing dat Knip zelf de informatiebron was.
[PRIORITAIR NA INTAKEBATCH]Objectcontext cat.46: Das Frigidarium der Grossen Thermen der Villa Adriana bei Tivoli, traditioneel Christoph Heinrich Kniep, olie op papier, in 1938 op multiplex gedoubleerd, ca. 74,5 × 103,5 cm; in 1929 via G. von Schlieben in Hannover. De catalogus ziet geen solide basis voor de traditionele Kniep-toeschrijving. Een Knip-alternatief werd besproken omdat de architectuurweergave vergelijkbaar werd geacht, maar de zachte/luchtige natuurbehandeling werd als problematisch voor Knips bekende neoclassicistische oeuvre gezien.
Regel: dit werk is een attributiecasus, geen referentiewerk dat als zekere Josephus Knip mag worden gebruikt. De formulering “Joseph Anton Knip” wordt in transcripties letterlijk bewaard en pas apart genormaliseerd als bronfout wanneer de onderliggende Coekelberghs-bron dat rechtvaardigt.
| PDF-pagina | Bronfeit | Projectbetekenis | Grens |
|---|---|---|---|
| 28 | École française des Beaux-Arts te Rome opnieuw ingesteld; Suvée door de regering als directeur benoemd; vijftien pensionnaires; pensionduur vijf jaar. | Contemporaine institutionele context voor de Romeinse kunstopleiding. | Niet verwarren met de later aparte Nederlandse/Lodewijk-Napoleon-pensionnaireadministratie. |
| 39 | Kunstenaars die in Italië hadden gestudeerd brachten een “ample moisson de dessins” mee uit de resten van antieke monumenten. | Rechtstreeks tijdgenootbewijs voor Italiëreis → verzameling studies/tekeningen → latere toepassing. | Geen bewijs dat Knip exact dezelfde werkwijze of dezelfde bronnen gebruikte. |
| 45 | “Lethiers” genoemd bij restauratie/decoratie van de Salle du Laocoon. | Vroeg Parijse museum-/kunstcontext voor de persoon die later als Lethière de Romeinse administratieve spil wordt. | De bron schrijft “Lethiers”; identificatie met Guillaume Guillon-Lethière is zeer aannemelijk maar bronvorm bewaren. |
| 70 | M. de la Gardette had recent de ruïnes van “Pestum ou Posidonia” gepubliceerd, levées, mesurées et dessinées met grote nauwkeurigheid. | Paestum circuleerde uiterlijk rond 1801 als nauwkeurig gepubliceerd visueel/architectonisch corpus in de Parijse kunstwereld. | Geen bewijs dat Knip het boek kende of het Paestumwerk daarop baseerde. Artikel is “L. G.” ondertekend; niet automatisch aan Landon toeschrijven. |
| 84 | Caraffe exposeerde meerdere jaren Turkse scènes in aquarel; compositie, karakter en kostuumgetrouwheid worden geprezen. | Aquarel was rond 1800 zichtbaar als publiek tentoonstellingsmedium. | Algemene mediumcontext, niet attributief voor de drie werken op papier. |
| 204–205 | Isabey met portefeuille en krijt; “site pittoresque” d’après nature; origineel als grote zwart-witte krijttekening; daarnaast zeer grote lavistekening met Vernet. | Sterke contemporaine proceskalibratie: directe observatie → portefeuille/studie → uitgewerkt werk/reproductie. | Geen bewijs van identieke werkwijze van Knip, wel bruikbaar als historisch vergelijkingsmodel. |
| Object | Wat verandert | Wat verandert níét |
|---|---|---|
| Buffels / Paestum | De la Gardette/Annales bevestigt dat nauwkeurige Paestum-beelden al rond 1801 in Parijs circuleerden. Dit voegt een nieuwe mogelijke visuele-bronnencontext toe naast de reeds onderzochte reis-/tentoonstellingscontext. | Geen nieuwe Fagel-, Kölling-, Grinthuys- of Knip-objectprovenance; geen bewijs dat Knip De la Gardette gebruikte. |
| De Burgt | Hyde-methodiek en Knip/Kniep-regel versterken de noodzaak oude makerlabels en catalogusidentiteiten zelfstandig te toetsen. | Mak van Waay-lijn blijft afzonderlijk; geen nieuwe makerstoeschrijving. |
| Brug en waterval | Landon/Isabey geeft contemporaine procescontext voor d’après-nature studies, portefeuille en latere uitwerking. | Oprechte-pendantlijn met De Jager blijft; geen nieuwe route- of makerharding. |
| De Jager | Zelfde procescontext; Hyde-regels versterken bronkritiek bij oude inventaris-/veilinglabels. | Gonkel/lijst/dierstaffage en Oprechte-pendantprovenance blijven ongewijzigd. |
Intekenlijst met “Knip (J. A.), kunstschilder te Tilburg”.
Alberti-lemma met anonieme geloofwaardige kunstenaar die hem in Parijs en Rome kende en met hem gereisd had.
Discussie Kniep/Knip, “Joseph Anton Knip”, 80 olieverfstudies op papier en expertcorrespondentie.
Catalogustekst Les Pigeons van A. Pauline J. Knip, née Rifer de Courcelles.
Afbeelding behorend bij lot 1278, Les Pigeons (1811).
Passage rond Girousts Portrait of Pigalle en de historische misattributie aan Alexis Loir.
“Pestum ou Posidonia” — De la Gardette; levées, mesurées et dessinées; passage ondertekend “L. G.”.
Isabey met portefeuille en krijt; “site pittoresque” als d’après nature vastgelegd.
De zeven recent aangeleverde paspoort-/correspondentiescans zijn nu inhoudelijk in de leidende set opgenomen. Zij komen uit de reeds geïdentificeerde bronroute Centre des archives diplomatiques de La Courneuve — Chancelleries / Passeports (1760–1867), 151QO/18. Deze selectie geeft voor oktober/november 1809 concrete voorbeelden van aanvraag, autorisatie, diplomatieke tussenkomst, koeriersverkeer en buitenlandse laissez-passer. Geen van deze zeven scans noemt vooralsnog Knip, Kleijn of Alberti.
| Scan/folio | Datum | Inhoud | Status / betekenis |
|---|---|---|---|
| fol. 429 | 29-10-1809 | D’Hauterive aan prins Kourakin: toezending van een diezelfde ochtend gevraagd paspoort voor een koerier; daarnaast pakketten richting Sint-Petersburg. | HARD — paspoorten konden via diplomatieke tussenpersonen zeer snel worden aangevraagd/afgegeven; zoek dus niet uitsluitend naar een persoonlijke aanvraag van de reiziger zelf. |
| fol. 432 | november 1809 | Maandkop: “Passeports délivrés pendant le mois de novembre 1809.” | HARD — bevestigt de maandstructuur van de reeks en lokaliseert fol. 433 e.v. inhoudelijk in november. |
| fol. 433 | 09-11-1809 | Interne notitie over een paspoortaanvraag via de Oostenrijkse ambassade; ondersteunende brief/autorisation speelt een rol. | HARD DOCUMENT; persoonslezing nog gedeeltelijk paleografisch open. |
| fol. 434–435 | 07-11-1809 | Interne ministeriële correspondentie over een urgente paspoortafhandeling in diplomatieke/koerierscontext; vertrek de volgende ochtend wordt genoemd. | HARD WORKFLOW — toont dat verzoek, interne instructie en feitelijke expeditie over meerdere documenten kunnen zijn verdeeld. |
| fol. 437 | 07-11-1809 | Brief op papier van het Ministère des Relations extérieures over doorzending van brieven/pakketten binnen dezelfde diplomatieke documentomgeving. | CONTEXTDOCUMENT — documenttype-ecologie rondom paspoort- en koeriersafhandeling. |
| fol. 440 | 02-11-1809, Wenen | Armée Française — Gouvernement-Général de l’Autriche: laissez-passer voor een Oostenrijkse kabinetskoerier naar Parijs, belast met dépêches voor de Franse minister van Buitenlandse Betrekkingen; handtekening Andréossy. | HARD — buitenlandse/veldadministratieve laissez-passer konden als bijlage in de Franse diplomatieke paspoortreeks terechtkomen. |
Maandscheiding: “Passeports délivrés pendant le mois de novembre 1809.”
79b40e75-2c1f-4739-af45-2103303c3356.jpg
Parijs, 9 november 1809. Interne notitie over een paspoortaanvraag via de Oostenrijkse ambassade; de brief/autorisation die de aanvrager bij zich draagt speelt mee. Persoonsnaam/volledige formulering nog paleografisch te verifiëren.
8d579537-5232-4a22-b280-f240c9f3bdf3.jpg
7 november 1809. Interne ministeriële notitie over paspoort- en koeriersafhandeling; Russische/Oostenrijkse diplomatieke context. Enkele namen blijven paleografisch onzeker.
be5620db-2108-4b2e-b3ee-71cfcf0e9cd2.jpg
Parijs, 7 november 1809, avond. Urgente interne paspoortafhandeling: een gevraagd paspoort moet vóór vertrek de volgende ochtend beschikbaar zijn; Russische diplomatieke/koerierscontext.
814be9c7-9047-4736-b5e1-864b87bf8fbe.jpg
Ministère des Relations extérieures, Parijs, 7 november 1809. Diplomatieke begeleidende brief/packetverkeer binnen hetzelfde paspoortblok; ondersteunt de administratieve context maar is op zichzelf geen Knip-document.
2ab5753b-8cd6-492e-a20e-96601b874ac3.jpg
29 oktober 1809. D’Hauterive meldt aan prins Kourakin dat hij het die ochtend gevraagde paspoort voor een koerier toezendt; tevens sprake van pakketten voor Sint-Petersburg.
d355ab5b-04c9-4228-a971-30c346c9aba6.jpg
Armée Française / Gouvernement-Général de l’Autriche, Wenen, 2 november 1809: laissez-passer voor een Oostenrijkse kabinetskoerier naar Parijs, belast met dépêches voor de Franse minister van Buitenlandse Betrekkingen; ondertekend Andréossy.
0371c98e-897c-477a-8dfc-c17cb09b001c.jpg
Originele Heidelberg-viewerpagina; bij Jan Miense Molenaer, “Le Charlatan”, staat zichtbaar “Collection du Baron Fagel, Avegoor, Ellekom”. Hiermee is de reeds getranscribeerde provenance ook visueel op de primaire cataloguspagina gecontroleerd.
20546.jpg
Technische bespreking van compositiewijzigingen en de rol van kijkrichting/ruimte in Jurriaan Andriessens geschilderde kamer.
20472.jpg
Arcadische wandpanelen en bespreking van vernispraktijk; context voor historische behangselschilderpraktijk.
20473.jpg
Paint cross-section met genummerde verflagen, overschilderde figuur, oiling-out/intermediaire lagen en vernis.
20474.jpg
Conclusie: dynamisch productieproces, schaaloverdracht en aanpassingen tijdens uitvoering; niet rechtstreeks aan Knip toeschrijven.
20475.jpg
Abstract van de technische studie van 524 Herengracht; bevestigt Andriessen, 1771, Arcadische landschappen en complexe productie-/transfermethode.
20476.jpg
Notenapparaat met historische bronnen en materiaal-/maatcontext.
20477.jpg
Aanvullende screenshot van abstract/noten; visuele documentatie van de bron.
20478.jpg
Heidelberg-scan van de band. Alleen bronidentificatie; nog geen inhoudelijke Knip-entry aan deze afbeelding gekoppeld.
20671.jpg
Deze update consolideert de nieuwe informatie ná v2.79/V4.9 zonder de vier objectlijnen opnieuw samen te voegen. Twee netwerkverbindingen zijn inhoudelijk belangrijker geworden: J.J. Oortman ↔ Josephus Augustus Knip is nu als concrete Parijse leerlijn te formuleren, en Hendrik baron Fagel de jonge (1765–1838) ↔ Paestum is als historische Grand-Tourverbinding aantoonbaar. Dat laatste verhoogt de onderzoekswaarde van de kaarttekst “Coll. Baron Fagel” bij Buffels/Paestum, maar vormt nog geen object-specifiek provenancebewijs.
| Onderdeel | Bron | Status | Gevolg |
|---|---|---|---|
| Joachim Jan Oortman (1777–1818) | A.J. van der Aa / Kramm documenteren Oortman als Nederlandse graveur die in Parijs werkzaam was. Jan Knoef, J.A. Knip (1939), schrijft bij Knips Parijse scholing: “het etsen leerde hij den eveneens te Parijs vertoevenden J.J. Oortman”. | [STERK GEDOCUMENTEERD — SECUNDAIRE BIOGRAFISCHE BRON] | De netwerkkaart toont Oortman voortaan niet meer als losse “docent?”-hypothese, maar als concrete leerlijn voor etsen in Parijs. Dit bewijst niet dat Oortman Knips landschapsstijl of gouachetechniek bepaalde. |
| Parijse opleiding | Knoef combineert Oortman met perspectiefstudie en dierstudies aan de veterinaire school; Van Spaendonck blijft de belangrijke mentor/bemiddelaar. | [CONTEXT] | Oortman, Van Spaendonck, de veterinaire school en de pensionnaire-administratie als afzonderlijke, elkaar aanvullende opleidings-/netwerklagen behandelen. |
Bronlinks: Knoef 1939 — J.A. Knip · Van der Aa — Joachim Jan Oortman · Kramm — Oortman.
Het Nationaal Archief heeft binnen toegang 1.10.29, Collectie Fagel journalen van Hendrik baron Fagel de jonge. De inventaris noemt zijn reis door Italië in 1786–1787 en zijn verblijf in Rome en andere Italiaanse steden. De reis vond plaats met zijn zus Agnes en oom Jacob Boreel.
[FEIT — ARCHIEFINVENTARIS / SECUNDAIRE UITWERKING]De longread van Jelle van de Graaf, gebaseerd op Fagels journalen en brieven, vermeldt expliciet uitstapjes naar Paestum en beschrijft zijn sterke belangstelling voor pittoreske natuur en vervallen ruïnes. Paestum is hiermee een concrete plaats in Fagels eigen reisbiografie.
[FEIT ALS BRONRECONSTRUCTIE]Volgens dezelfde bron kreeg Fagel van zijn grootvader de opdracht om in Italië schilderijen, prenten of tekeningen mee te brengen. Hij bezocht musea, kunstenaars, palazzi en privécollecties en schreef over de kunstmarkt.
[STERK GEDOCUMENTEERDE CONTEXT]NA 1.10.29 inv. 195 — journaal reis Italië; inv. 196 — journaal verblijf Rome/Italiaanse steden; inv. 2641 — brieven; inv. 2661 — brieven Hendrik Fagel de jonge aan grootvader Hendrik Fagel de oude, 1786–1787.
[PRIORITAIR TE ONTSLUITEN]Bronlinks: Nationaal Archief — Collectie Fagel 1.10.29 · Jonge Historici — Grand Tour Hendrik Fagel.
| Stelling | Status v2.80 | Reden |
|---|---|---|
| Hendrik Fagel (1765–1838) bezocht Paestum. | [FEIT / GOED GEDOCUMENTEERD] | Reisjournaal-/brievencontext en secundaire uitwerking met primaire locators. |
| Hendrik Fagel verzamelde / zocht kunst tijdens zijn Grand Tour. | [FEIT ALS BRONCONTEXT] | Opdracht van zijn grootvader om schilderijen, prenten of tekeningen te verwerven; kunstmarktbezoeken. |
| De kaarttekst “Coll. Baron Fagel” bij het Knip-Paestumwerk kan naar Hendrik Fagel of diens collectie-erfenis verwijzen. | [STERKE ONDERZOEKSHYPOTHESE] | Chronologisch mogelijk en thematisch opvallend, maar object-specifieke schakel ontbreekt. |
| Hendrik Fagel bezat het onderzochte schilderij Buffels/Paestum. | [OPEN — NIET BEWEZEN] | Nog geen inventaris-, aankoop-, verkoop-, brief- of collectie-entry met het specifieke Knip-object. |
| J.J. Fagel te Avegoor en Hendrik Fagel zijn dezelfde provenance-node. | [NIET SAMENVOEGEN] | Verschillende persoons-/tijdslagen. Per object moet de overgang worden bewezen. |
De Utrechtse Martens-genealogie toont twee verschillende huwelijksverbindingen binnen dezelfde familie: Johanna Henrietta Anthonia Martens trouwde in 1848 met Henry Christiaan Arnold Ver Huell; Louis Martens trouwde in 1892 met Elisabeth Christine Oortman Gerlings. Dit is nuttig als netwerkcontext, maar niet als bewijs dat Joachim Jan Oortman (1777–1818) tot deze Oortman-Gerlings-tak behoorde. Die genealogische verbinding blijft [OPEN].
Bron: Huizen aan het Janskerkhof — stamboom familie Martens.
Dit checkpoint consolideert de volledige nieuwe downloadbatch sinds v2.78/V4.8. De grootste inhoudelijke verschuiving zit in de Fagel/Avegoor-lijn: we hebben nu niet alleen losse provenanceformules, maar een historisch familiekader vanaf de Greffiers Fagel, een expliciete Baron J.J. Fagel in Avegoor, meerdere concrete Avegoor-objecten in de kunstmarkt van 1924–1943, en één zeer goed herkenbaar Terborgh-kalibratieobject dat over meerdere catalogi terugkomt. Daarnaast zijn nieuwe Mak-van-Waay-, Knip-familie- en Paestum-contextbronnen toegevoegd. De gebruiker blijft nog meer eigen downloads aanleveren; daarom blijft de hoofdregel: eerst manifesteren en consolideren, pas daarna nieuwe brede zoekrondes.
| Laag | Documentaire basis | Nieuwe status | Gevolg voor Buffels / Paestum |
|---|---|---|---|
| FAGEL-01 · Greffiers Fagel | William Buchanan, Memoirs of Painting I (1824), Heidelberg DOI 10.11588/diglit.52800: verkoop van de “Cabinet Pictures of the Greffiers Fagel”, Coxe/Burrell/Foster, Londen, 22-05-1801. Buchanan schrijft dat de schilderijen gedurende meer dan een eeuw door de Greffiers Fagel waren verzameld. | [FEIT — SECUNDAIRE RECONSTRUCTIE 1824] een meer-generatiecollectie bestond vóór 1801; Buchanan reproduceert 106 catalogusposities over twee dagen en signaleert dat kopersgegevens bij deze vroege firma deels verloren waren. | Deze oude collectie is te vroeg om een na 1809 ontstaan Paestum-werk rechtstreeks te bevatten. Zij vormt familie-/collectieachtergrond, geen Paestum-provenance. |
| FAGEL-02 · Holderness-afsplitsing | Buchanan 1824: Holderness Collection, Christie, 06-03-1802, volgens de auteur oorspronkelijk gevormd door “the elder Greffier Fagel and his son”. Lot 55 Slingeland wordt aan koper “G. Fagel” genoteerd. | [FEIT als bronvermelding] / [OPEN persoonsidentificatie]. Mogelijke terugkoop binnen familie is een hypothese zolang “G. Fagel” niet exact is geïdentificeerd. | Onderstreept dat Fagel-objecten tussen familie, erfopvolging en markt konden bewegen. |
| FAGEL-03 · H. Fagel / Parijs 1870 | Parijse verkoop 04-05-1870 blijft hard als historische Fagel-veiling. Hofstede de Groot 1928 noemt o.a. Jan van Huysum nr. 230 uit “Baron H. Fagel in Paris am 4. Mai 1870 Nr. 10”. Schäffer 1929 koppelt Terborgh nr. 96 aan “Baron H. Fagel in Avegoor Ellekom, verst. in Paris am 4. Mai 1870, Nr. 21”. | [HARD verkoopcontext], maar persoon = Avegoor-bewoner blijft OPEN. Schäffers compacte formulering kan oudere veilingprovenance en latere locatie samenbrengen. | De galeriekaart “Coll. Baron Fagel” blijft serieus; Paestum → concrete Fagel-veiling/persoon is nog niet bewezen. |
| FAGEL-04 · Baron J.J. Fagel in Avegoor | C. Hofstede de Groot, deel X (1928): Adriaen van der Werff nr. 28: “Versteigerung Griffier H. Fagel in London am 22. Mai 1801. Sammlung Baron J. J. Fagel in Avegoor. Kunsthändler C. Verwayen in Brummen.” | [FEIT — BRONVERMELDING 1928] dat Hofstede de Groot expliciet een kunstverzamelaar “Baron J.J. Fagel in Avegoor” noteert. [OPEN] of het werk ononderbroken in de familie bleef. | Dit is de sterkste persoonsmatige identity-anchor voor anonieme latere labels “Baron Fagel, Avegoor”. Niet automatisch gelijkstellen aan de Paestum-kaart. |
| FAGEL-05 · Avegoor marktcluster 1924–1943 | Goudstikker 1924/1926; Schäffer 1929; Mak van Waay 1940; Frederik Muller/Mensing 1942–43; Van Marle & Bignell 1943. | [HARD ALS HERHAALDE PROVENANCEFORMULE] meerdere verschillende objecten dragen “Baron Fagel, Avegoor/Ellekom”. [NIET BEWEZEN] dat zij één consignatie of één verwervingsmoment vormden. | “Coll. Baron Fagel” is aantoonbaar een echte professionele kunstmarktprovenanceformule, niet slechts een losse mondelinge herinnering. |
PROV-FAGEL-1870-LOT021-TERBORCH is nu het sterkste controleobject. Herkenning berust op dezelfde voorstelling (twee heren/geleerden, boek, wereldbol, rode stoel, slapende hond), dezelfde drager en hetzelfde formaat eikenhout 37 × 34 cm.
Bronkritische correctie v2.79: de objectketen is sterk, maar de formulering van Schäffer 1929 mag niet worden gebruikt om zonder meer te bewijzen dat de in 1870 verkochte H. Fagel persoonlijk “in Avegoor” woonde. Hofstede de Groot geeft voor Avegoor expliciet de initialen J.J.; persoonsidentiteiten blijven daarom afzonderlijke nodes totdat genealogie en collectieovergangen hard zijn gekoppeld.
| Objectnode | Bron / lot | Exacte provenance of bijzonderheid | Status |
|---|---|---|---|
| PROV-FAGEL-AVEGOOR-MOLENAER-CHARLATAN | Goudstikker cat.30 (1926) nr.111; verwijst naar cat.28 (1924) nr.81 | Jan Miense Molenaer, Le Charlatan, doek 106 × 68 cm; “Collection du Baron Fagel, Avegour/Ellekom”. | [HARD] Goudstikker-keten; spelling Avegour = zetvariant. |
| PROV-FAGEL-AVEGOOR-STOTHARD-LOT095 | Mak van Waay cat.55, 03–05-12-1940, lot 95 | Thomas Stothard, Slapende Venus, doek 28 × 38 cm; “Met opdracht aan de achterzijde. Collectie Baron Fagel, Avegoor.” | [HARD catalogusprovenance]. Opdracht achterzijde is een prioritair persoonsanker indien object/foto teruggevonden wordt. |
| PROV-FAGEL-AVEGOOR-GOEDECKE-KOLBE-LOT340 | Frederik Muller & Co./Mensing, 02–09-06-1942, lot 340 | 18e-eeuws portret van Pauline/Friederike Pauline Goedecke, geb. Kolbe; “Verzameling Baron Fagel, Avegoor”. De geportretteerde hoort bij de Van-Goedecke-familielijn die via Guillaume von Goedecke en Wendela Fagel aan Avegoor/Klein Avegoor is verbonden. | [HARD provenanceformule]; genealogische relatie maakt duidelijk dat Avegoor-bezit ook via huwelijk/erfenis uit andere familietakken kan zijn gekomen. |
| PROV-FAGEL-AVEGOOR-BASSI-1826-LOT003 | Van Marle & Bignell, Den Haag, 05-01-1943, lot 3 | G. Bassi, In het park, gedateerd 1826, doek 38 × 47 cm; “Verz.: Baron Fagel, Avegoor.” | [HARD catalogusprovenance]. |
| PROV-FAGEL-AVEGOOR-VERBOECKHOVEN-YOUNG-LOT084 | Van Marle & Bignell 05-01-1943, lot 84 | Landschap met vee, paneel 23 × 43 cm; volgens opschrift achterzijde door Young en Verboeckhoven; “Verz.: Baron Fagel, Avegoor.” | [HARD provenanceformule]; makerstoeschrijving blijft historische catalogusattributie. |
| PROV-FAGEL-AVEGOOR-KOEKKOEK-1837-LOT317 | Frederik Muller & Co./Mensing, maart 1943, lot 317 | B.C. Koekkoek, Wintermorgen, gesigneerd/gedateerd 1837, doek 39 × 52 cm; “Verzameling Baron Fagel, Avegoor”. | [HARD catalogusprovenance]. |
Nieuwe collectietypologische observatie: het Avegoor-cluster omvat niet alleen 17e-eeuwse oude meesters, maar ook 19e-eeuwse landschappen/dierstukken. Dat maakt een Josephus-Knip in zo’n collectie niet onaannemelijk, maar levert nog steeds geen object-specifiek bewijs voor Buffels/Paestum.
| Record | Catalogusfeit | Bewijsgrens |
|---|---|---|
| OBJ-MAK55-LOT062-JAKNIP-KITTENS | J. A. KNIP (Vader van Henriëtte Ronner), lot 62, Poesjes op een rood kussen, “Voluit geteekend”, doek 30 × 25 cm. | [FEIT — HISTORISCHE CATALOGUStoeschrijving] aan Josephus Augustus. Onderwerp is opvallend gezien Henriëtte Ronner; authenticiteit/toeschrijving moet worden teruggezocht, niet automatisch aanvaard. |
| PROV-FAGEL-AVEGOOR-STOTHARD-LOT095 | zelfde catalogus, lot 95, Stothard Slapende Venus, “Collectie Baron Fagel, Avegoor”. | [GEEN RELATIE AANNEMEN] lot 62 en lot 95 staan in dezelfde romantische-schoolsectie, maar catalogus zegt niet dat zij dezelfde inzender/provenance hadden. |
| MAK-Rokin102-1940 | Catalogus nr.55, 3–5 december 1940, directie S.J. Mak van Waay, Gebouw Leesmuseum, Rokin 102. | Verschuift het harde Rokin-102 bedrijfsanker minstens terug naar 1940. |
De eerdere kaart liet Josephus’ officiële echtgenote weg. Vanaf v2.79 wordt Antoinette Pauline Jacqueline Rifer de Courcelles expliciet als echtgenote én kunstenares opgenomen. Volgens de bestaande gecontroleerde familielijn: huwelijk 1808, ontbinding 1824 volgens autoriteitsgegevens. Daarnaast blijft Cornelia van Leeuwen als latere partner/levensgezellin met bewijsniveau [STERKE AANWIJZING]; de precieze burgerlijke status en geboorteakten van de kinderen moeten nog primair worden gecontroleerd.
Bron: J.M. Heberle (H. Lempertz’ Söhne), Keulen, veiling 19–21-12-1904, Heidelberg DOI 10.11588/diglit.22022. Op PDF-p.32 / gedrukte catalogusp.23 staan drie werken onder “Aug. Knip.”:
[STERKE AANWIJZING] de combinatie naamvorm “Aug. Knip” + vee-/stalonderwerpen past beter bij August Knip, zoon van Josephus, dan bij Josephus zelf. De primaire catalogus geeft echter alleen “Aug. Knip”; definitieve persoonsidentificatie blijft dus apart te bewijzen. Nieuwe zoekregel: ook Aug. Knip / A. Knip / Joseph August Knip / Jos. Aug. Knip / J. Knip / Knyp meenemen en altijd catalogusnaam, weergegeven signatuur en moderne identificatie uit elkaar houden.
| Bron | Treffer | Gebruik | Grens |
|---|---|---|---|
| Ertz/Nitze-Ertz 2012 — Jan van Kessel | Mak van Waay 18-03-1919 nr.266; Mak van Waay 01-05-1974 nr.99; Sotheby’s Mak van Waay 29-10-1979 nr.160. Goudstikker 1933 nrs.179/181. Brummen: collectie Baron von der Feltz 1963. | Markt-/nummerkalibratie en regionale collectiecontext. | Geen directe Fagel/Knip/Paestum-link; von der Feltz niet aan Fagel koppelen alleen wegens Brummen. |
| Roettgen 1999 — Anton Raphael Mengs | Lord Brudenell-Montagu bezocht Paestum en Agrigento tijdens Grand Tour; contacten met Winckelmann; Thomas Jenkins als antiquaren-/kunsthandelscontext. | [CONTEXT] Paestum zat al midden 18e eeuw in internationaal Grand-Tour-/antiquarennetwerk. | Geen verbinding met Josephus Knip, ons Paestum-object of Fagel aangetoond. |
| Roettgen 1999 — Mak van Waay | Mak van Waay 21-12-1939 nr.12; Mak van Waay/Nienhuis 15-12-1969 nr.244. | Aanvullende institutionele/marktlocators. | Geen De-Burgt-hit. |
Dit checkpoint consolideert alle inhoud die na v2.77/V4.7 in de chat en in nieuw aangeleverde bestanden is gecontroleerd. Het is nadrukkelijk een consolidatie, geen nieuwe brede zoekronde. De leidende bewijsregel blijft: bron → exacte locator → object/persoon → bewijsniveau → pas daarna koppeling. Negatieve zoekresultaten worden alleen als zodanig genoteerd en niet als bewijs van afwezigheid opgewaardeerd.
| Record | Primaire bron | Feiten | Betekenis |
|---|---|---|---|
| PROV-POURTALES-1865-LOT171 | Catalogue des tableaux anciens & modernes, dessins… de feu M. le Comte de Pourtalès-Gorgier, Parijs, 1865, lot 171; gebruiker heeft primaire PDF aangeleverd. | Catalogus noemt expliciet “KNIP (M.), né à Tilbourg en 1785”. Lot 171: landschap met slingerende torrent, kleine waterval bij een Romeinse weg, grafmonument, fontein, bomen en vier figuren; doek, 103 × 146 cm. | [STERKE AANWIJZING / HISTORISCHE CATALOGUSIDENTIFICATIE] = Marten Derk Knip (1785), niet Josephus Augustus (1777). Niet gebruiken als Josephus-referentiewerk; wel bewaren onder KNIP_FAMILIE_COMPARE / MARTEN_DERK_KNIP. |
| POURTALES-DUBOIS-1841-ANCHOR | Expert-notitie in dezelfde catalogus, p. 12. | De veilingexpert verklaart dat Pourtalès in 1841 door J.-J. Dubois, sous-conservateur van het Louvre, een catalogus van zijn collectie liet opstellen en dat de 1865-catalogus daarop voortbouwt met later verworven werken. De gedrukte periode is 1841–1855. | [FEIT] De Dubois-catalogus 1841 is de beslissende bron om vast te stellen of lot 171 uiterlijk 1841 al in de collectie zat, of pas 1841–1855 werd toegevoegd. |
| POURTALES-ANNOTATIONS | Geannoteerd exemplaar van de 1865-catalogus. | Handgeschreven numerieke marginalia en kolommen zijn zichtbaar. Bij lot 171 is een “100”-notitie waargenomen. | [OPEN] Niet als aankoop-/verkoopprijs hard registreren totdat de annotator en kolombetekenis zijn vastgesteld. De eerder gevonden Chronique-verkoopprijs 100 fr. blijft een afzonderlijk record. |
Attributieregel: “Italiaans/classicistisch landschap” is geen exclusief Josephus-kenmerk. Binnen de Knip-familie moeten gedeelde motieven en commerciële beeldformules apart worden getest.
Bronfamilie: Der Einrahmer und Vergolder / Der Bildereinrahmer und Vergolder, 1914–1916, Heidelberg DOI 10.11588/diglit.68289. Deze bron dateert onze Gonkel-lijsten niet, maar geeft contemporaine vakpraktijk voor werken op papier, aquarellen, glas, karton, houten achterwanden, stiften en ophangbeslag.
| Techniekrecord | Historische vakpraktijk | Toepassing op onze objecten |
|---|---|---|
| FRAME-NL-PAPER-1914 | De bron zegt expliciet dat men in Holland “ieder beter papierbeeld” op sterke karton/pappe monteerde in plaats van het direct tegen glas te leggen; glas werd apart ingestift en met papier afgedicht. | [STERKE CONTEXTUELE AANWIJZING] voor de historische montageomgeving van De Jager/Oprechte A; geen bewijs dat Gonkel exact deze methode gebruikte. |
| FRAME-AQUAREL-1914 | Aquarellen kunnen als andere papierwerken worden behandeld; niet te sterk van achter bevochtigen; strak tot de rand geschilderde aquarellen kunnen op karton worden gezet; passe-partout wordt nuttig genoemd bij fijne takken en torenspitsen tot aan de rand. | Relevant voor waterverf/gouache-achtige landschappen met fijne architectuur en boompartijen. Geen datering of auteurschapbewijs. |
| FRAME-FASTENING-1914 | Voor glaswerk noemt de vaktekst stiftendraad/koploze stiften. Voor fijnere inlijstingen worden volledige kartonnen of houten achterwanden genoemd; papieren achterwand kan worden verlijmd, hout voorzichtig geschroefd. | Ondersteunt de mogelijkheid van meerdere historische encadreringsfasen bij De Jager, waar oude spijkers, nieuwere metalen bevestigingen en een latere harde achterplaat naast elkaar voorkomen. |
| FRAME-WOOD-BACKING-DEBATE-1914 | Een andere bijdrage in dezelfde jaargang noemt houten achterwanden bij papierwerk juist een verouderde/schadelijke praktijk wegens vochtoverdracht en schimmelrisico. | [FEIT — HISTORISCHE PLURALITEIT]: er bestond geen uniforme vakstandaard. Daarom mag één bevestigings- of achterwandtype nooit zelfstandig tot een exact jaar worden vertaald. |
| FRAME-OLD-IMITATION-1914 | De bron bespreekt ook de toen gangbare markt voor imitaties van oudere lijsten en restauratie/hervergulding van oude lijsten. | Belangrijk voor bronkritiek: een historiserende lijststijl bewijst niet dat lijst en kunstwerk gelijktijdig zijn gemaakt. |
Gonkel-status: tekstzoekingen op Gonkel/Gonckel in deze jaargang leverden geen directe treffer op. Dat blijft [OCR-/zoek-negatief], niet “Gonkel afwezig”. Advertentiepagina’s kunnen later nog visueel worden gescreend.
SRC-HERTZBERGER-1944-03-15. Internationaal Antiquariaat Menno Hertzberger, Keizersgracht 610 Amsterdam; veiling 7–9 en 13–15 maart 1944.| Record | Feit | Onderzoekswaarde |
|---|---|---|
| META-IBAK-1960-67 | Kavel 201 bevat Internationale Bibliographie der Antiquariats-, Auktions- und Kunstkataloge (IBAK) 1960–61 plus 1962–63, 1964–65 en 1966–67. | [STERKE NIEUWE ROUTE] voor het terugvinden van historische Haarlemse veilingcatalogi/Notarishuis/Oprechte-voorgangers in de periode vóór de De-Weersfase. |
| MAK-CAT252-LOCATOR | Kavel 209 noemt expliciet: “Amsterdam Sotheby Mak van Waay. Katalog 252. Amsterdam 1975.” | [HARD LOCATOR] voor de Mak-van-Waay-catalogusreeks; afzonderlijk controleren op Knip/De Burgt. |
| PAUL-BRANDT-META | Kavel 574 bevat 75 catalogi 1965–1975, waaronder 12 Paul Brandt, Amsterdam. | Voorlopig alleen meta-context; deze bundel betreft buiten-Europese kunst en is geen directe Knip-provenance. |
Vier catalogusexemplaren/taalversies zijn nu als één evenement geclusterd: Fischer nr. 12 (ochtend) en nr. 13 (middag), Duits en Frans. Alle noemen de combinatie Théodore/Theodor Fischer + A. Mak (Dr. J.B. de la Faille — S.J. Mak van Waay), Amsterdam. Het gedrukte Amsterdamse adres is Rokin 13.
| Bronrecord | Sessie | Lots | DOI / status |
|---|---|---|---|
| SRC-HDL-FISCHER-MAK-1926-NR12-DE | 27-07-1926, 11:00; collectie Mme de L. de L., née de La Bégassière, Paris | 1–148 | Heidelberg DOI 10.11588/diglit.16626 |
| SRC-HDL-FISCHER-MAK-1926-NR12-FR | zelfde sessie | 1–148 | Heidelberg DOI 10.11588/diglit.23967 |
| SRC-HDL-FISCHER-MAK-1926-NR13-DE | 27-07-1926, 15:00; diverse collecties/nalatenschappen | 149–178 | Heidelberg DOI 10.11588/diglit.16628 |
| SRC-HDL-FISCHER-MAK-1926-NR13-FR | zelfde sessie | 149–178 | Heidelberg DOI 10.11588/diglit.23966 |
| Record | Onderbouwing | Status |
|---|---|---|
| EVENT-MAK-1974-05-20-CAT229 | Eline van Dijk 2022 vermeldt in voetnoot 3 een Cornelis Springer-werk dat “zuletzt 20. Mai 1974 Auktion Sotheby Mak van Waay, Amsterdam, Losnummer 99” werd gezien. Externe RKD-reconstructie koppelt 20-05-1974 aan catalogus nr. 229. | [HARD DATUM/NUMMERANKER]. De benaming “Sotheby Mak van Waay” in de moderne secundaire bron is retrospectief; bedrijfsnaamchronologie afzonderlijk noteren. |
| SOTHEBY-TRANSITION-1974 | Sotheby’s eigen historische overzicht: overname Mak van Waay afgerond op 1 juli 1974; eerste veiling onder auspiciën van Sotheby Parke Bernet op 10 september 1974. RKD-lijst: 10-09-1974 = cat. 232; vanaf na cat. 247 (juni/juli 1975) dragen catalogi de bedrijfsnaam Sotheby Mak van Waay b.v. | [EXTERNE CORROBORATIE]. Gebruik voor bedrijfsnaam-datering, niet als objectprovenance. |
| MAK-CAT252-1975 | Hauswedell-locator + eerder gelokaliseerde volledige catalogus; 28 oktober 1975. | [HARD LOCATOR]; systematische Knip-controle blijft een vervolgstap. |
Nieuwe zoekregel voor De Burgt/Mak van Waay: vóór ca. 1930 altijd óók zoeken op A. Mak; voor 1974 onderscheid maken tussen feitelijke veilingdatum/catalogusnummer en latere retrospectieve “Sotheby”-benaming.
Sinds v2.76 zijn meerdere door de gebruiker gedownloade Heidelberg-bronnen op itemniveau ontsloten. Dit blok legt de nieuwe object-, markt- en provenanceankers vast voordat de volgende Heidelberg-batch wordt toegevoegd. De bestaande vier objectlijnen blijven ongewijzigd gescheiden; nieuwe handelsvermeldingen zijn referentie- en provenancegegevens en worden niet automatisch tot auteurschapsbewijs verheven.
| Bron-ID | Bron / locator | Harde inhoud | Bewijsstatus / beperking |
|---|---|---|---|
| SRC-HDL-KUNSTPREIS-1941-42 | Kunstpreis-Verzeichnis, band 3, veilingresultaten 1-7-1941 t/m 30-6-1942; Heidelberg DOI 10.11588/diglit.15183. | Josef August Knip (1777–1847): Landschaft, 77 × 105 cm, doek, RM 2.500, veilingcode 26; en Enten am See, 30,5 × 38 cm, karton/pappe, gesigneerd, RM 600, veilingcode 30. | [FEIT] als prijsregister. Crosswalk: code 26 = Adolf Weinmüller, München, 4–5-12-1941; code 30 = Hans W. Lange, Berlijn, 16-12-1941. Onderliggende cataloguslots moeten nog primair worden uitgelezen. Dit register is secundair en bevat geen afbeeldingen. |
| SRC-HDL-KUNSTMARKT-1912-13 | Kunstmarkt: Wochenschrift für Kenner u. Sammler, jrg. 10 (1912/13), DOI 10.11588/diglit.51755. | Verkoop Sammlung August Stein, Düsseldorf bij Math. Lempertz, Keulen, 2-4-1913. Resultatenlijst: lot 89, J. A. Knip, Schafe und Enten in Landschaft, 21,5 × 27 cm, 435 Mark. Vooradvertentie noemt Jos. Aug. Knip en een catalogus met 42 lichtdrukplaten. | [FEIT] markt- en collectieanker. Geen oudere provenance vóór August Stein in deze bron. |
| SRC-HDL-LEMPERTZ-1913-STEIN-089 | Math. Lempertz, catalogus nr. 147, Sammlung August Stein, Düsseldorf, 2-4-1913; DOI 10.11588/diglit.17787; lot 89, catalogusp. 27; afbeelding Tafel 17. | Originele beschrijving: één staand en twee liggende schapen naast een vijver; drie bontgekleurde eenden in/aan het water. Hout, 21,5 × 27 cm; “Bezeichnet: A. Knip”; afbeelding Tafel 17. Lempertz vermeldt voor alle cataloguswerken volledige authenticiteitsgarantie. | [HARD HISTORISCH REFERENTIEOBJECT], maar de veilingattributie uit 1913 blijft een historische catalogusattributie, geen moderne technische authenticatie. Lempertz geeft abusievelijk sterfjaar 1844. |
| SRC-HDL-MARIUS-1920 | Gerarda Hermina Marius, De Hollandsche schilderkunst in de negentiende eeuw, 2e herziene druk, 1920; DOI 10.11588/diglit.71148. | Henriëtte Ronner-Knip wordt beschreven als leerlinge van haar vader. Lopende tekst heeft “J. E. Knip”; de errata corrigeren dit expliciet naar J. A. Knip. Register: Josephus Augustus Knip, 1777–1847. | [FEIT / SECUNDAIR BIOGRAFISCH ANKER]. Geen reisroute, Paestum-, Oprechte- of objectprovenancegegevens. |
| SRC-HDL-CAC-1870 | La chronique des arts et de la curiosité, 1870; DOI 10.11588/diglit.26662. | Expliciete aankondiging en bespreking van de nalatenschapsveiling van Baron Henri/Henry Fagel, “dernier greffier des états généraux” en voormalig Nederlands ambassadeur in Londen: Hôtel Drouot, salle 8, 4-5-1870, Charles Pillet + Febvre. De bespreking noemt 24 schilderijen en talrijke old masters. | [HARD FAGEL-MARKTANKER]. De genoemde Fagel-verkoop bevat in de journalistieke opsomming geen J.A. Knip; afwezigheid is pas formeel hard na volledige primaire controle van alle 24 cataloguslots. |
Object: J.A. Knip, Schafe und Enten in Landschaft, lot 89, Sammlung August Stein. De lichtdruk op Tafel 17 toont de drie schapen en drie eenden in een vlak vijverlandschap. Deze afbeelding is vanaf nu opgenomen als REF-ANIMAL-KNIP-1913-089.
Onderzoeksfunctie voor De Jager: uitsluitend anatomische/stilistische vergelijking van schapenstaffage — kopvorm, oren, snuit, poten en wolmodellering. Het is geen attributiebewijs voor De Jager; drager, formaat en compositie zijn volledig anders.
| Record | Inhoud | Status | Volgende verificatie |
|---|---|---|---|
| SRC-CAC-SANDONATO-1870-KNIP50-51 | Collections de San Donato, 21-2-1870: lot 51 “Knip. Tête de chien” — 319 fr.; lot 50 “Deux jeunes chiens bouledogues au chenil” — 420 fr. | [OPEN IDENTITEIT]. De bron geeft alleen “Knip”; hondonderwerpen maken automatische identificatie met Josephus onveilig. | Originele San Donato-catalogus raadplegen op volledige kunstenaarsnaam, techniek, maten, signatuur en afbeelding. |
| SRC-CAC-AQUARELLES-JR-1870-KNIP | Belangrijke collectie Franse/Engelse/Belgische/Hollandse aquarellen uit de portefeuilles van “M. J. R***”, Drouot 20–21-5-1870; “Knip” genoemd tussen Hollandse/Belgische/Duitse kunstenaars. | [OPEN IDENTITEIT + OPEN OBJECTEN]. Voor De Jager/Brug/De Burgt potentieel relevanter wegens medium, maar nog zonder titels/lots. | Oorspronkelijke veilingcatalogus lokaliseren en alle Knip-lots exact transcriberen. |
De gebruiker heeft nog meer reeds gedownloade Heidelberg-stukken. Die worden eerst bestand voor bestand gemanifesteerd: originele naam → bron-ID → repository/serie → DOI/URL → datum → pagina/scan → lot → personen/objecten → letterlijke provenance → bewijsniveau → genormaliseerde naam. Pas daarna volgt inhoudelijke koppeling aan Paestum/Fagel/Kölling, De Jager/Oprechte, Mak van Waay of algemene Knip-marktgeschiedenis.
Vanaf dit checkpoint krijgt iedere nieuwe inhoudelijke claim die op een externe bron rust een vaste broncode. Een broncode moet herleidbaar zijn tot repository → publicatie/catalogus/archief → datum/jaar → pagina/scan/lot/inventarisnummer → lokaal bestand. Mondelinge informatie blijft in een eigen bronfamilie en wordt nooit stilzwijgend met documentaire bronnen vermengd.
Bewijsniveaus blijven: [FEIT] / [STERKE AANWIJZING] / [HYPOTHESE] / [OPEN] / [WEERLEGD/ZWAK].
Onderzoekseffect: deze lijn is nu belangrijker dan opnieuw breed bladeren in reeds diep gescreende staatsarchieven. Zij kan verklaren welke biografische formuleringen later door Immerzeel zijn gepubliceerd en mogelijk de oorsprong van oudere reisdata blootleggen.
Repository: Universitätsbibliothek Heidelberg, digitale historische kunsthandel-, veiling- en tentoonstellingscatalogi. De oorspronkelijke zoekingang met Fagel is als portaalbron vastgelegd. De lokaal gedownloade bestanden mogen niet uitsluitend op hun vaak ongestructureerde downloadnaam worden geïdentificeerd.
Nooit destructief hernoemen zonder mapping. De oorspronkelijke download-/uploadnaam blijft bewaard. Daarnaast krijgt ieder inhoudelijk ontsloten bestand een genormaliseerde naam en bron-ID.
[REPO]_[SERIE/VEILINGHUIS]_[YYYY-MM-DD_of_JAAR]_[CAT-OF-INV]_[KERNONDERWERP]_[PAGINA-LOT]_[BRONID].ext
Voorbeeld: HDL_GOUDSTIKKER_1924-11_CAT28_FAGEL_AVEGOOR_LOT081_SRC-HDL-GOUD-028-1924.pdf.
Minimale manifestvelden: bron-ID; oorspronkelijke bestandsnaam; genormaliseerde bestandsnaam; repository; serie/collectie; catalogus/inventaris; datum; pagina/scan; lot; personen/objecten; letterlijk relevante provenanceformule; bewijsniveau; lokale status; URL/DOI.
Ongestructureerde JPG/PNG-nummers blijven dus als originele naam geregistreerd; zij mogen pas een inhoudelijke nieuwe naam krijgen wanneer bron en pagina met zekerheid zijn geïdentificeerd.
Ellinoor Bergvelt, “Lodewijk Napoleon, de levende meesters en het Koninklijk Museum (1806–1810)”, Nederlands Kunsthistorisch Jaarboek 56/57 (2005–2006), pp. 257–299, is nu integraal gelezen. Deze bron is geen Kleijn-monografie maar een institutionele kernbron voor het Koninklijk Museum, Prix-de-Rome/kwekelingen, Meerman/Apostool en de verplichte werken van Kleijn, Knip, Alberti, Teerlink, Van der Wal en Mol.
| Kunstenaar / jaar | Bergvelt-identiteit | Administratieve status | Huidige / latere identiteit | Onderzoeksbetekenis |
|---|---|---|---|---|
| J.A. Knip, 1808 | Gezicht bij Tours, gouache; Bijlage 2 nr. 28. Bijlage 4 / Lijst 1809 nr. 20 geeft de primaire omschrijving: “Een Tekening in dekverf in een lijst met een glas daarvoor verbeeldende de Brug te St. Avertin nabij Tours A:J:Knip [sic] 1808”. | [HARD] Verplicht stuk 1808; niet in cat. 1808; Lijst 1809 nr. 20; oud RPK-nr. N 2926. | Rijksmuseum RP-T-00-1498, 460 × 655 mm, gesigneerd/gedateerd J.A. Knip 1808; huidige beschrijving: Brug bij St. Avertin bij Tours. | Objectlijn hard gesloten: primaire Lijst 1809 nr. 20 → Bergvelt Bijlage 2 nr. 28 → oud RPK N 2926 → huidig RP-T-00-1498. Tevens Bergvelt 1976 fig. 20-kalibratie. |
| P.R. Kleijn, 1808 | Gezicht op de vlakte van Montmorency bij St Leu; Bijlage 2 nr. 26. | [HARD] Verplicht stuk 1808; cat. 1808 nr. 108; Lijst 1809 nr. 22. | Rijksmuseum SK-A-645; 1808, Parijs. | Eerste harde Kleijn-anker in de officiële pensionnaire-serie. |
| P.R. Kleijn, 1809 | De ingang van het park van St Cloud te Parijs; Bijlage 2 nr. 39. | [HARD] Verplicht stuk 1809; cat. 1810 nr. 48. | Rijksmuseum SK-A-646; achterzijde-inscriptie dateert uitvoering volgens pensionnairereglement op 2 oktober 1809. | Laatste harde Parijs/Saint-Cloud-anker vóór gezamenlijke vertrekdatum 11-10-1809. |
| P.R. Kleijn, 1810 | De Aqua Cetosa bij Rome; Bijlage 2 nr. 40. | [HARD] Verplicht stuk 1810; cat. 1810 nr. 67. | Rijksmuseum SK-A-647, gesigneerd/gedateerd 1810. | Rome-anker voor Kleijn; géén exacte aankomstdatum eind 1809. |
| J.E.C. Alberti, 1808 | Krijgsman met lans en schild + Krijgsman met getrokken zwaard; Bijlage 2 nrs. 23/24. | [HARD] Verplichte stukken 1808; cat. 1808 nrs. 109/110; Lijst 1809 nrs. 27/28. | Rijksmuseum SK-A-651 / SK-A-652. | Parallel administratief traject met Kleijn/Knip. |
| J.E.C. Alberti, 1810 | Proculeius weerhoudt Cleopatra ervan zich te doorsteken; Bijlage 2 nr. 38. | [HARD] Verplicht stuk 1810; cat. 1810 nr. 68. | Rijksmuseum SK-A-641. | Rome/pensionnaire-context; parallel met Kleijn nr. 40 en Knip nrs. 42–43. |
| Bergvelt Bijlage 2 | Titel | Jaar/status | 1810-catalogus | Latere status |
|---|---|---|---|---|
| nr. 41 | Gezicht op de Abdij de la Marche bij Namen | [HARD] verplicht stuk 1809 | nr. 44: Een gezigt van de Abdy van La Marche, by Namen | collectief gekoppeld aan veiling Amsterdam 25-09-1860, lots 33–35 |
| nr. 42 | Gezicht op het aquaduct van Claudius Nero | [HARD als Bergvelt-tabelinhoud] verplicht stuk 1810 | [BRONCONFLICT] Bergvelt koppelt cat. 1810 nr. 71, maar de gedigitaliseerde primaire catalogus noemt nr. 71: Overblyfsels van eene Waterleiding by Tivoli. | collectief gekoppeld aan veiling 1860 lots 33–35; exacte titel↔lot-koppeling OPEN |
| nr. 43 | Gezicht op de Tempel der Vrede of Basiliek van Maxentius te Rome | [HARD] verplicht stuk 1810 | nr. 69: Een gezigt op den Tempel der Vrede te Rome | collectief gekoppeld aan veiling 1860 lots 33–35 |
1860-veiling: Amsterdam, 25 september 1860, Lugt 25744. Noot 72 geeft lots 33–35 als twee “Italiaansch landschap” en één “Soortgelijke voorstelling”, met maten ca. 1,07–1,22 m hoog × 1,39–1,54 m breed. [WEERLEGD ALS IDENTITEIT] De Jager (papier ca. 77 × 57,5 cm) kan geen van deze drie verplichte schilderijen zijn. [OPEN] welke van de drie titels exact lot 33, 34 of 35 was en wie de kopers waren.
[STERKE KANDIDAATLOCATIE] De benaming “Abdij de la Marche bij Namen” past zeer waarschijnlijk bij de historische abdij van Marche-les-Dames / Notre-Dame du Vivier, ca. 7–10 km oostelijk van Namen. Dit is geografisch aannemelijk, maar de objecttitel alleen maakt de identificatie nog niet hard.
[STERKE SECUNDAIRE/HANDELSBRON] Onno van Seggelen documenteert een Knip-tekening Ruins of a monastery nearby Namur en verwijst naar Noordbrabants Museum inv. 11029, Ruïne van een klooster bij Namen, plus Ploos van Amstel Knoef PAK 314, Studies van verschillende schepen. Dezelfde bron stelt dat Knip in de zomer van 1809 langs de Maas bij Namen tekende. Dit laatste blijft te verifiëren via Bergvelt & Van Boven 1977 / Marius van Dam 2007 / primaire bronnen; niet als routefeit gebruiken zonder controle.
Doel: B76-M1 aanscherpen vóór ontvangst van het Kleijn/Bergvelt-boek. Geen titelmatch is gepromoveerd tot objectidentiteit zonder extra controle.
| Onderdeel | Nieuwe status | Uitkomst / grens |
|---|---|---|
| Bergvelt fig. 19 | [HARD institutionele kandidaten / OPEN exacte figuur] | Rijksmuseum RP-T-2014-14-10 en RP-T-2014-14-11 zijn beide Knip, ca. 1809–1812, 367 × 511 mm, met opschrift Aqueduc de Néron. Exacte Bergvelt-reproductie moet beslissen; titel alleen is onvoldoende. |
| Bergvelt fig. 2 | [HARD vergelijkingsrecord / OPEN identiteit] | Rijksmuseum RP-T-1940-577, Het Colosseum te Rome, 1809, 425 × 597 mm, is hard en documenteert Bergvelt 1976. Niet automatisch fig. 2: Bergvelt captionte die in 1976 als Noordbrabants Museum. |
| Tours / Niemeijer | [HARD objectrecord / OPEN fig. 9/21/22] | Sotheby’s 2023 lot 135: The Watermill at Valmer, near Tours, 289 × 499 mm, collectie dr. J.W. Niemeijer; literatuur Bergvelt & Van Boven 1977 p. 68 onder nr. 16. Nog niet gelijkstellen aan fig. 9, 21 of 22. |
| Noordbrabants 17568 | [STERK INSTITUTIONEEL KRUISBEVESTIGD] | Fondation Custodia noemt expliciet NBM inv. 17568, langdurig RCE-bruikleen, olieverf op doek 80,5 × 116 cm en Bergvelt & Van Boven 1977 cat. 99. Hetzelfde werk heeft RCE/NK-nummer NK1956. Actuele live NBM-pagina nog niet teruggevonden. |
| Noordbrabants 11340 / 11341 | [STERKE AANWIJZING / OPEN actuele museumverificatie] | Oude collectie-identiteiten blijven consistent met respectievelijk rivier+brug+kooplieden en klooster+waterval+schaapherder/kudde. Geen actuele officiële NBM-recordpagina gevonden; dus niet promoveren. |
| Santa Scholastica / 20251 | [HARD object / STERKE matchkandidaat] | Boijmans MB 492 (PK) institutioneel bevestigd: ca. 1809–1812, potlood/waterverf/dekverf, 273 × 438 mm. Lokale ref. 20251 blijft pas hard na rechtstreekse beeldmatch. |
| Kasteel Batenburg | [HANDELSBRONCONTEXT / OPEN fig. 30] | Een afzonderlijke voltooide grote Knip-gouache The Ruins of Castle of Batenburg is als particuliere-collectiecontext gedocumenteerd door Stephen Ongpin. Niet verwarren met Bergvelt fig. 30 / Niemeijer-natuurstudie. |
| Nog open vóór boek | [OPEN] | Fig. 9, 11, 13–16, 21–22, 29 en 30 blijven exact onopgelost. Fig. 19 blijft -10 versus -11; fig. 2 blijft ondanks RP-T-1940-577 onbeslist. |
Volgende leesvolgorde na upload boek: p. 181 → pp. 180–195 → pp. 60–72 → integraal; tegelijk p. 68/nr. 16 en alle voetnoten/archiefsignaturen kruisen met B76-M1 en de reis-/pensionnairelijn.
↓ Naar centrale stamboom van de vier werken
Deze update consolideert alle onderzoekswinst sinds v2.72 voordat nieuwe brede zoekrondes worden gestart. De vier objectlijnen blijven strikt gescheiden. Nieuwe netwerk- of motiefverbindingen zijn geen automatisch auteurschaps- of provenancebewijs. De actieve hoofdtaak blijft B76-M1: institutioneel verifiëren van Knips natuurstudies en compositievoorbeelden en deze per afzonderlijk motief vergelijken.
| Bronblok | Status | Uitkomst | Methodische betekenis |
|---|---|---|---|
| AFR 17_381 | HARD GECONTROLEERD | Maandstaten van Franse pensionnaires rond eind 1809, waaronder november en december. In de geraadpleegde staten geen herkenbare Knip/Kleijn/Alberti-vermelding. | Negatief bewijs geldt uitsluitend voor deze Franse betaal-/pensionnairestaten; het bewijst niet dat het Nederlandse trio niet in Rome was. |
| AFR 18_14 / 19_13 | VERGELIJKINGSREEKS | Maandstaten 1810 respectievelijk 1811. | Controle op administratief systeem en mutaties; geen zelfstandig bewijs voor aankomst in 1809. |
| AFR 17_342 | GECONTROLEERD | Kwitanties/declaraties rond Lethière, met stukken uit het najaar/winter 1809. Geen directe trio-hit in de aangeleverde scans. | Bevestigt dat het relevante tijdvenster administratief aanwezig is, maar levert geen aankomstdatum. |
| AFR 17_245 | GECONTROLEERD | Paarden/rijtuig/stal-/transportkosten in 1809–1810. Geen veilig aan Knip/Kleijn/Alberti koppelbare reispost. | Bronfamilie blijft relevant als later een naam- of rekeninglocator opduikt. |
| AFR 17_248 | TERMINOLOGIE GECORRIGEERD | Het woord ingresso in december 1809 mag niet als “aankomst in Rome” worden gelezen; context betreft toegang/entree. | Niet gebruiken als aankomstbewijs. |
| AFR 17_74 + overige geselecteerde carton-17-blokken | SUBSTANTIEEL GECONTROLEERD | Geen expliciete combinatie van trio-naam + arrivée/arrivé à Rome of een veilig gezamenlijke reisrekening aangetroffen. | Het exacte aankomstvenster blijft OPEN. Geen willekeurige Medici-folio’s meer verzamelen zonder concrete locator. |
Het Medici-spoor wordt alleen heropend bij een concrete naam-, brief-, rekening-, logement- of aankomstlocator. Het huidige chronologische raam blijft: Kleijn nog in Parijse/Saint-Cloud-context op 2-10-1809; Knip/Kleijn/Alberti gezamenlijk vertrek richting Rome op 11-10-1809; Alberti uiterlijk 12-12-1809 aantoonbaar in de Romeinse Hollandse pensionnairecontext.
| Referentie / Bergvelt | Actuele identificatie | Status | Relevantie voor vier-objectenmatrix |
|---|---|---|---|
| Castel Gandolfo / lokale ref. 20247 | Rijksmuseum RP-T-2014-14-1, Castel Gandolfo met links het Meer van Albano, ca. 1810. | HARD | De Jager: verhoogde bebouwing, steun-/terrasmuren, diagonaal hoogteverloop; alleen motiefgrammatica. |
| S. Scolastica / Subiaco / 20251 | Boijmans Van Beuningen MB 492 (PK), Berglandschap: gezicht op het klooster Santa Scholastica bij Subiaco..., ca. 1809–1812. | STERKE KANDIDAAT; BEELDMATCH NOG HARD MAKEN | De Burgt: monumentale bebouwing in bergwand. Eerdere koppeling aan Rijksmuseum RP-T-1940-644 is ingetrokken als te snel. |
| Ponte Salario / 20256 | Rijksmuseum RP-T-2014-14-44, De Ponte Salario, bij Rome, ca. 1809–1812. | HARD | Brug en waterval: stenen hoofdboog / brugmassa; geen totaal-locatieclaim. |
| Porta San Paolo / Cestiuspiramide / 20257 | Rijksmuseum RP-T-2014-14-17, De Porta San Paolo en de Piramide van Cestius in Rome. | HARD | De Burgt: torens, kantelen, monumentale doorgang. |
| Sepolcro di Nerone / 20260 | Nog geen veilig actueel Knip-inventarisnummer gekoppeld. | OPEN | Alleen visueel opschrift als primair anker gebruiken; niet verwarren met Piranesi-objecten met dezelfde plaatsnaam. |
| Bergvelt fig. 17 | Rijksmuseum RP-T-2014-14-35, Een processie aan de voet van de Palatijn in Rome. | HARD | Belangrijke institutionele bevestiging dat een grote compositie uit meerdere ter plaatse gemaakte studies kan zijn samengesteld. |
| Bergvelt fig. 18, Palais des Césars | Rijksmuseum RP-T-2014-14-37, Santi Giovanni e Paolo, de Villa Mattei en de keizerlijke paleizen. | ZEER STERK / PIXELMATCH NOG AFRONDEN | De Burgt: paleis-/ruïnemassa’s en panoramische bouwstenen. |
| Bergvelt fig. 19, Aquaduc de Néron | Rijksmuseum-kandidaten RP-T-2014-14-10 en -11. | OPEN EXACT BLAD | Exacte Bergvelt-reproductie eerst naast beide kandidaten leggen. |
| Bergvelt fig. 26, Temple de la Paix | Rijksmuseum RP-T-2014-14-36, huidige titel De Basilica van Maxentius en Constantijn in Rome. | HARD | De Burgt: grote open bogen / gewelfarchitectuur; kernkalibratie. |
| Bergvelt fig. 20, Tours | Rijksmuseum RP-T-00-1498, Gezicht bij Tours, 1808. | HARD | Belangrijk pre-Italië kalibratiewerk in gouache/waterverf; brug- en eindwerkvergelijking. |
| Bergvelt fig. 1 / Ischia-eindwerk | Rijksmuseum SK-A-1058. | HARD | Institutionele demonstratie dat topografisch echte motieven uit verschillende plekken in één eindcompositie kunnen worden samengebracht. |
| Bergvelt fig. 3, SS. Quattro Coronati | Rijksmuseum RP-T-2014-14-19. | VRIJWEL HARD | Romeinse architectuurreferentie; exacte Bergvelt-beeldcheck afronden. |
| Bergvelt fig. 12, La Cava | Huidige collectie Museum de Fundatie. | HARD HUIDIGE COLLECTIE | Italiaanse landschaps-/bergcontext. |
| Bergvelt fig. 30, Kasteel Batenburg | Niemeijer-groep van vier gesigneerde Knip-studies; Teylers bezit o.a. torenstudie Y88. | HARD CLUSTER / OPEN EXACT FIG. 30 | De Burgt: brug, toegangspoort, torens en muren als afzonderlijke bouwstenen. |
| Boijmans MB 472 (PK) | Berglandschap en een ruïne van een gemetselde brug in de buurt van Tivoli, ca. 1809–1812. | HARD INSTITUTIONELE KNIP-BRON | Brug en waterval: directe Knip-brugstudie in berglandschap; detailmatch nog uitvoeren. |
| Eerste brug naar den Simplon | Simonis & Buunk, gouache op papier, 43,0 × 58,2 cm, annotatie met titel. | STERKE EXTERNE VERGELIJKINGSBRON | Brug en waterval: Josephus-specifieke Simplonvergelijker; kunsthandelbron, dus niet zelfstandig als auteurschaps-/routebewijs gebruiken. |
| Gezicht op de brug van Binn met de Matterhorn | Kunsthandelbron, waterverf/gouache, opschrift Opper-Wallis; beschermblad dateert juni 1842. | HARD LATERE DATERING | Bewijst latere Wallis-beeldvoorraad, maar niet route 1809. |
| Sotheby’s / Niemeijer, The Watermill at Valmer, near Tours | Waterverf over zwart krijt, 289 × 499 mm; literatuurverwijzing naar Knip-catalogus 1977 p. 68 onder nr. 16. | HARD OBJECTRECORD | Ingang naar Niemeijer/Tours-groep; nog niet automatisch Bergvelt fig. 9/21/22. |
| Noordbrabants Museum inv. 11340 / 11341 / 17568 | Oudere collectiegegevens noemen respectievelijk rivier+brug; berglandschap+klooster+waterval+herder; koeien/schapen bij drinkplaats. | HOGE PRIORITEIT — OFFICIEEL HERBEVESTIGEN | Raakt meerdere motieven van De Jager, Brug en waterval en De Burgt; titelovereenkomst is nog geen beeldmatch. |
| Rieti / Leiden fig. 13–16 | Nog niet institutioneel exact opgelost; Sabina/Rieti-context wordt onafhankelijk ondersteund door o.a. Kunstmuseum Den Haag, Gezicht op Monte Leone Sabina, object 0782371. | OPEN | Blijft een van de grootste hiaten in de referentieset. |
Freek Heijbroek, “Kunst per brief”, Bulletin van het Rijksmuseum 49 (2001), pp. 230–245 maakt de herkomst van de kunstenaarsautografen concreet. Voor dit project is vooral relevant dat de Rijksprentenkabinet-collectie de circa 540 Immerzeel-“Vraagpunten” bevatte/verwierf, naast kunstenaarsbrieven en materiaal dat via lexicografen en verzamelaars als Van der Willigen, Kramm en Moes in publieke collecties terechtkwam.
| Nieuw anker | Status | Actie |
|---|---|---|
| Immerzeel-“Vraagpunten” | HARD BRONFAMILIE | Niet alleen Josephus Knip, maar ook Kleijn, Alberti, Cramer, Henri Knip en andere Knip-familieleden gericht controleren. |
| Van der Willigen-brieven | STERKE DOCUMENTAIRE ROUTE | Zoeken naar Knip/familie/reis-/biografische informatie; lexicontekst en onderliggende brief strikt onderscheiden. |
| Kramm / Koninklijke Bibliotheek | STERKE DOCUMENTAIRE ROUTE | In 1937 verwierf de KB een grote briefgroep uit de Kramm-collectie; controleren op Knip/Kleijn/Alberti/Cramer en familie Immerzeel. |
| Van Regteren Altena | METHODISCH BELANGRIJK | Geïllustreerde kunstenaarsbrieven konden als tekeningen worden geïnventariseerd; dus niet alleen in “brieven”-catalogi zoeken. |
| Knip-catalogus 1977 | NIEUWE EXACTE LEESANKERS | Bij volledige ontsluiting met voorrang pp. 60–72, 180–195 en p. 181 controleren. |
De Rijksmuseum-aanwinst J.A. Knip, View in the Valley of Ariccia, ca. 1809–1812, inv. RP-T-2019-257 levert een belangrijke technische controle. De begeleidende publicatie beschrijft dat Knip in Italië ongeveer 500 studies op papier, vooral in waterverf, en circa 80 olieverfstudies op papier maakte; Knip en zijn kinderen gebruikten dergelijke Italiaanse studies later als basis voor voltooide waterverven, gouaches en schilderijen. De Ariccia-studie zelf is in potlood opgezet en selectief met olieverf/kleur uitgewerkt. De tekst noemt Hendrik Voogd als vergelijkingscontext en Simon Denis als mogelijke invloed/vriend in Italië. Voor onbekende werken betekent dit: een exacte motiefmatch met Josephus’ studievoorraad is sterk relevant, maar kan op zichzelf nog geen eigenhandigheid bewijzen.
Mayken Jonkman, ‘Mille complimens et amitiés’: Friendships in the making of Gerard van Spaendonck’s Parisian career, NKJ 70 (2020), pp. 337–361. Het artikel documenteert Van Spaendoncks patronage-/vriendennetwerk en plaatst Knip daar expliciet in.
| Vinding | Status | Gevolg |
|---|---|---|
| Van Spaendonck bezat werken van J.A. Knip; zijn boedelveiling vond plaats op 15 juli 1822. | HARD ALS BRONINHOUD + PRIMAIRE CATALOGUS BEKEND | Van Spaendonck is niet alleen mentor maar aantoonbaar Knip-eigenaar/verzamelaar. |
| Veilinglots 27–28: twee uitzonderlijk grote Knip-landschappen, ca. 289,6 × 259,1 cm en 259,1 × 146,1 cm. | HARD VIA NOOT 62 / CATALOGUS | Uitgesloten als identiteit van De Jager of Brug en waterval wegens formaat. Hypothese “wanddecoratie” blijft Jonkmans interpretatie, geen gedocumenteerde opdracht. |
| Van Spaendonck bezat daarnaast drie Knip-medaillons in lots 21–22. | HARD VIA NOOT 62 | Nieuwe vroege collectie-/provenancegroep rond Knip. |
| Originele verkoopcatalogus | HARD LOCATOR | INHA: Fol O 0015 RES W1822 juillet 15, 16 p.; volledig transcriberen op alle Knip-items, techniek, maat, beschrijving, koperannotaties. |
| Knip → Van Spaendonck / Parijs | HARD BRONINHOUD | Jonkman reconstrueert Knips Parijse opleiding/patronage, botanische/zoölogische studies en introductie bij Rutger Jan Schimmelpenninck. |
| Drie gezichten rond de Bataafse ambassade | HARD SERIE-ANKER | Eén werk is Rijksmuseum SK-A-3909; twee andere werden in Nederlandse particuliere collecties vermeld. Huidige locatie van die twee blijft OPEN. |
| Van Spaendonck → Prix-de-Rome/pensionnairesteun | STERK DOCUMENTAIR | Exact bronanker: brief Du Coudray aan Knip, 10 augustus 1807, geciteerd via Bergvelt & Van Boven 1977 p. 181. Oorspronkelijke brief lokaliseren. |
| François Gérard / J.J.X. Bidault | STERKE NETWERKLAAG | Mede-ondersteuning van Knips aanbeveling volgens Custodia/Jonkman-context. Oorspronkelijke aanbevelingsbrief blijft beslissend voor exacte ondertekenaars. |
| Jacques-Louis David-atelierclaim | BRONINHOUD JONKMAN; PRIMAIR NOG CONTROLEREN | Niet als hard feit gebruiken tot primaire/oudste bron is vastgesteld. |
| Maison de Buffon / later Van Spaendonck | PROVENANCE-INTERESSANT | Het werk kwam later uit bezit van E.A.J.A.M. van Spaendonck, Tilburg voordat het via Christie’s/Custodia verder ging. Een ononderbroken lijn terug naar Gerard van Spaendonck is niet bewezen. |
De vraag of de nieuwe Van-Spaendonck/Parijs-netwerklaag een brug kan vormen naar de Fagel-provenance van Buffels / Paestum blijft expliciet OPEN. Tot nu toe is geen directe Van Spaendonck ↔ Fagel, E.A.J.A.M. van Spaendonck ↔ Fagel, François Gérard ↔ Fagel of J.J.X. Bidault ↔ Fagel verbinding bewezen. Maison de Buffon bewijst een latere Van-Spaendonck-provenance voor een ander Knipwerk, niet automatisch voor Paestum.
De momenteel serieuzere indirecte brug blijft het Huis Oranje: Fagel stond institutioneel/diplomatiek dicht bij Oranje, terwijl Knip aantoonbare relaties had met Lodewijk Napoleon en later Oranje (o.a. prinses Marianne / Willem I / kroonprins-context). Deze route moet alleen met documenten worden doorgetrokken.
| Paestum/Fagel-keten | Status | Beslissend bewijs |
|---|---|---|
| Knip → Fagel | OPEN / SERIEUS | Primaire aankoopnota, inventaris, brief, veilingannotatie of vroeg collectie-etiket dat exact het Paestum-werk koppelt. |
| Kaart “Coll. Baron Fagel” | STERKE PROVENANCE-AANWIJZING | Herkomst/uitgever/datering van de kaart en koppeling met een primaire Fagel-inventaris. |
| Fagel → Kölling | OPEN | Verkoop-/erfstuk of galerie-/kunsthandelrecord dat dezelfde objectidentiteit bewaart. |
| Fagel ↔ Van Spaendonck-netwerk | OPEN ONDERZOEKSVRAAG | Naamkruising in correspondentie, inventarissen, hof-/diplomatieke archieven of verkoopcatalogi; geen netwerkvermoeden als bewijs gebruiken. |
Geen nieuwe bronfamilie openen alleen omdat een naam of motief “interessant” lijkt. Iedere volgende zoekactie moet één concrete vraag beantwoorden: objectidentiteit, provenance, exacte institutionele identificatie, motiefbron, reisdatum of gedocumenteerde netwerkrelatie.
↓ Naar centrale stamboom van de vier werken
De volledige JSTOR-reeks van Bergvelt 1976 is ontvangen: 61/61 viewerpagina’s = gedrukte pp. 11–71, zonder hiaten. De kern voor dit project is dat een Knip-eindwerk zeer nauwkeurige topografische deelmotieven kan bevatten terwijl de totale geografische constellatie is samengesteld of gewijzigd. Daarom wordt vanaf v2.71 niet meer primair gezocht naar één plek die een volledig werk verklaart. De standaardroute wordt: werk → motiefsegmentatie → mogelijke natuurstudie → bronlocatie per motief → compositorische transformatie → attributie/provenance.
| Bron | Status | Wat wij nu weten | Onderzoekswaarde |
|---|---|---|---|
| Bergvelt 1974 J.A. Knip 1777–1847 – Landschapsschilder | NOG NIET ONTSLOTEN | Ongepubliceerde UvA-doctoraalscriptie. Latere kunsthandel/literatuur citeert o.a. p. 35 en p. 288, Tek. 337/338, wat wijst op een omvangrijke werk-/tekeningencatalogus. | ZEER HOOG LATER: opsporen als bredere inventaris achter artikel en 1977-catalogus. |
| Bergvelt 1976 Nederlands Kunsthistorisch Jaarboek 27, pp. 11–71 | VOLLEDIG GELEZEN | Alle 61 JSTOR-pagina’s via screenshots ontvangen en paginagewijs geanalyseerd. | ACTUELE METHODISCHE HOOFDBRON voor Knips werkwijze, natuurstudies, gouache en compositie. |
| Bergvelt & Van Boven 1977 J.A. Knip 1777–1847 | BOEK GELOKALISEERD, VOLLEDIGE SCAN NIET GEVONDEN | Tentoonstellingscatalogus Noordbrabants Museum, ca. 219/220 pp., 106 werken; chronologisch, veel Italië 1809–1812, documenten/autobiografie. | HOOG: systematisch ontsluiten zodra digitaal/fysiek beschikbaar; alle Mak van Waay-vermeldingen extraheren. |
BRONINHOUD — Bergvelt reconstrueert een grote voorraad studies van landschappen, gebouwen, dieren, kostuums en figuren. Zij noemt circa 300 bewaard gebleven getekende studies. Series kunnen panorama’s, verschillende standpunten of verschillende afstanden van één motief bevatten.
BRONINHOUD — Italiaanse jaren leveren een omvangrijke motievenvoorraad. Bergvelt vermeldt Knips eigen bericht dat hij in 1812 met een portefeuille met circa 80 olieverfstudies terugkeerde; de eigenhandigheid van alle bewaarde olieverfbladen is niet automatisch zeker.
BRONINHOUD — Knip combineerde delen van verschillende natuurstudies. Bergvelt gebruikt hiervoor de werkterm “legpuzzelmethode”. Een motief kan zeer precies worden overgenomen en toch naar een andere plek in het eindwerk zijn verplaatst.
BRONINHOUD — Niet elk werk is een collage. Eén locatie of tekeningenreeks kan vrijwel de gehele basis vormen, waarna bergen, huizen, voorgrond, staffage en ruimtelijke afstanden worden aangepast. La Cava is Bergvelts kernvoorbeeld.
BERGVELTS DERDE METHODE / MOEILIJKER AANTOONBAAR — Werken uit herinnering/fantasie is waarschijnlijk, maar veel zwakker objectief te reconstrueren dan de twee bovengenoemde methoden. Niet gebruiken als restverklaring alleen omdat een locatie nog niet is gevonden.
BRONINHOUD — In noot 42 (p. 64) noemt Bergvelt ongeveer 17 olieverfschilderijen, ca. 50 gouaches en ca. 10 aquarellen als voltooide kunstwerken. Zij waarschuwt tegelijk dat bij gouaches de eigenhandigheid soms moeilijk te onderscheiden is wanneer familieleden Knips voortekeningen kopieerden.
Bergvelt toont dat het als Ischia aangeduide eindwerk elementen gebruikt uit verschillende Romeinse studies: onder meer Colosseum, SS. Quattro Coronati, Aquaduct van Nero en waarschijnlijk een motief bij Villa Mattei, plus een Ischia-achtergrond. Exact deelmotief ≠ exacte totaal-locatie.
Voor de gouache Gezigt bij Tours uit 1808 reconstrueert Bergvelt vier afzonderlijke voortekeningen, waaronder twee studies uit 1806. Daarmee is voor dit project rechtstreeks gedocumenteerd dat ook een gouache uit oudere, afzonderlijke natuurstudies kan zijn samengesteld.
| Werk | V2.71-consequentie | Wat nu eerst vergelijken? |
|---|---|---|
| De Jager | Bern of een andere stad hoeft het gehele landschap niet te verklaren. Een herkenbare toren/rivier/hellende verbinding kan bronmotief zijn binnen een samengestelde compositie. | donkere vierkante toren · tweede toren · rivier · hellende/overdekte verbinding · steunmuur · bomen · vee · hoofdfiguur |
| Brug en waterval | De relatief sterke Wallis/Simplon-overeenkomst blijft relevant, maar kan passen bij Bergvelts model “één locatie als hoofdbasis + wijzigingen”. Afwijkingen zijn dus niet automatisch weerlegging. | enkelvoudige stenen brug · kerktoren/dorp · oplopende weg · rots rechts · water · bergprofiel · bomen/staffage |
| De Burgt | De semi-topografische/capriccio-hypothese krijgt een gedocumenteerd Knip-methodemodel, maar dit is geen attributiebewijs. Mak van Waay-provenance blijft zelfstandig. | hoge arcades/ruïne · torencomplex · boogbrug · rivier/water · bergwand · vee/figuren |
| Buffels / Paestum | Minder verandering; wel relevant voor Knips hergebruik van dieren-, boom- en landschapstudies. | Paestum-architectuur · grote boom · buffels/ossen · wagen · Capaccio-profiel |
Prioriteit A = direct verzamelen en naast De Jager / Brug en waterval / De Burgt leggen; B = tweede ring; C = context. De pagina is de gedrukte artikelpagina, niet de JSTOR-viewerteller.
| Fig. | p. | Werk / motief | Datering | Techniek | Collectie volgens 1976-caption | Waarom relevant? | Prio |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 12 | Italiaans landschap | 1818 | olieverf op doek | Amsterdam, Rijksmuseum | Kernvoorbeeld: historisch als Ischia aangeduid, maar opgebouwd uit Romeinse motieven. | A |
| 2 | 12 | Gedeelte van het Colosseum | 1809–1812 | potlood en waterverf | 's-Hertogenbosch, Noordbrabants Museum | Bronmotief voor samengesteld Italiaans landschap; architectuurvergelijking. | A |
| 3 | 13 | SS. Quattro Coronati te Rome | 1809–1812 | potlood en waterverf | Amsterdam, coll. Prof. Dr. I.Q. van Regteren Altena | Bronmotief; tevens relevant voor Mak van Waay 1973 lot 560-context. | A |
| 4 | 13 | Aquaduct van Nero te Rome | 1809–1812 | potlood en waterverf | Amsterdam, coll. Prof. Dr. I.Q. van Regteren Altena | Bergvelt toont nauwkeurige overname én verplaatsing in compositie. | A |
| 5 | 13 | Kapitelen (detail) | 1809–1812 | potlood en waterverf | Amsterdam, coll. Prof. Dr. I.Q. van Regteren Altena | Detailstudie; bewijs dat afzonderlijke architectuurelementen zelfstandig werden bestudeerd. | B |
| 6 | 17 | De belegering van ’s Bosch door de Fransche den 22 sept. 1794 | 1796 | crayon-tekening | 's-Hertogenbosch, Prov. Genootschap van Kunsten en Wetenschappen | Vroeg werk; vooral methodisch/chronologisch. | C |
| 7 | 18 | Nachtelijke beschieting van ’s-Hertogenbosch tijdens het beleg van 1794 | 1800 | olieverf op paneel | Amsterdam, Rijksmuseum | Voorbeeld studie/voltooid werk; minder direct voor drie gouaches. | C |
| 8 | 19 | Koeiekop | 1826 | waterverf en krijt | Leiden, Prentenkabinet Rijksuniversiteit | Dierstudie; relevant voor hergebruik van vee-/diermotieven. | B |
| 9 | 19 | Gezicht bij St. Cyr / Brug bij Tours | 1806 | potlood en waterverf | Broek in Waterland, coll. Dr. J.W. Niemeijer | Direct brug-/architectuurmotief; onderdeel Tours-context. | A |
| 10 | 20 | Naaktstudies | ca. 1808–1809 | potlood en krijt | Amsterdam, Rijksprentenkabinet | Figuurstudies; nuttig voor staffagevergelijking. | B |
| 11 | 20 | Drie landschapstudies bij La Cava | 1809–1812 | potlood en waterverf | Tilburg, Stichting Steunfonds t.b.v. het Katholiek Onderwijs | Seriële/panoramische studie; kernbewijs één locatie → later aangepaste compositie. | A |
| 12 | 21 | Gezicht op La Cava | 1817 | olieverf op doek | Heino, Stichting Hannema-de Stuers | Eindwerk bij fig. 11; kernvergelijking compositieverschuiving. | A |
| 13 | 22 | Twee berglandschappen boven elkaar | 1809–1812 | potlood en waterverf | Leiden, Prentenkabinet Rijksuniversiteit | Bergprofielen en seriële natuurstudie. | A |
| 14 | 22 | Velino-dal in de Sabijnse bergen bij Rieti | 1809–1812 | potlood en waterverf | Leiden, Prentenkabinet Rijksuniversiteit | Dal-/bergprofiel; sterke referentie voor Alpen-/bergmotieven. | A |
| 15 | 23 | Berggroep bij Rieti Sabina | 1809–1812 | potlood en waterverf | Leiden, Prentenkabinet Rijksuniversiteit | Bergmotief; vergelijking contour/was/kleur. | A |
| 16 | 23 | Bergtop bij Rieti Sabina | 1809–1812 | potlood en waterverf | Leiden, Prentenkabinet Rijksuniversiteit | Bergmotief; vergelijking contour/was/kleur. | A |
| 17 | 25 | Processie onder aan de Palatijn | niet in caption gedateerd | potlood en waterverf | Amsterdam, coll. Prof. Dr. I.Q. van Regteren Altena | Architectuur + figuren/staffage; Romeinse motiefvoorraad. | A |
| 18 | 26 | Palais des Césars | 1809–1812 | potlood en waterverf | Amsterdam, coll. Prof. Dr. I.Q. van Regteren Altena | Ruïne-/muurmotief; zeer relevant voor De Burgt. | A |
| 19 | 27 | Aquaduc de Néron à Rome | 1809–1812 | potlood en waterverf | Amsterdam, coll. Prof. Dr. I.Q. van Regteren Altena | Tweede Romeinse aquaductstudie; compositie-/architectuurreferentie. | A |
| 20 | 29 | Gezigt bij Tours | 1808 | gouache | Amsterdam, Rijksprentenkabinet | Kernvoorbeeld: Bergvelt reconstrueert gouache uit vier afzonderlijke voortekeningen. | A |
| 21 | 30 | Dorp met op de achtergrond rotswoningen | 1806 | potlood en waterverf | Tilburg, Gemeentearchief | Bronstudie voor Tours-context; dorp/rots/architectuur. | A |
| 22 | 30 | Bruggen in de buurt van Tours | 1806 | potlood en waterverf | Tilburg, Gemeentearchief | Directe brugreferentie; prioriteit voor Brug en waterval. | A |
| 23 | 31 | Planten en eenden | 1806 | potlood en waterverf | Amsterdam, Rijksprentenkabinet | Detail-/natuurstudie; secundair. | B |
| 24 | 31 | Twee pijnbomen | niet in caption gedateerd | potlood en waterverf | Tilburg, Gemeentearchief | Boom-/repoussoirmotief; relevant voor compositieopbouw. | B |
| 25 | 34 | Basiliek van Maxentius te Rome | 1810 | olieverf op doek | Venray, particuliere collectie | Architectuur/eindwerk; compareer met fig. 26 en ruïnemotieven. | A |
| 26 | 35 | Temple de la Paix à Rome | 1809–1810 | potlood en waterverf | Amsterdam, coll. Prof. Dr. I.Q. van Regteren Altena | Architectuurstudie bij fig. 25-context; relevant voor De Burgt. | A |
| 27 | 38 | Berglandschap | 1823 | potlood, waterverf en pen | Haarlem, Teylers Museum | Later berglandschap; nuttig als techniek-/compositievergelijking. | B |
| 28 | 39 | Boerderij | niet in caption gedateerd | potlood en waterverf | Tilburg, Gemeentearchief | Gebouw-/landschapstudie; secundair. | B |
| 29 | 42 | Rivierlandschap | 1823 | potlood, waterverf en pen | Haarlem, Teylers Museum | Rivier + vee + gebouw; relevant voor De Jager. | A |
| 30 | 43 | Kasteel Batenburg | niet in caption gedateerd | potlood en waterverf | Broek in Waterland, coll. Dr. J.W. Niemeijer | Ruïne/kasteel; relevant voor De Burgt en architectuurmotieven. | A |
HARD FEIT — Rijksmuseum-object De ingang van het park van Saint-Cloud in Parijs draagt achterop de inscriptie dat het volgens het pensionnairereglement voor de Koning van Holland is gemaakt op 2 oktober 1809. Dit is het laatste harde Kleijn-anker vóór de gezamenlijke vertrekdatum 11 oktober.
HARD INVENTARISFEIT — De officiële Archives nationales-thematische inventaris noemt onder F/7/4227: souches de passeports intérieurs et extérieurs délivrés à Paris (1808–1809). Dit kan zeer dicht bij feitelijke vertrekdocumentatie liggen.
HARD INVENTARISFEIT — Alfabetische paspoortaanvragen 1793–1818. De officiële index vermeldt dat bij groepsaanvragen ook secundaire namen zijn geïndexeerd. Daarom niet alleen Knip, maar ook Kleijn/Kleyn/Klein en Alberti als mogelijke hoofd- of medereiziger zoeken.
BRONCONFLICT — De officiële PDF-inventaris dateert de brief over hun vertrek naar Rome op 14 april 1809; de online Villa-Medici-catalogus toont voor fol. 83–84 13 mei 1809. Het bestaan en onderwerp van de vertrekbrief zijn hard; de precieze datum blijft open totdat de primaire scan zelf is gecontroleerd.
HARD SECUNDAIR VEILINGANKER — Christie’s vermeldt een tekening van de SS. Quattro Coronati als verkocht bij Mak van Waay, mei 1973, lot 560, en koppelt die aan Bergvelt 1977, p. 143 nr. 81. Dit bewijst niet dat De Burgt daar toen verkocht werd, maar wel dat Mak van Waay aantoonbaar J.A.-Knipmateriaal verhandelde en dat Bergvelt Mak-van-Waay-provenance gebruikte.
ZEER HOGE BRONPRIORITEIT LATER — Bergvelt p. 61 noot 2 gebruikt drie handgeschreven levensbeschrijvingen uit het Rijksprentenkabinet/Kunstenaarsbrieven: één gebruikt door Van der Willigen rond 1820 en twee door Immerzeel rond 1840. Werklabels: RPK Van der Willigen, RPK Immerzeel I, RPK Immerzeel II.
Na de integrale analyse van Bergvelt 1976 zijn nu ook de in deze chat aangeleverde hoge-resolutie Knip-referenties opgenomen. Twee koppelingen zijn reeds rechtstreeks controleerbaar: Gezicht bij Tours = Bergvelt fig. 20 en de aangeleverde ‘Temple de la Paix’/Basilica van Maxentius-Constantijn = Bergvelt fig. 26. De overige beelden zijn bewust niet geforceerd aan een figuurnummer of catalogusrecord gekoppeld zolang titel, inventarisnummer en institutionele bron niet onafhankelijk zijn vastgesteld.
Vanaf v2.72 bestaat het visuele onderzoek uit vier objectkolommen: De Jager, Brug en waterval, De Burgt én Buffels/Paestum. Paestum is geen provenance-onderdeel van de gouaches, maar juist een gesigneerde interne controle voor Knips bewezen eindwerkpraktijk.
De afbeeldingen hieronder zijn onderzoeksassets, geen automatische attributies. Waar de exacte catalogusidentiteit nog niet vaststaat, blijft dat expliciet OPEN.
Rijksmuseum/Rijksprentenkabinet RP-T-00-1498. Hoge-resolutie kleurafbeelding. Kernkalibratie voor gouache, brug, water, boomrepoussoir en dierstaffage.
Lokale bronasset: Gezicht_bij_Tours_(titel_op_object),_RP-T-00-1498.jpg
De aangeleverde afbeelding correspondeert visueel met Bergvelts fig. 26 (p. 35). Huidig inventarisnummer/collectierecord nog apart vastleggen.
Lokale bronasset: 20240.jpg
Relevant voor Knips zelfstandige dierstudies; exacte catalogusidentiteit en datering nog OPEN.
Lokale bronasset: 20241.jpg
Opschrift lijkt een Zuid-Italiaanse plaatsnaam te bevatten. Relevant voor seriële topografische studie en bergprofielen.
Lokale bronasset: 20242.jpg
Sterke referentie voor zelfstandige rots- en plantstudies; exacte titel/inventarisnummer nog OPEN.
Lokale bronasset: 20243.jpg
Relevant voor bergprofiel, toonwassen en seriële natuurstudie; exacte locatie/titel nog OPEN.
Lokale bronasset: 20244.jpg
Relevant voor hoge gezichtspunten, vlakverdeling en combinatie van verre topografie met een sterk voorgrondmotief.
Lokale bronasset: 20245.jpg
Relevant voor boomgroepen, repoussoir en licht/donker-opbouw. Exacte plaats/titel nog OPEN.
Lokale bronasset: 20246.jpg
Topografische architectuurstudie; relevant voor verhoogde bebouwing, muren en diagonale hellingen.
Lokale bronasset: 20247.jpg
Relevant voor architectuur + figuurstaffage en voor de overgang van studie naar uitgewerkte aquarel/gouache. Exacte titel OPEN.
Lokale bronasset: 20248.jpg
Primaire/documentaire referentie. Reis-, opleiding-, familie- en woonplaatsvelden moeten later diplomatisch worden getranscribeerd; niet automatisch lezen vanuit verwachting.
Lokale bronasset: 20249.jpg
Belangrijk voor het idee van meerdere motieven op één blad; exacte afzonderlijke plaatsen/titels nog te verifiëren.
Lokale bronasset: 20250.jpg
Topografische studie van monumentaal complex in berglandschap; sterk voor De Burgt als vormvergelijking, niet als locatiebewijs.
Lokale bronasset: 20251.jpg
Dierstudie; relevant voor Paestum/Buffels en voor de veecomponent in De Jager/Brug en waterval.
Lokale bronasset: 20253.jpg
Relevantie: water, kerk-/torenmotief, boomrepoussoir en figuurstaffage. Maker/titel/record nog OPEN.
Lokale bronasset: 20254.jpg
Zeer relevant voor gesigneerd Buffels/Paestum als interne kalibratie van Knips dierstudiepraktijk.
Lokale bronasset: 20255.jpg
Sterke brugreferentie: enkelvoudige boog, toren/gebouw op brug, water en talud. Vergelijkingswaarde voor Brug en waterval en De Burgt; geen directe bronclaim.
Lokale bronasset: 20256.jpg
Sterke architectuurreferentie voor poorten, massieve torens, bogen en monumentale silhouetten.
Lokale bronasset: 20257.jpg
Relevant voor samengestelde architectuur, dieren en dagelijks leven in een uitgewerkt eindbeeld; exacte titel/record OPEN.
Lokale bronasset: 20258.jpg
Direct relevant voor kleinvee, rusthoudingen en diercontouren; nuttig voor De Jager en Paestum.
Lokale bronasset: 20259.jpg
Sterke ruïne-/boogreferentie voor De Burgt als vormgrammatica. Niet gebruiken als locatie-identificatie zonder onafhankelijke match.
Lokale bronasset: 20260.jpg
Relevant voor Knips portefeuillepraktijk: losse figuren en kostuums als herbruikbare staffage.
Lokale bronasset: 20261.jpg
Relevant voor Paestum/Buffels, De Jager en Brug en waterval. Exacte catalogusidentiteit OPEN.
Lokale bronasset: 20262.jpg
Relevant voor Knips systematische studie van lucht, wolken en licht; lage discriminatiewaarde voor auteurschap op zichzelf.
Lokale bronasset: 20263.jpg
Dit is de eerste systematische matrix op basis van Bergvelt 1976 + de nu aangeleverde referentiebeelden. De labels beschrijven alleen de sterkte van de motiefvergelijking; zij zijn geen auteurschapsscore en geen locatiebewijs.
| Motief / vraag | De Jager | Brug en waterval | De Burgt | Buffels / Paestum |
|---|---|---|---|---|
| Water / rivier / natte voorgrond | Brede waterloop/rivier is hoofdstructuur. [OPEN] Beste actuele kalibratie: Tours-gouache toont dat water als verbindend compositieveld met hergebruikte deelmotieven kan functioneren. | Waterloop/waterval direct gekoppeld aan brug. [STERKE VORMOVEREENKOMST] met brug-/waterlogica in Tours en Ponte Salario, maar geen identieke bron gevonden. | Rivier/water onder of nabij architectuur. [ALGEMENE STIJLOVEREENKOMST]; nog geen onderscheidende Knip-studie als directe bron. | Water niet dominant; landschappelijke context secundair. [TE ZWAK / GENERIEK] als vergelijkingskenmerk. |
| Stenen brug / boog | Geen centrale stenen brug als hoofdanker. | Enkelvoudige stenen boogbrug is kernmotief. [STERKE VORMOVEREENKOMST] met 20256 Ponte Salario en het brugidioom van fig. 20 Tours; exacte vormmatch nog niet vastgesteld. | Boogbrug aanwezig in samengesteld architectuurlandschap. [STERKE VORMOVEREENKOMST] met Knips brug- en ruïnestudies; exacte bron OPEN. | Geen kernmotief. |
| Monumentale ruïne / hoge arcades | Niet dominant; stad/torens zijn functioneler dan ruïne. | Niet dominant. | Kernmotief. [STERKE VORMOVEREENKOMST] met fig. 26 / 20240 ‘Temple de la Paix’, 20260 Romeinse ruïne en 20257 monumentale poortarchitectuur. Dit ondersteunt een Knip-compatibele motiefgrammatica, geen auteurschap. | Paestum-tempels zijn klassiek architectuuranker maar van ander type; bruikbaar als interne controle op Knips omgang met monumentale oudheid. |
| Toren / verhoogde bebouwing / helling | Donkere vierkante toren + tweede toren + verhoogd stadscomplex. [OPEN] 20247 Castel Gandolfo en 20251 Subiaco tonen Knips precieze studie van hooggelegen complexen, maar nog geen directe match. | Dorp/kerktoren gekoppeld aan oplopende weg. [OPEN]; seriële berg-/stadsstudies 20242/20244 zijn methodisch relevant. | Torencomplex en verhoogde ruïne. [STERKE VORMOVEREENKOMST] met topografische architectuurstudies 20247/20251/20257, zonder plaatsclaim. | Capaccio/Paestum-omgeving dient als gesigneerde controle dat Knip architectuur en landschap in één eindwerk kon integreren. |
| Bergprofiel / dal / rots | Bergachtige achtergrond; exacte bronlocatie OPEN. 20242/20244/20245 tonen seriële vereenvoudiging van bergmassa’s. | Kernmotief. [STERKE METHODISCHE AANWIJZING]: Bergvelt laat toe dat één locatie hoofdbasis is terwijl profielen worden samengedrukt. 20242/44/51 zijn bruikbare vormreferenties. | Bergwand/rots rond architectuur. [STERKE VORMOVEREENKOMST] met 20251 en zelfstandige rotsstudie 20243; geen directe topografische identificatie. | Paestum/Capaccio geeft gesigneerde referentie voor combinatie van verre berg-/heuvelmassa met monumentaal landschap. |
| Boom / repoussoir | Bomen kaderen en sturen diepte. 20246 en Tours zijn bruikbare referenties voor boomgroepen/repoussoir. | Bomen ondersteunen brug/dorp; nog geen onderscheidende match. | Vegetatie rond ruïne en rivier; 20243/46 tonen zelfstandige studie van rots + vegetatie en bosmassa. | Grote boom is opvallend hoofdmotief. [STERKE INTERNE KALIBRATIE] met Knips zelfstandige boom-/landschapsstudiepraktijk, maar nog geen gevonden identieke studie. |
| Vee / dieren | Vee aanwezig; hoofdfiguur draagt waarschijnlijk dood/gebonden lam of jong schaap. 20259/62 geven relevante kleinveestudies; geen identiek dier of pose gevonden. | Vee/staffage aanwezig. 20259/62 relevant voor herbruikbare diermotieven. | Vee/figuren ondergeschikt aan architectuur. Dierstudies relevant voor de methode, niet onderscheidend. | Kernmotief: buffels/ossen + wagen. [STERKE INTERNE KALIBRATIE] met 20253/55/62: Knip bestudeerde runderen afzonderlijk en in meerdere houdingen. |
| Menselijke staffage / kostuum | Herder/boer/veedrijver is narratief opvallend. 20261 bevestigt portefeuillepraktijk van losse kostuum-/figuurstudies. Exacte pose nog niet gevonden. | Kleine figuren langs brug/weg kunnen compositorisch zijn toegevoegd. 20261 = methodische referentie. | Figuurstaffage bij architectuur past bij Knips hergebruikbare figuurvoorraad; 20248/58 en 20261 relevant. | Mens- en wagenstaffage kan met diermotieven gecombineerd zijn; 20261 als algemene portefeuillekalibratie. |
| Lucht / licht / wolken | Lichtopbouw relevant maar voorlopig niet onderscheidend. 20263 toont aparte wolkenstudies. | Idem; 20263 ondersteunt systematische luchtstudie, maar lage attributiewaarde. | Licht op ruïne/architectuur kan belangrijk worden bij technische vergelijking; 20263 alleen context. | Gesigneerd Paestum kan later als kleur-/lichtcontrole dienen; daarvoor zijn goede kleurgetrouwe opnamen nodig. |
| Compositorisch model | [HYPOTHESE] samengestelde compositie is goed mogelijk: stad/torens, rivier, bomen, dieren en figuur hoeven niet één topografisch standpunt te vormen. | [HYPOTHESE] beste werkmodel blijft: één topografische hoofdbasis (Wallis/Simplon blijft open) + compositorische wijzigingen. | [HYPOTHESE] samengesteld/capriccio-model krijgt sterke methodische steun door Bergvelt; auteurschap blijft volledig apart. | [HARD FEIT ALS OBJECT] gesigneerd J.A. Knip-werk; gebruiken als interne referentie voor wat in een bewezen eindwerk samengaat, niet als bewijs voor de drie gouaches. |
STERKSTE NIEUWE VISUELE WINST — De combinatie van Bergvelt fig. 26/20240, 20257 en 20260 laat zien dat hoge bogen, zware ruïnemassa’s en monumentale poortarchitectuur aantoonbaar in Knips Italiaanse studievoorraad voorkomen. Dat maakt de vormtaal van De Burgt methodisch veel beter vergelijkbaar, maar verandert de Mak van Waay-/Henri-Knip-toeschrijvingsvraag niet.
NIEUWE BRUGKALIBRATIE — 20256 (Ponte Salario) en fig. 20/Tours geven nu twee gedocumenteerde Knip-referenties voor stenen bruggen in landschappelijke context. De volgende stap is geometrisch vergelijken: boogverhouding, landhoofden, wegdek, waterlijn, kijkhoek en schaal van mens/dier.
NIEUWE DIER-/STAFFAGELAAG — Kleinvee- en figuurstudies (20259, 20261, 20262) maken het aannemelijker dat de opvallende hoofdfiguur en het gedragen dier als afzonderlijke portefeuille-elementen onderzocht moeten worden. Nog geen directe posematch gevonden.
GESIGNEERDE INTERNE CONTROLE — Rundstudies 20253/20255/20262 zijn direct relevant voor de methodische vraag hoe Knip dieren afzonderlijk bestudeerde en later in een voltooid landschap plaatste. Paestum moet daarom vanaf nu in elke motiefmatrix blijven staan, maar provenance-technisch strikt apart.
De aangeleverde ingevulde Immerzeel-vragenlijst (asset 20249) is een afzonderlijk documentair spoor. De reisregel is potentieel belangrijk, maar wordt in v2.72 niet automatisch getranscribeerd vanuit verwachting. Eerst een diplomatische lezing van de handschriftvelden, daarna vergelijking met de drie door Bergvelt genoemde handgeschreven levensbeschrijvingen en andere primaire bronnen.
De volledige 61-pagina publicatie van Ellinoor Bergvelt, J.A. Knip (1777–1847). De werkwijze van een 19de-eeuwse landschapsschilder in relatie tot de kunsttheorie in Holland en Frankrijk omstreeks 1800, Nederlands Kunsthistorisch Jaarboek 27 (1976), gedrukte pp. 11–71, is via opeenvolgende JSTOR-screenshots integraal gelezen. Vanaf v2.71 is het primaire beeldmodel voor De Jager, Brug en waterval en De Burgt daarom: eindwerk → afzonderlijke motieven → mogelijke natuurstudies → locatie per motief → compositorische bewerking. Een exacte totaal-locatie wordt niet langer als noodzakelijke voorwaarde verondersteld. Oudere route- of topografietekst die impliciet één totaalgezicht verwacht, moet volgens deze regel worden gelezen.
De oude netwerkkaart v2.16 is herbouwd op basis van de schriftelijke provenancecorrectie van Piet Jacobs en de nieuwe reis-/paspoortankers. De vier objecten staan voortaan in vier afzonderlijke objectlijnen. Alleen De Jager + Brug en waterval zijn aan elkaar gekoppeld als Oprechte-pendantpaar. De Burgt is losgekoppeld naar Mak van Waay; Paestum blijft een afzonderlijke objectlijn; het Grinthuys/Veluwe-spoor en het kaartspoor Fagel/Kölling blijven onderling onbewezen en daarom gescheiden. Oude tekst die de drie gouaches als één Oprechte-ensemble behandelde, is methodisch vervallen.
Na v2.50 zijn nieuwe primaire stukken gecontroleerd. De echte “Livre d’inscription des Pensionnaires” is nu geïdentificeerd en onderzocht voor de vroege jaren; 13_182 is eindelijk ontvangen en gecontroleerd; daarnaast zijn 13_188 en 13_190 inhoudelijk beoordeeld. De exacte aankomstdatum van Knip, Klein/Kleyn/Kleijn en Alberti in Rome blijft OPEN. Bij tegenstrijdigheid tussen oudere onderzoeksnotities en deze update is v2.60 leidend.
De oude hypothese van drie gezamenlijk bij De Oprechte gekochte gouaches is vervallen. Alleen De Jager + Brug en waterval vormen volgens Piet Jacobs’ schriftelijke verklaring van 15-09-2026 het Oprechte-pendantpaar. De Burgt is volgens dezelfde verklaring bij Mak van Waay, Amsterdam gekocht. Oudere labels “Oprechte A/B” blijven alleen als historische projectlabels bestaan.
Dit HTML-bestand is vanaf nu objectgestuurd. Elke vondst moet antwoord geven op één van vier vragen: (1) waar/wanneer ontstond het werk of zijn bronstudies, (2) wie bezat het, (3) via welke handel/veiling kwam het verder, en (4) welke fysieke kenmerken bewijzen dat het om hetzelfde object gaat? Een overeenkomst in onderwerp, route of netwerk is nooit automatisch een toeschrijving.
De zichtbare compositie wordt voortaan als vaste vergelijkingsmatrix gebruikt: (A) hoge bergwanden/rotsmassieven, (B) éénboogs stenen brug over een beek/rivier, (C) groot begroeid ruïneus gebouw met hoge toren op de rechterhelling, (D) tweede nederzetting/toren in het middendecor, (E) menselijke staffage bij het water. Een kandidaatlocatie moet meerdere van deze elementen in onderlinge ruimtelijke samenhang verklaren.
De centrale objectstamboom bevat nu zowel de volledige overzichtsfoto als een macro van de handtekening. Vaste vergelijkingsankers: tempelruïnes van Paestum, bergketen/Capaccio-context, kar met trekdieren/buffels, boomgroep rechts en steen-/ruïnefragmenten linksvoor. De macro documenteert de aanwezige signatuur, maar wordt niet los van materiaaltechniek en vergelijking met zekere J.A. Knip-signaturen als bewijs opgewaardeerd.
Drie potentiële routes naar de exacte Rome-aankomst zijn nu scherper afgebakend. Het echte inschrijvingsboek is gevonden maar blijkt de Hollandse pensionnaires niet betrouwbaar te registreren; het lang gezochte 13_182 bevat geen Knip/Klein/Alberti-aankomstmelding; en 13_188 laat zien dat pensionnaire-administratie, financiering, vertrek en feitelijk verblijf niet automatisch samenvallen. De harde tijdlijn blijft daarom: 2 oktober 1809 Kleijn nog Parijs/Saint-Cloud → 11 oktober 1809 vertrek Knip + Klein/Kleyn + Alberti richting Rome → 12 december 1809 Alberti in Romeinse pensionnairecontext.
HARD FEIT — Het bestand 20170258_4_livre_dinscription_pdf_ottimizzati is daadwerkelijk het historische “Livre d’inscription des Pensionnaires”, geopend aan de Villa Médicis op 1 oktober 1807. Dit corrigeert de eerdere verwarring met 20170258_4_423..., dat een veel later congé-/verlofregister bleek.
De vroege tabellen registreren reguliere pensionnaires van de Académie de France en bevatten kolommen voor onder meer naam, beroep/discipline, aankomst in Rome en einde van verblijf.
HARD NEGATIEF VOOR DIT REGISTER — In de relevante vroege jaren zijn Teerlinck/Teerlink, Cramer, Vanderwal/Vanderval, Knip, Klein/Kleyn/Kleijn en Alberti niet als Hollandse pensionnaires teruggevonden.
STERKE METHODISCHE CONCLUSIE — Dit register kan daarom niet als volledige aankomstregistratie voor de Hollandse pensionnaires worden gebruikt. Teerlinck is onafhankelijk in Lethière-correspondentie als aangekomen in Rome gedocumenteerd, maar ontbreekt hier. Afwezigheid van Knip/Klein/Alberti uit dit boek zegt dus niet dat zij niet in Rome waren of later aankwamen.
Actie: het Livre d’inscription is voor de 1809-Hollanders voldoende gecontroleerd en krijgt geen verdere brede prioriteit.
HARD FEIT — AFR_20180071_13_182 is gedateerd Parijs, 9 december 1809. Het is een ministeriële brief aan Lethière over beslissingen naar aanleiding van verzoeken en voorstellen van verschillende pensionnaires, waaronder administratieve/financiële onderwerpen en voorzieningen voor “nouveaux pensionnaires”.
HARD NEGATIEF — Het stuk noemt Knip, Klein/Kleyn/Kleijn of Alberti niet bij naam en geeft geen expliciete aankomstmelding of aankomstdatum voor het trio.
OPEN — De algemene passage over nieuwe pensionnaires kan niet zonder naam- of contextbewijs aan de drie Hollanders worden gekoppeld.
Statuswijziging: 13_182 was lange tijd het hoogste ontbrekende carton-13-doel; het is nu AFGEHANDELD — geen directe trio-hit.
HARD CONTEXTFEIT — AFR_20180071_13_188 is een nota van het Ministère de l’Intérieur over financiële tekorten van de Académie. De tekst verwijst naar een tekort in 1808 dat in 1809 ondanks zuinigheid niet volledig was weggewerkt en naar de kredietbehoefte voor 1810.
Op de tweede pagina wordt als mogelijke bezuinigingsmaatregel besproken om niet alle pensionnaires die in dat jaar naar Rome zouden moeten gaan daadwerkelijk naar Rome te sturen. De nota vermeldt dat een dergelijke maatregel eerder al was toegepast.
STERKE METHODISCHE CONSEQUENTIE — “pensionnaire”, benoeming, financiële aanspraak, voorgenomen vertrek, feitelijk vertrek en feitelijke aankomst moeten analytisch uit elkaar worden gehouden. Administratieve status is geen automatisch bewijs van fysieke aanwezigheid.
Niet overinterpreteren: dit stuk betreft de reguliere Franse Académie-context rond 1810 en is geen bewijs dat Knip/Klein/Alberti zelf zijn uitgesteld.
HARD CONTEXTFEIT — AFR_20180071_13_190 is gedateerd Parijs, 20 maart 1810. De minister schrijft aan Lethière over een beeldhouwer/pensionnaire van de Académie die toestemming vraagt om tijdelijk afwezig te zijn en elders in Italië studies te maken. De toestemming wordt verleend en de financiële behandeling tijdens de afwezigheid wordt geregeld.
GEEN DIRECTE HIT — Geen Knip/Klein/Alberti-vermelding en geen 1809-aankomstinformatie.
CONTEXT — Het bevestigt dat reizen/afwezigheden van pensionnaires formeel konden worden geadministreerd en financiële gevolgen hadden; zulke stukken kunnen routebewegingen documenteren zonder in een algemeen aankomstregister te staan.
| Bestand | Datum / periode | Resultaat voor trio | Relevantie |
|---|---|---|---|
| 13_177 | 30 juli 1809 | Geen directe hit | Financiële/administratieve context. |
| 13_179 | 12 oktober 1809 | Geen directe hit | Opvallend één dag na harde vertrekdatum; boekhoudkundige/Academiecontext. Twee exemplaren ontvangen. |
| 13_182 | 9 december 1809 | Geen naam- of aankomsthit | Voormalig topdoel; algemene “nouveaux pensionnaires”-context. |
| 13_184 | 20 december 1809 | Geen directe hit | Jaarafsluiting/Academie/uitgaven; geen trio-aankomst. |
| 13_188 | 1809/1810 financiële nota | Geen directe hit | Belangrijke methodische context: voorgenomen pensionnaireplaats ≠ gegarandeerde reis/aankomst. |
| 13_190 | 20 maart 1810 | Geen directe hit | Formele toestemming voor tijdelijke afwezigheid/studiereis. |
| 13_191 | 5 april 1810 | Geen directe hit | Latere financiële/pensionnaireadministratie. |
Het relevante blok 177 → 179 → 182 → 184 → 188 → 190 → 191 is nu substantieel ontsloten. Geen van deze stukken levert de exacte aankomstdatum van Knip/Klein/Alberti op. Het rendement van verdere brede carton-13-screening neemt daardoor sterk af. Alleen een stuk met een nieuwe specifieke titel, naam of datumverwijzing rechtvaardigt nog verdere carton-13-prioriteit.
| Bronroute | Nieuwe status | Besluit |
|---|---|---|
| Nationaal Archief 903/909 | Substantieel gecontroleerd; geen directe trio-hit | Niet opnieuw breed zonder exacte verwijzing. |
| Carton 15 Lethière | Volledig gescreend | Niet opnieuw breed. |
| Carton 13 relevant blok | Nu substantieel ontsloten inclusief 13_182 | Lagere prioriteit. |
| Livre d’inscription | Echt register gevonden; Hollanders ontbreken | Niet bruikbaar als volledige Hollandse aankomstlijst. |
| Genève repertorium | Alle relevante namen gecontroleerd, geen hit | Negatief voor repertorium; route niet uitgesloten. |
| Carton 17 | Nog gericht kansrijk | Nu hoogste actieve Medici-prioriteit. |
| 151QO/18 | Digitaal, oktober 1809 nog exact te lokaliseren | Hoogste gratis Franse paspoortprioriteit. |
| 151QO/5 / NA 790 / 797 / Ver Huell 240 / 242 | Inhoudelijk kansrijk maar fysiek/betaald | Parkeren voor later. |
Werkregel: geen willekeurige vroege-1809 carton-17-scans meer. Alleen bestanden/folio’s die binnen deze doelblokken vallen of een duidelijke oktober–december-1809 datering hebben.
Deze update vervangt oudere aannames dat het Livre d’inscription mogelijk nog de ontbrekende aankomstdatum zou leveren of dat 13_182 nog een open topdoel was. Beide zijn nu gecontroleerd. Ook blijft de provenancecorrectie uit v2.50 volledig van kracht: De Jager + Brug en waterval = Oprechte-pendantpaar; De Burgt = Mak van Waay-lijn; Buffels/Paestum = afzonderlijke Grinthuys/Veluwe/Fagel-lijn.
De eerdere projecthypothese dat De Jager, Brug en waterval én De Burgt gezamenlijk bij De Oprechte Veiling in Haarlem waren gekocht, is vervallen. Piet Jacobs heeft nu schriftelijk en per afzonderlijk werk zijn herinnering vastgelegd. De verklaring zelf is een HARD FEIT als bron/getuigenverklaring; de historische aankoopdetails blijven STERKE AANWIJZINGEN totdat zij met veiling- of handelsdocumentatie onafhankelijk worden bevestigd.
| Werk | Nieuwe status | Herkomst volgens Piet Jacobs | Bewijsstatus | Nieuwe onderzoeksroute |
|---|---|---|---|---|
| De Jager | Pendant van Brug en waterval | Samen met handelaar gekocht bij De Oprechte Veiling, Haarlem, vermoedelijk ca. 1981–1983. Had vochtschade/schimmel; gerestaureerd door restaurateur in Den Haag; achterkant daarom opengemaakt. | HARD dat Piet Jacobs dit schriftelijk verklaart; aankoopdetails STERKE AANWIJZING tot veilingbewijs. | De Oprechte Haarlem 1981–1983; restauratie Den Haag; pendantvergelijking. |
| Brug en waterval | Pendant van De Jager | Zelfde aankoop bij De Oprechte Veiling, Haarlem, ca. 1981–1983; zelfde schade-/restauratiegeschiedenis. | Idem. | De Oprechte Haarlem 1981–1983; pendant- en lijst-/achterzijdeonderzoek. |
| De Burgt oude label “Oprechte A” historisch bewaren, inhoudelijk niet meer gebruiken als provenance | Mak van Waay-werk | Gekocht bij Mak van Waay, Amsterdam, vermoedelijk ca. 1975–1980. Volgens herinnering stond in de catalogus een vermoeden richting Henri Knip; volgens Piet stond er geen foto. | Aankoopherinnering = STERKE AANWIJZING. Catalogustekst Henri Knip = OPEN totdat catalogus teruggevonden is. | Mak van Waay-catalogi 1975–1980; zoeken op Henri Knip / Knip / gouache / landschap / ruïne / brug. |
| Buffels / Paestum | Afzonderlijk gesigneerd olieverfwerk | Volgens Piet gekocht in 1978 tijdens een reis tussen Erica en Tilburg; via Galerie ’t Grinthuys, Dieren, uit een collectie van de eigenaar van een rijwielfabriek op de Veluwe. Piet herinnert zich de voornaam Kees en koppelt deze herinnering aan Grinthuys/Gregor-lijsten. | Schriftelijke herinnering = STERKE PROVENANCE-AANWIJZING. Identiteit rijwielfabrikant en exacte eigendomsketen = OPEN. | Grinthuys/Gregor; Veluwse rijwielfabrikanten/eigenaren; Fagel-aantekening onafhankelijk blijven onderzoeken. |
De term “drie-werken Oprechte-groep” is vanaf v2.50 vervallen. Alleen De Jager + Brug en waterval vormen volgens de huidige provenancegetuigenis een Oprechte-pendantpaar. De Burgt moet als afzonderlijke Mak van Waay-provenancelijn worden behandeld. Buffels/Paestum blijft volledig afzonderlijk.
HYPOTHESE / GETUIGENMENING — Piet Jacobs geeft op 15 september 2026 aan dat hij thans van mening is dat de drie gouaches aan Henri Knip moeten worden toegeschreven. Dit is belangrijk als richtinggevende getuigen-/kennersmening, maar is geen zelfstandig auteursbewijs. De meest controleerbare nieuwe ankerroute is zijn herinnering dat Mak van Waay bij De Burgt mogelijk al “Henri Knip” in de catalogus vermeldde.
Prioriteit: eerst de Mak van Waay-catalogus terugvinden; daarna pas de drie gouaches systematisch vergelijken met zekere werken van Henri Knip versus Josephus Augustus Knip.
STERKE VISUELE AANWIJZING — “De Jager” blijft uitsluitend de vaste projectwerktitel. De grote voorgrondfiguur draagt waarschijnlijk een lam/jong schaap, mogelijk aan de achterpoten bevestigd aan een stok; de rode partij aan de kop kan op een gedood/slacht-dier wijzen. De figuur kan daarom beter als herder, boer of veedrijver worden onderzocht dan als jager. Piet Jacobs noemt hem in zijn reactie zelf “idd een herder”.
Nieuwe route: klederdracht, veedrijf-/slachtpraktijken en regionale iconografie mogen worden gebruikt voor lokalisatie, maar niet als auteursbewijs.
| Persoon/groep | Harde stand | Interpretatie |
|---|---|---|
| Teerlinck/Teerlink | 23 januari 1809 expliciete aankomstformule in Lethière-correspondentie. | Teerlinck was eerder in Rome; niet automatisch deel van Cramer/Vanderwal-reis. |
| Cramer + Vanderwal/Vanderval | 14 april 1809 vertrek-/reiscontext richting Rome; 4 juni 1809 behoren Cramer, Teerlinck en Vanderwal tot de reeds aanwezige Hollandse groep. | Cramer + Vanderwal vormen een latere beweging dan Teerlinck. |
| Knip + Klein/Kleyn/Kleijn + Alberti | 11 oktober 1809 ieder afzonderlijk met dezelfde vertrekdatum naar Rome in officiële Lethière-staat. | Gedeelde vertrekdatum = HARD; gezamenlijke volledige reis = STERKE AANWIJZING; exacte route/aankomst = OPEN. |
HARD NEGATIEF VOOR HET GERAADPLEEGDE REPERTORIUM — De gebruiker heeft in het Geneefse alfabetische paspoortrepertorium alle relevante naamvarianten gecontroleerd voor Knip, Klein/Kleyn/Kleijn, Alberti, Cramer, Teerlinck/Teerlink en Vanderwal/Vanderval, zonder overtuigende hit.
Methodische grens: dit sluit passage via Genève niet uit. Het bewijst alleen dat de gezochte personen niet in het geraadpleegde repertorium werden teruggevonden. Genève krijgt daarom geen verdere actieve prioriteit zonder nieuw concreet aanknopingspunt.
De officiële inventaris van Nationaal Archief, toegang 2.01.12 Binnenlandse Zaken, maakt duidelijk dat inv. 909 niet op zichzelf staat. Voor de periode van het vertrek uit Parijs en de aankomst in Rome moeten vijf onderling gekoppelde bronnen worden gebruikt:
| Inv.nr. | Functie | Periode | Onderzoekswaarde |
|---|---|---|---|
| 879 | Agenda van gewone ingekomen stukken | 1 juli–30 dec. 1809 | Chronologische ingang; kans op datum, afzender, onderwerp en verwijzing. |
| 884 | Lijsten van dagelijks ingekomen stukken met aantekening aan welke afdeling zij ter behandeling zijn geëxpedieerd | 1 juli–31 dec. 1809 | Controleert dagelijkse ontvangst en administratieve doorgeleiding. |
| 890 | Systematische index met klapper | 1 jan.–31 dec. 1809 | Eerste zoekingang op persoons-/onderwerpsniveau. Belangrijk: voor 1809 is de klapper in dit deel zelf opgenomen; de aparte reeks klappers 892–895 bevat 1806, 1807, 1808 en 1810, niet 1809. |
| 903 | Minuutnotulen en uitgaande brieven, Directie-Generaal Wetenschappen en Kunsten | 1 okt. 1809–29 apr. 1810 | Kan antwoord, toestemming, instructie, betaling of bevestiging van vertrek/aankomst bevatten. |
| 909 | Ingekomen stukken, Directie-Generaal Wetenschappen en Kunsten | 1 juli–30 dec. 1809 | Primaire dossiers/brieven. De inventaris vermeldt bij reeks 906–911 bovendien achterin correspondentie met de directie van de pensionaten in Parijs en Rome over Nederlandse kunstenaars die daar als élève waren ingeschreven. |
Onderzoeksconsequentie — gecorrigeerd in v2.25: deze hier in v2.22 veronderstelde directe keten 890 → 879/884 → 909 → 903 is niet bewezen. Inv. 890 hoort bij de centrale ministeriële agenda/indexreeks, terwijl 903 en 909 behoren tot het afzonderlijke archiefblok van de Directeur-generaal van Wetenschappen en Kunsten. Zie de correctiesectie v2.25 hieronder. 890 blijft alleen een mogelijke kruisverwijzing voor ministeriële onderwerpen.
NOG OPEN: in deze ronde is nog geen primaire scan aangetroffen die een concrete tussenplaats tussen Parijs en Rome noemt. Route A (Simplon/Wallis) en Route B (Mont Cenis) blijven daarom beide open.
Nationaal Archief — officiële inventaris 2.01.12 (PDF) ↗ · Nationaal Archief — open-data/scans uitleg ↗
De officiële inventaris 2.01.12 toont twee afzonderlijke administratieve blokken. 873–895 behoren tot de centrale administratie van het Ministerie van Binnenlandse Zaken: agenda’s, dagelijkse expeditielijsten, systematische indices en klappers. Daaronder valt 890, de systematische index over 1809 met klapper. Vervolgens begint een afzonderlijk archiefblok G.3 — Directeur-generaal van Wetenschappen en Kunsten, 1807–1811, bestuurd door J.H. Meerman. Binnen dát blok bevinden zich 899–905 (minuutnotulen en uitgaande brieven) en 906–911 (ingekomen stukken).
Daarom mag de eerder aangenomen automatische keten 890 → 909 niet worden gebruikt zonder een concrete kruisverwijzing. De primaire reisroute is voortaan: 902 → 903 → 909, aangevuld met 890 alleen wanneer de centrale ministeriële administratie een zaak over reisgeld, paspoorten, begroting of doorgeleiding registreerde.
| Inv.nr. | Archiefblok | Periode | Nieuwe prioriteit |
|---|---|---|---|
| 890 | Centrale ministerie-index + klapper | 1809 | SECUNDAIRE KRUISINGANG — zoeken op Kunsten, kweekelingen/kwekelingen, pensionnaires, Rome, reisgeld(en), paspoort(en), buitenlandsche reis en namen; alleen volgen als de index daadwerkelijk naar een relevante zaak verwijst. |
| 902 | G.3 Wetenschappen en Kunsten — minuutnotulen / uitgaande brieven | 1 mei–30 sep. 1809 | ZEER HOOG — laatste voorbereidingen vóór vertrek, financiering, instructies, eventuele reisbesluiten. |
| 903 | G.3 Wetenschappen en Kunsten — minuutnotulen / uitgaande brieven | 1 okt. 1809–29 apr. 1810 | TOPPRIORITEIT — vertrek, aankomst, instructies, betalingen, ontvangstbevestigingen. |
| 909 | G.3 Wetenschappen en Kunsten — ingekomen stukken | 1 juli–30 dec. 1809 | TOPPRIORITEIT — originele brieven/rapporten; reeks 906–911 bevat expliciet correspondentie met directies van pensionaten in Parijs en Rome over Nederlandse kunstenaars. |
Nieuwe zoekregel: in 890 blijven zowel persoonsnamen als rubrieken relevant, maar een treffer krijgt pas bewijskracht wanneer hij naar een concreet ministerieel stuk leidt. Voor de reis zelf moeten de G.3-stukken rechtstreeks worden gelezen.
De officiële inventaris vermeldt dat bij koninklijk decreet van 16 oktober 1807, nr. 1 de koninklijk auditeur J. Dedel als secretaris-archivist aan Meerman werd toegevoegd. Daarmee zat Dedel institutioneel precies op het archief- en correspondentiepunt waar de uitgaande en ingekomen G.3-stukken 899–911 werden gevormd. Zijn volledige voornaam/identiteit wordt niet geforceerd zolang die niet primair is vastgesteld.
HARD ADMINISTRATIEF: Meerman ↔ J. Dedel ↔ Directie-Generaal Wetenschappen en Kunsten. OPEN: persoonlijke betrokkenheid van Dedel bij Knips concrete vertrekbrief of route.
Er is nog steeds geen harde tussenplaats tussen Parijs en Rome gevonden. De correctie verhoogt dus geen enkele locatiekandidaat voor De Burgt, Brug en waterval of De Jager. Wel voorkomt zij dat een nummer uit 890 ten onrechte aan een brief in 909 wordt gekoppeld. Route A (Wallis/Simplon) en Route B (Mont Cenis) blijven OPEN.
Secundaire biografische bronnen bevestigen dat J.E.C. Alberti eind 1809 in Rome aankwam en dat zijn pensionnairewerk Proculeius verhindert Cleopatra zichzelf te doden is gesigneerd/gelokaliseerd als Roma 1810. Dit ondersteunt de Rome-fase van dezelfde reisgroep, maar levert nog geen tussenstop op en wordt daarom niet gebruikt om Simplon of Mont Cenis te kiezen.
STERKE AANWIJZING / secundair: Alberti Parijs 1807–1809 → Rome eind 1809. OPEN: exacte vertrekdatum, corridor en tussenplaatsen.
Dit is een tentoonstellingscatalogus, geen veilingcatalogus. Op p. 16 staat nr. 153 van J.A. Knip:
“de overblijfselen van de Stad Paestum, in de verte het Dorp Capaccio in het Napelsche, met Buffels en ander Vee.”
Daar direct onder volgen nr. 154: eene Weide met drie Koebeesten en nr. 155: eene Boerewoning met verschillend Vee, te Vugt bij ’s Hertogenbosch.
Open de volledige RKD-PDF uit 1833 ↗Onderzoeksfunctie: overzicht voor compositie/topografie/provenance; macro voor vergelijking met zekere J.A. Knip-signaturen en latere materiaaltechnische beoordeling.
Hendrik baron Fagel (1765–1838) kan het Paestum-schilderij rechtstreeks of kort na de Haagse tentoonstelling van 1833 hebben verworven.
Niet bewezen: er is nog geen gevonden rekening, aankoopnotitie, tentoonstellingsaantekening of boedelinventaris waarin J.A. Knip/Paestum letterlijk aan Hendrik Fagel wordt gekoppeld.
| Instelling / huis | Status | Uitkomst eerste screening | Bron |
|---|---|---|---|
| Nationaal Archief — familie Fagel | HARD ANKER | Inv. 203 (testament 1833) en inv. 204 (nalatenschap 1838) bestaan. Nog inhoudelijk te controleren op schilderijen/Knip/Paestum. | open ↗ |
| RKD Library / RKDimages | HIT | 1832- en 1833-catalogi en tentoonstellingskritiek gevonden; exacte Paestum-vermelding bevestigd. RKDimages blijft prioriteit voor oude foto-/provenancerecords. | open ↗ |
| Rijksmuseum | GEEN EXACT PAESTUM-HIT | Veel Knip-studies en Italiaanse werken, maar in deze screening geen record van het Paestum-schilderij. | open ↗ |
| Museum Boijmans Van Beuningen | GEEN EXACT PAESTUM-HIT | Meerdere Knip-werken, geen exacte Paestum-match in de openbare collectie. | open ↗ |
| Kunstmuseum Den Haag | GEEN EXACT PAESTUM-HIT | Meerdere Knip-werken, waaronder Italiaans landschap/Rijn/Nemi; geen exacte Paestum-match. | open ↗ |
| Het Noordbrabants Museum | GEEN EXACT PAESTUM-HIT | Belangrijk voor Knip-oeuvre en 1977-catalogus; geen publieke exacte Paestum-recordhit in deze ronde. | open ↗ |
| Dordrechts Museum | GEEN EXACT PAESTUM-HIT | Knoef noemt er een Italiaans landschap uit 1832; geen publieke exacte Paestum-match gevonden. | open ↗ |
| Teylers Museum | GEEN EXACT PAESTUM-HIT | Geen exacte publieke Paestum/Knip-hit in deze ronde. | open ↗ |
| Museum de Fundatie | GEEN EXACT PAESTUM-HIT | Knip is in collectie-/tentoonstellingscontext aanwezig; geen exacte Paestum-hit gevonden. | open ↗ |
| Collectie Nederland / RCE | GEEN EXACT PAESTUM-HIT | Nationale collectie-/provenanceroute gescreend; geen exacte Paestum-match gevonden. | open ↗ |
| Sotheby’s Amsterdam | KNIP-HITS, GEEN PAESTUM-HIT | Veel Knip-lots; o.a. 1993 en 1998. Geen exacte Paestum-lotmatch gevonden in huidige indexering. | open ↗ |
| Christie’s Amsterdam | KNIP-HITS, GEEN PAESTUM-HIT | Veel Josephus-lots en compositie-/provenance-informatie; geen exacte Paestum-match gevonden. | open ↗ |
| Venduehuis der Notarissen, Den Haag | KNIP-HITS | Recente Knip-lots met sterke provenanceketens; geen exacte Paestum-match. Interessant omdat Den Haag lokaal relevant is. | open ↗ |
| Glerum / AAG | KNIP-HITS | Historische Knip-lots gevonden, o.a. 1993/1997/2003; geen exacte Paestum-match. | open ↗ |
| Vendu Rotterdam | KNIP-HITS VIA AGGREGATORS | Knip komt in veilingdata voor; geen exacte Paestum-hit in deze ronde. | open ↗ |
| Adams Amsterdam Auctions | KNIP-HITS VIA AGGREGATORS | Knip-familie komt in veilingdata voor; geen exacte Paestum-hit in deze ronde. | open ↗ |
| Veilinghuis Van Spengen | KNIP-HITS VIA AGGREGATORS | Ronner/Knip-lots bekend; geen exacte Paestum-hit. | open ↗ |
| Kunstveiling.nl | KNIP-HITS | Meerdere familie-Knip werken/records; geen exacte Paestum-match gevonden. | open ↗ |
| Simonis & Buunk | KNIP-HITS | Veel Josephus-werken en historische objectrecords; geen exacte Paestum-recordhit in deze ronde. | open ↗ |
| Kunsthandel Gebr. Douwes | KNIP-HITS | Recente Venduehuis-provenance toont Knip via Douwes/TEFAF; exacte Paestum-link nog niet gevonden. | open ↗ |
| Kunsthandel P. de Boer | PROVENANCE-RELEVANT | Historische Nederlandse kunsthandel; nog geen exacte Paestum-hit, maar relevant voor latere collectie-/handelsroutes. | open ↗ |
Er bestaat een harde directe hoflijn van Gerard van Spaendonck naar Josephus Augustus Knip. Daarnaast had Pauline Rifer de Courcelles, met wie Knip in 1808 trouwde, zelf een sterke Napoleontische hofcarrière. Voor een directe verbinding met Fagel is nog geen bewijs gevonden.
| Verbinding | Periode | Status | Betekenis | Bron |
|---|---|---|---|---|
| Gerard van Spaendonck → Franse hof | 1774 e.v. | HARD | Van Spaendonck werd in 1774 ‘peintre du Roi pour la miniature’ en werkte aan de koninklijke vélins. Hij bewoog dus al vóór Knips komst in een koninklijk kunst- en natuurhistorisch netwerk. | open ↗ |
| Van Spaendonck → Knip | 1801–1808 | HARD | Van Spaendonck nam Knip in Parijs onder zijn hoede en hielp hem toegang tot invloedrijke kunstkringen te krijgen. | open ↗ |
| Van Spaendonck → Prix de Rome / Lodewijk Napoleon | 7 dec. 1807 / 1808 | ZEER HARD | Van Spaendonck liet Knips verzoek ondersteunen door o.a. François Gérard en J.J.X. Bidault. Koning Lodewijk Napoleon kende Knip daarop een jaarlijkse toelage van 2400 livres toe vanaf 1 januari 1808. | open ↗ |
| Ver Huell / Meerman / Du Coudray | 1808 | HARD ADMINISTRATIEF | De koninklijke toelage liep via de secretaris Du Coudray; Knip meldde zich bij ambassadeur Ver Huell, die Meerman om instructie vroeg. Dit levert een concrete correspondentie- en archiefroute op. | open ↗ |
| Vivant Denon → Knip | ca. 1808 | HARD SECUNDAIR | Ver Huell vermeldde dat Knip door Vivant Denon werd gebruikt voor tekeningen voor platen in een belangrijk werk. Dit plaatst hem ook in het officiële Napoleontische kunstapparaat. | open ↗ |
| Pauline Rifer de Courcelles → keizerin Joséphine | vóór 1810 | HARD | Pauline werd benoemd tot Premier Peintre d’histoire naturelle van Joséphine. | open ↗ |
| Pauline → Marie-Louise | 1810–1814 | ZEER HARD | Na haar gouden medaille in 1810 werd Pauline aan het hof gepresenteerd en later Premier Peintre d’histoire naturelle van keizerin Marie-Louise. | open ↗ |
| Pauline → Roi de Rome | 1812 | HARD OBJECTBEWIJS | Een gesigneerde vogelstudie uit 1812 draagt haar keizerlijke titel en is opgedragen aan ‘Sa Majesté le Roy de Rome’ (Napoleon II). | open ↗ |
| Pauline → koninklijke manufacturen | 1817–1826 | HARD | Zij leverde ontwerpen voor Sèvres; werken kwamen via de Manufacture royale de Beauvais in de Louvre-collectie terecht. | open ↗ |
| Josephus → prinses Marianne van Oranje-Nassau | 19e eeuw | STERKE HISTORISCHE AANWIJZING | Biografische bronnen noemen prinses Marianne expliciet als leerling van J.A. Knip. Dat is een directe persoonlijke Oranje-relatie, onafhankelijk van Lodewijk Napoleon. | open ↗ |
| Josephus → koning Willem I | 1833 | HARD VIA CHRISTIE'S | Christie’s vermeldt dat Willem I Knip in 1833 een jaarlijks inkomen van 400 gulden toekende nadat zijn gezichtsvermogen sterk was achteruitgegaan. | open ↗ |
| Josephus → kroonprins / Willem II | 1835 | STERKE AANWIJZING | Knip maakte een voorstelling van de prinselijke schaapskooi bij Tilburg. Regionale historische bronnen melden dat Willem II daarop een toelage van 300 gulden schonk. | open ↗ |
In de geraadpleegde bronnen is geen directe Van Spaendonck ↔ Fagel en ook geen Pauline de Courcelles ↔ Fagel relatie gevonden. Chronologisch is een directe Parijs-link rond 1808 ook minder waarschijnlijk, omdat Hendrik Fagel in 1795–1813 als agent van Oranje in Engeland verbleef.
De veel interessantere brug loopt waarschijnlijk via het Huis Oranje: Fagel stond zeer dicht bij Oranje, terwijl Knip aantoonbaar eerst door Lodewijk Napoleon werd gefinancierd en later rechtstreeks relaties had met prinses Marianne, Willem I en de kroonprins/later Willem II.
Voor Paestum 1833 moet nu gericht worden gezocht in het Koninklijk Huisarchief en hofadministratie op: J.A. Knip, Josephus Knip, prinses Marianne, pensioen/toelage 1833, Willem I, Prins van Oranje/Willem II, Hendrik Fagel, tentoonstelling Den Haag 1833, Paestum, Capaccio, buffels en vee.
Dit is kansrijk omdat 1833 precies het jaar is waarin Paestum in Den Haag werd geëxposeerd én waarin Willem I Knip financieel ondersteunde.
De vaderroute is nu op naamniveau verdiept. Anna Elisabeth Drexler, Gijsbert Steenbergensis van Hogendorp en Willem Dirk Heuvel kunnen concreet in de Tilburgse context worden geplaatst. Daarnaast is de Bossche stadsopdracht van 1798 opgewaardeerd met een documentair betalingsanker van 21 gulden uit het Ordonnantieboek. Oortmans Parijse beroepsnetwerk is eveneens verder aangescherpt via Claessens, museumpublicaties en Salon-prenten.
HARD SECUNDAIR — Oudere biografische bronnen beschrijven Nicolaas Frederik als reizend decoratie-/behangselschilder die tot omstreeks zijn dertigste behangsels uitvoerde voor kastelen en buitenplaatsen. Daarna vestigde hij zich in Tilburg en maakte hij ook bloem-, vrucht- en landschapsstukken.
HARD CONTEXTANKER + STERKE SECUNDAIRE OPDRACHTAANWIJZING — Knip huwde in 1774 Anna Elisabeth Drexler, dochter van de camerbewaarder van het Tilburgse kasteel. In Knips Tilburgse periode was Gijsbert Steenbergensis van Hogendorp (1729–1785) de relevante kasteelheer. Een Tilburgse publicatie uit 1988 over Kuyvenhovens familie-Knip-onderzoek vermeldt bovendien expliciet dat Nicolaas Frederik als behangsel- en decoratieschilder werkte, onder meer op het kasteel van Van Hogendorp. Een primaire rekening of betalingspost van Van Hogendorp aan Knip is nog niet gevonden.
ZEER STERKE KANDIDAAT, NOG NIET DIRECT BEWEZEN — De Knip-bron vermeldt dat Nicolaas Frederik de woning van "de Tilburgse predikant" verfde in ruil voor schildersmateriaal, maar noemt geen naam of datum. Willem Dirk Heuvel (1735–1793) was vanaf 4 november 1759 onafgebroken predikant te Tilburg tot zijn dood in 1793 en omvat daarmee geheel Knips Tilburgse woonperiode. Zolang de oorspronkelijke rekening/notitie niet is gevonden, blijft Heuvel de zeer sterke kandidaat en geen hard bewezen opdrachtgever.
STERKE HISTORISCHE INFERENTIE — Van Giersbergen stelt dat de beperkte kunstmarkt in Staats-Brabant vooral door de hervormde bovenlaag werd gedragen en dat het daarom voor de hand ligt dat Knip zijn opdrachten bij de plaatselijke protestantse elite kreeg. Dit is contextueel sterk, maar geen namenlijst van klanten.
HARD — Knip verhuisde in 1787 naar 's-Hertogenbosch. Getty/ULAN (op basis van onder meer RKD) typeert hem als behang-, landschaps- en stillevenschilder en vermeldt samenwerking met Quirinus van Amelsfoort, waarbij Knip soms de stoffage in diens landschappen aanbracht.
HARD DOCUMENTAIR OPDRACHT- EN BETALINGSBEWIJS — Het Bossche Ordonnantieboek registreert in 1798 een betaling van 21 gulden aan Knip voor het schilderen van de Vrijheidsmaagd op de koperen plaat voor het frontispice van het stadhuis. De koperen drager was van J.P. Dodemont. Het bewaarde object bevindt zich in de Stedelijke Collectie ’s-Hertogenbosch / Het Noordbrabants Museum, inv. 07111.
| Verbinding | Status | Betekenis voor Josephus-netwerk | Bron |
|---|---|---|---|
| Nicolaas Frederik → Josephus Augustus | HARD | Vader, eerste leermeester; Josephus werkte aanvankelijk als behangschilder in zijn atelier. | Boijmans ↗ |
| Nicolaas Frederik → kastelen/buitenplaatsen | HARD SECUNDAIR | Zijn vroege beroep bracht hem structureel in interieurs van kapitaalkrachtige opdrachtgevers. | Van der Aa / DBNL ↗ |
| Nicolaas Frederik ↔ Kasteel Tilburg / Gijsbert Steenbergensis van Hogendorp | HARD SOCIAAL ANKER; STERKE SECUNDAIRE OPDRACHTAANWIJZING | Huwelijk met Anna Elisabeth Drexler, dochter van de camerbewaarder, verbindt Knip direct met de kasteelhuishouding. Een Tilburgse publicatie uit 1988 vermeldt tevens decoratiewerk van Knip op het Van-Hogendorp-kasteel; primaire rekening nog gezocht. | Schepenbank Tilburg 1774 ↗ · Tilburg 1988 ↗ · Archief Van Hogendorp ↗ |
| Nicolaas Frederik → "Tilburgse predikant" → Willem Dirk Heuvel? | OPDRACHT HARD SECUNDAIR; IDENTITEIT ZEER STERKE KANDIDAAT | Heuvel was predikant te Tilburg van 1759 tot 1793 en dus gedurende heel Knips Tilburgse periode. De naam staat nog niet in de gevonden Knip-bron zelf. | UvA-proefschrift p. 15, nt. 15 ↗ · DBNL — W.D. Heuvel ↗ |
| Nicolaas Frederik → protestantse elite Staats-Brabant | STERKE INFERENTIE | Waarschijnlijke primaire markt voor zijn decoratieve werk; nog geen individuele klantenlijst. | UvA-proefschrift p. 15 ↗ |
| Nicolaas Frederik ↔ Quirinus van Amelsfoort | HARD SECUNDAIR | Getty/ULAN noemt samenwerking en stoffage door Knip in landschappen van Van Amelsfoort; relevant voor het Bossche kunstenaarsnetwerk waarin Josephus opgroeide. | Getty ULAN ↗ |
| Nicolaas Frederik → stadsbestuur ’s-Hertogenbosch | HARD DOCUMENTAIR, 1798 | Ordonnantieboek: 21 gulden betaald voor het schilderen van de Vrijheidsmaagd op de koperen stadhuisplaat. Bewaart object: Het Noordbrabants Museum / Stedelijke Collectie, inv. 07111. | Erfgoed ’s-Hertogenbosch, Silva 2024/2 ↗ · Afbeelding Vrijheidsmaagd ↗ |
| Naam / document | Status | Nieuwe betekenis | Bron |
|---|---|---|---|
| Anna Elisabeth Drexler | HARD NAAMANKER | 1774-register van de Schepenbank Tilburg/Goirle noemt Anna Elisabeth Drexler. De familie-Knip-literatuur identificeert haar als Knips Tilburgse echtgenote en dochter van de kasteel-camerbewaarder. | Open Archieven / RAT ↗ |
| Matthijs Drexler | SECUNDAIRE KANDIDAAT | In secundaire online biografieën wordt hij als vader van Anna Elisabeth en kasteelbewaarder genoemd. De naam is nog niet door ons rechtstreeks in een primaire Tilburgse akte bevestigd; daarom niet als hard netwerkanker gebruiken. | Primair dossierpunt om verder uit te werken ↗ |
| Gijsbert Steenbergensis van Hogendorp (1729–1785) | HARD CONTEXTANKER | De Van-Hogendorp-inventaris identificeert hem als de relevante generatie voor Knips Tilburgse jaren. Daarmee kan het generieke label "Van Hogendorp" voortaan op naam worden onderzocht. | Nationaal Archief 2.21.293 ↗ |
| Willem Dirk Heuvel (1735–1793) | ZEER STERKE KANDIDAAT | Predikant te Tilburg vanaf 4 november 1759 tot zijn dood op 28 oktober 1793. Chronologisch omvat dit volledig de Tilburgse jaren van Knip. De geverfde predikantswoning kan dus zeer goed de zijne zijn, maar de directe naamkoppeling ontbreekt nog. | Biogr. woordenboek protestantsche godgeleerden ↗ |
| Bossche Ordonnantieboek 1798 | HARD DOCUMENTAIR | Legt niet alleen de opdracht maar ook de betaling vast: 21 gulden aan Knip voor het schilderwerk aan de Vrijheidsmaagd. Dit is momenteel het sterkste concrete opdrachtgever-/betalingsbewijs voor Nicolaas Frederik in ons dossier. | Silva 2024/2 ↗ |
Voor een primaire Van-Hogendorp-betaling moeten nu specifiek de stukken rond Gijsbert Steenbergensis van Hogendorp (1729–1785), de Tilburgse heerlijkheids-/kasteeladministratie en de Schepenbank/notariële akten op Drexler, Knip, schilder, behangsel, rekening, camerbewaarder worden gecontroleerd. Voor de predikantswoning zoeken we naar huis-, kerk- of privé-rekeningen van Willem Dirk Heuvel.
Oudere naslagwerken geven vaak 1742–1809. Scheen/RKD-gerelateerde autoriteiten en moderne museum-/authoritydata gebruiken 1741–1808 (gedoopt 12 februari 1741; begraven 23 maart 1808). Voor de netwerkkaart gebruiken we 1741–1808, maar de afwijkende oudere datering blijft genoteerd als bronverschil.
HARD ARCHIEFBEVINDING — De persoonsrubriek van Gijsbert Steenbergensis van Hogendorp (1729–1785) bevat in de online inventaris voor deze periode feitelijk slechts inv.nr. 792, een akte uit 1755 over beheer/voogdijgelden. Er zijn daar geen zichtbare kasteel-, huishoud- of schildersrekeningen uit Knips Tilburgse jaren. Voor een primaire betaling aan Knip is deze persoonsrubriek dus niet de hoofdroute.
HARD ARCHIEFANKER — Toegang 2, Heerlijkheid Tilburg en Goirle (1387–1888), bevat stukken van de heren van Tilburg en aanvullingen uit de Schepenbank. Daarnaast is toegang 3, Dorpsbestuur Tilburg en Goirle (1387–1810) relevant voor financieel bestuur, rekeningen en publieke werken. Voor privécontracten en betalingen is toegang 115, Notariële archieven Tilburg (1577–1935) een gerichte zoekroute.
HARD CONTEXT — Regionaal Archief Tilburg bevestigt dat Gijsbertus Steenbergensis de heerlijkheid Tilburg en Goirle in 1754 kocht, het oude kasteel liet afbreken en op dezelfde plek een nieuw woonkasteel liet bouwen. Hij gaf daarna Diederik Zijnen opdracht voor de grote kaart van de heerlijkheid (1760), die waarschijnlijk in het kasteel hing. Dat maakt het kasteel aantoonbaar een actief representatief woon- en opdrachtgeversmilieu vóór Knips vestiging in Tilburg.
STERKE INDEXBEVESTIGING — Een geïndexeerd Tilburgs doopgegeven vermeldt Anna Elisabeth Drexler, gedoopt 26 augustus 1753, als dochter van Matthijs Drexler en Anna Geertruij Drexler. Dit versterkt de eerdere secundaire identificatie van Matthijs als haar vader. De functie camerbewaarder van het kasteel is echter nog steeds alleen via de Knip-literatuur bevestigd en niet door een door ons gecontroleerde primaire aanstellingsakte.
| Gerichte bronroute | Waarom kansrijk | Zoektermen / personen | Status |
|---|---|---|---|
| RAT toegang 2 — Heerlijkheid Tilburg en Goirle | Heerlijke rechten, stukken van de heren van Tilburg en aanvullingen uit de Schepenbank. | Knip, Drexler, schilder, behangsel, kamerbewaarder/camerbewaarder, kasteel, rekening, Hogendorp | PRIMAIRE ROUTE |
| RAT toegang 3 — Dorpsbestuur Tilburg en Goirle | Financieel beheer, rekeningen, publieke werken; kans op betalingen of leveranties buiten de privéhuishouding. | Knip, verf, schilder, rekening, levering, betaling | PRIMAIRE ROUTE |
| RAT toegang 115 — Notariële archieven Tilburg | Contracten, boedels, schuldbekentenissen en transacties rond de relevante families en huizen. | Knip, Drexler, Heuvel, Hogendorp, huis, verf, materiaal | PRIMAIRE ROUTE |
| Kuyvenhoven & Peeters, De familie Knip (1988), p. 27–28 | Dit is de directe bron achter de mededeling dat Knip in ruil voor schildersmateriaal de woning van de Tilburgse predikant verfde. | bronnoot, archivalialijst, predikant, schildersmateriaal | STERK SECUNDAIR; OORSPRONKELIJKE ARCHIEFBRON NOG OP TE SPOREN |
De opdracht aan het kasteel van Van Hogendorp en het verven van de predikantswoning zijn nu goed te herleiden tot de Knip-literatuur, maar nog niet tot een door ons gecontroleerde 18e-eeuwse rekening. De volgende bewijsstap is daarom niet nog meer biografische literatuur, maar het vinden van de onderliggende rekening, notariële akte, boedelpost of archivaliale verwijzing uit Kuyvenhoven & Peeters.
| Verbinding / gegeven | Status | Uitkomst | Bron |
|---|---|---|---|
| Oortman → J.A. Knip | STERKE SECUNDAIRE BEVESTIGING | Pieter Scheen vermeldt expliciet: “Gaf les aan J.A. Knip.” Een actuele veilingbiografie herhaalt dat Knip in Parijs bij Oortman en Pierre-Charles Dandillon studeerde. Een primaire leerlinginschrijving of brief is nog niet gevonden. | Scheen ↗ |
| Oortman → Amsterdamse kunstinstellingen | HARD SECUNDAIR | Van der Aa noemt hem lid van de stadstekenacademie en Felix Meritis en medeoprichter van “Kunst zij ons doel”. | Van der Aa / DBNL ↗ |
| Oortman → Parijs | HARD SECUNDAIR | Vanaf 1802 tot zijn dood in 1818 werkzaam in Parijs; opleiding bij L.A. Claessens en productie van gravures naar oude meesters. | Scheen ↗ |
| Oortman → Napoleontische beeldcultuur | HARD OBJECT-/COLLECTIECONTEXT | De McGill Napoleon Collection registreert Oortman als een van de prentmakers bij een voorstelling van Napoleons allocutie voor Augsburg, naar een werk dat met de Salon van 1808 is verbonden. | McGill Napoleon Collection ↗ |
| Oortman → Lambertus Antonius Claessens | HARD SECUNDAIR | Van der Aa beschrijft dat C.H. Hodges Oortman bij Claessens aanbeval en dat Oortman in 1802 met Claessens naar Parijs vertrok, waar hij ruim vijf jaar met en voor hem werkte. Dit is Oortmans stevigste concrete Parijse netwerkbrug. | Van der Aa / DBNL ↗ |
| Oortman → Galerie du Musée Napoléon / Filhol | HARD SECUNDAIR WERKNETWERK | Na zijn Claessens-jaren vervaardigde Oortman een groot aantal platen voor de door Antoine-Michel Filhol uitgegeven Galerie du Musée Napoléon. Dit plaatst hem direct in de Parijse reproductiegrafiek rond museumcollecties en oude meesters. | Van der Aa / DBNL ↗ |
| Oortman → Parijse Salon 1812/1814/1817 | HARD SECUNDAIR | Kramm noteert meerdere in Parijs tentoongestelde gravures, waaronder Napoleontische onderwerpen naar Gros, Debret en Meynier. Dit toont institutionele zichtbaarheid in de officiële Parijse kunstwereld, maar bewijst nog geen persoonlijk contact met Gérard, Denon of hofpersonen. | Kramm / DBNL ↗ |
| Oortman ↔ Van Spaendonck / Gérard / Denon / Ver Huell / Fagel | OPEN | Ook na verdieping geen directe brief, opdracht of administratief document gevonden dat Oortman persoonlijk aan deze personen koppelt. Zijn Claessens-, museum- en Salonnetwerk maakt de Parijse omgeving concreter, maar gelijktijdigheid blijft onvoldoende bewijs. | Gericht archiefonderzoek nodig |
HARD BIBLIOGRAFISCH — De museumreeks waaraan Oortman meewerkte is Galerie du Musée Napoléon, uitgegeven door graveur/uitgever Antoine-Michel Filhol. De oudere Nederlandse biografie leest de naam als “Tilhol”; catalogi van National Trust, British Museum en Morgan bevestigen Filhol.
HARD OBJECTBEWIJS — Het British Museum bewaart meerdere platen uit de reeks met Oortman als prentmaker, waaronder Portrait de Rembrandt (plaat 329, ca. 1808), La circoncision (plaat 488) en Le Triomphe de Vespasien et de Titus (plaat 704). Hiermee is zijn deelname aan het officiële Napoleontische museumreproductieproject objectmatig bewezen.
HARD PUBLICATIENETWERK — De titelpagina/catalogusgegevens noemen Filhol als uitgever en Joseph Lavallée als redacteur. De serie verscheen vanaf 1804 in tien delen en was opgedragen aan Napoleon I.
STERKE INSTITUTIONELE BRUG — De gespecialiseerde Denon-documentatie vermeldt dat Joseph Lavallée en vooral zijn zoon Louis-Antoine (Athanase) Lavallée aan de reeks werkten en noemt Athanase de naaste medewerker van Vivant Denon. Daarmee bestaat nu een concrete institutionele keten Oortman → Galerie du Musée Napoléon / Filhol → Lavallée → Denon. Dit bewijst nog géén persoonlijk contact Oortman–Denon.
| Verbinding | Status | Bewijswaarde | Bron |
|---|---|---|---|
| Oortman → Galerie du Musée Napoléon | HARD OBJECTBEWIJS | Meerdere bewaarde en gecatalogiseerde platen noemen Oortman als graveur. | British Museum — plaat 329 ↗ · plaat 488 ↗ |
| Galerie du Musée Napoléon → Antoine-Michel Filhol / Joseph Lavallée | HARD BIBLIOGRAFISCH | Uitgever en redacteur staan in de bibliografische titelgegevens. | National Trust ↗ |
| Athanase Lavallée → Vivant Denon | STERKE SECUNDAIRE BEVESTIGING | Denon-documentatie noemt Athanase Lavallée diens naaste medewerker in de omgeving van het Musée Napoléon. | VivantDenon.fr ↗ |
| Oortman ↔ Vivant Denon persoonlijk | OPEN | Institutionele nabijheid is nu aantoonbaar, maar geen brief, contract of persoonlijke ontmoeting gevonden. | Verder archiefonderzoek nodig |
Oortman → Claessens → Parijs blijft de opleidings-/werkroute. Daarbovenop staat nu een afzonderlijke, beter gedocumenteerde institutionele route: Oortman → Filhols Galerie du Musée Napoléon → Joseph/Athanase Lavallée → Vivant Denon. Dit is voor Josephus relevant omdat zijn waarschijnlijke Parijse leermeester Oortman aantoonbaar functioneerde binnen het reproductienetwerk van het Musée Napoléon. De stap van “zelfde stad” naar “zelfde institutionele kunstomgeving” is daarmee gezet, maar een persoonlijke introductie van Josephus bij Denon is nog niet bewezen.
| Anker | Status | Conclusie | Bron |
|---|---|---|---|
| Bezoek Tours 1806 | STERKE SECUNDAIRE AANWIJZING | Sotheby's dateert een natuurstudie van de watermolen bij Valmer, nabij Tours, aan een bezoek dat Knip in 1806 aan Tours en omgeving bracht. Sotheby's verwijst daarvoor naar de tentoonstellingscatalogus J.A. Knip 1777–1847, p. 68. | Sotheby's 2023 ↗ |
| Gezicht bij Tours / St. Avertin | HARD OBJECTBEWIJS | Rijksmuseum RP-T-00-1498 is eigenhandig gesigneerd en gedateerd J.A. Knip 1808. Dit is hard voor de vervaardigingsdatum van de grote gouache; niet automatisch voor een tweede reis in 1808. | Rijksmuseum ↗ |
| 1806 studie → 1808 uitgewerkte compositie | STERKE WERKHYPOTHESE | Sotheby's beschrijft expliciet dat natuurstudies uit 1806 als basis konden dienen voor latere, uitgewerkte composities en noemt daarbij het Rijksmuseumwerk uit 1808. | Sotheby's 2023 ↗ |
Parijs 1801 (hard) → Tours en omgeving 1806 (sterke secundaire datering) → Brabant / 's-Hertogenbosch 1806–1807 (authority-/werkplaatsroute, nog nader primair te staven) → Parijs 1807–1809 (hard in hoofdlijn) → vertrek richting Rome in najaar 1809 (hard in het bredere onderzoek).
Deze stamboom is geen biografische zijroute. Iedere persoon of instelling wordt alleen opgenomen als de verbinding kan helpen bij één van vier vragen: (1) auteurschap van Buffels/Paestum, De Burgt, Brug en waterval of De Jager; (2) ontstaanslocatie; (3) reisroute Parijs→Rome; of (4) provenance / eigendom. Een sociaal contact is dus pas relevant wanneer het een objectketen, route of document kan opleveren.
| Persoon / kring | Relatie tot Knip | Status | Waarom belangrijk voor de vier werken? | Bron |
|---|---|---|---|---|
| Nicolaas Frederik Knip | Vader, eerste leermeester en ateliercontext. | HARD | Vergelijking van techniek, decoratieve opleiding en vroeg netwerk. Kan helpen onderscheid te maken tussen familie-atelierinvloed en eigenhandig Josephus. | Boijmans ↗ |
| Joachim Jan Oortman | Volgens Scheen gaf hij les aan J.A. Knip; actief als graveur in Parijs. | STERKE SECUNDAIRE BAND | Kan Knips Parijse teken- en reproductienetwerk verklaren; relevant voor stijlvergelijking en contacten vóór Italië. | Scheen ↗ |
| Gérard van Spaendonck | Mentor/beschermer in Parijs; steunde Knips beursaanvraag. | HARD | Belangrijkste directe toegangspoort naar invloedrijke Parijse kunst- en hofkringen. Zijn correspondentie kan route-, beurs- en aanbevelingsinformatie bevatten. | Fondation Custodia ↗ |
| François Gérard + J.J.X. Bidault | Mede-ondertekenaars van Van Spaendoncks aanbeveling volgens Custodia. | HARD SECUNDAIR | Verbindt Knip met hooggeplaatste Parijse kunstenaars en met landschapsspecialist Bidault; mogelijk relevant voor routekeuze, introducties en opdrachtgevers. | Custodia ↗ |
| Rutger Jan Schimmelpenninck | Vroege concrete opdrachtgever in Parijs; bestelde in 1801 drie topografische schilderijen. | HARD OBJECTBEWIJS | Bewijst dat Knip al vroeg exact-topografisch en in opdracht werkte. Dit is relevant bij het beoordelen of De Burgt en Brug en waterval topografische herinneringen/studies kunnen zijn. | Rijksmuseum ↗ |
| Pauline Rifer de Courcelles | Echtgenote vanaf 1808; zelfstandig kunstenares met Napoleontische hofconnecties. | HARD | Familiale route naar hof- en diplomatieke kringen. Relevant voor latere opdrachtgevers/eigenaren, maar nog geen directe Fagel-link. | Zie bestaande sectie Van Spaendonck / Pauline / hof |
| Lodewijk Napoleon | Financierde Knip als pensionnaire / verleende toelage. | HARD | Administratie rond de toelage kan vertrek, betalingen, reisreglement en contacten documenteren. | Custodia ↗ |
| Ver Huell · Meerman · Mirbel · Du Coudray | Administratieve/diplomatieke schakels rond pensionnaires en betaling. | HARD ADMINISTRATIEF | Juist deze personen/instituties kunnen vertrekpas, instructies, reisgeld en correspondentie opleveren; dus belangrijker voor de exacte route dan algemene biografieën. | Zie bestaande hof-/pensionnairesecties |
Jan Knoef citeert Immerzeel dat Knip de reis naar Rome maakte in gezelschap van Jean-Eugène-Charles Alberti en Pieter Rudolph Kleijn. Zij troffen in Rome Cramer, Van der Wal en Teerlink aan. Dit maakt Kleijn en Alberti niet langer slechts parallelle pensionnaires, maar op 11 oktober 1809 primair samen als naar Rome vertrekkend geregistreerde kunstenaars. De gedeelde vertrekregistratie maakt het gezamenlijke vertrek HARD; een primaire reisrekening, paspoort of dagboek blijft nodig om de volledige gezamenlijke route per etappe hard te maken.
| Persoon | Rol | Status voor gezamenlijke reis | Routewaarde | Objectwaarde |
|---|---|---|---|---|
| Pieter Rudolph Kleijn | Landschapschilder; pensionnaire. | HARD GEDEELD VERTREK · VOLLEDIGE ROUTE OPEN | Zijn Saint-Cloud-schilderij draagt op de achterzijde de datum 2 oktober 1809; hij was dus vlak vóór de primair bevestigde vertrekdatum van 11 oktober 1809 nog aantoonbaar in Parijs. Zijn eigen Rome-werken kunnen helpen tussenstops of gedeelde motieven te herkennen. | Vooral relevant voor Brug en waterval, De Burgt en landschappelijke vergelijkingen. |
| Jean-Eugène-Charles Alberti | Historieschilder; pensionnaire; leerling van David. | HARD GEDEELD VERTREK · VOLLEDIGE ROUTE OPEN | Op 12 december 1809 aantoonbaar in de Romeinse pensionnaire-/werkcontext; exacte fysieke aankomstdatum blijft OPEN. Zijn eventuele brieven, rekeningen of paspoorten kunnen de gezamenlijke route documenteren. | Indirect: vooral architectuur, figuren en Rome-context; minder directe landschapsmatch dan Kleijn. |
| Tjarko Cramer | Pensionnaire, reeds eerder richting Italië/Zwitserland. | HARD ROME-/PENSIONNAIRECONTEXT | Villa-Mediciarchief bevat brieven over Cramer en zelfs melding van zijn vertrek naar Zwitserland. Zijn dossier kan dezelfde administratieve routecategorieën bevatten als die van Knip. | Routevergelijker en archiefmodel. |
| Philip van der Wal + Abraham Teerlink | Nederlandse pensionnaires, reeds in Rome. | HARD CONTEXT | Hun rekeningen/quittanties in het Lethière-archief tonen waar de Hollandse pensionnaires administratief terechtkwamen. | Kunnen vergelijkingswerken leveren voor motieven/locaties. |
| Guillaume Guillon-Lethière | Directeur Académie de France à Rome; toezicht op Hollandse pensionnaires. | HARD | Cruciale Romeinse administratieve knoop. Villa-Mediciarchief bewaart rekeningen, quittanties en correspondentie over de Hollandse pensionnaires. | Kan datering, verblijf en geldstromen hard maken; mogelijk indirect eigendoms-/opdrachtinformatie. |
| Claude Thiénon | In bronnen genoemd als toezichthouder/adviseur van Hollandse pensionnaires en als raadgever van Alberti. | STERK ADMINISTRATIEF/ARTISTIEK | Kan verbindingspersoon Parijs–Rome zijn; brieven aan Lethière zijn daarom prioriteit. | Route en netwerk, niet direct provenance. |
Bronnen: Knoef / DBNL — Alberti en Kleijn als reisgenoten ↗ · Rijksmuseum — Kleijn, 2 oktober 1809 ↗ · Villa Medici — Hollandse pensionnaires ↗.
Een contemporaine routebeschrijving van Genève naar Milaan via de Simplon, geschreven in 1809, noemt een zeer concrete corridor met landschapselementen die in Knips routewerken kunnen terugkeren. De route is een historische vergelijker, geen bewijs dat Knip elk punt bezocht of tekende.
Paris → Fontainebleau → Sens → Joigny → Auxerre → Dijon → Dole → Gex → Genève → Lac Léman/Valais → Saint-Maurice → Martigny → Sion → Viège → Brig/Glis → Simplon → Gondo → Domodossola → Lago Maggiore → Milaan → verder zuidwaarts naar Rome.
| Traject / motief | Waarom kansrijk | Oprechte B — Brug en waterval | Oprechte A — De Burgt | De Jager |
|---|---|---|---|---|
| Saint-Maurice / Rhône | Brug, nauwe vallei, rotswanden, fortificatie/abdijcontext; bestaand Knip-gerelateerd veilingbeeld. | ZEER HOOG — brug + water + verticale rotscontext. | HOOG — versterkte/monumentale bebouwing kan als vergelijkingsmotief dienen. | MIDDEL — agrarische staffage mogelijk, maar nog geen directe match. |
| Martigny / Sion / Rhônevallei | Kastelen, torens, valleien, landbouw en vee. | HOOG — bruggen/beken in zijvalleien. | ZEER HOOG — Sion heeft dominante kasteel-/burchtheuvels en torens; alleen als vergelijkingsgebied, nog geen identificatie. | HOOG — herders, boeren en vee passen in de landschappelijke context. |
| Brig / Glis / Saltina | Directe toegang tot Simplon; bruggen, torrent, stad/Stockalper-architectuur. | ZEER HOOG — Saltina en bruggen moeten visueel worden vergeleken. | HOOG — Stockalper-/stedelijke silhouetten als vergelijkingsmateriaal. | MIDDEL |
| Simplon / Gondo / Doveria | Napoleontische weg, bruggen, ravijnen, torrents, galerijen. | ZEER HOOG — sluit direct aan bij Eerste brug naar den Simplon. | MIDDEL — minder evident, tenzij gebouw/ruïne in compositie correspondeert. | MIDDEL — reizigers/vee mogelijk, maar geen harde koppeling. |
| Domodossola / Lago Maggiore / Noord-Italië | Overgang Alpen → Italiaans landschap, dorpen, bruggen, kerken, villa’s. | HOOG | HOOG | HOOG — boeren-/veescènes worden plausibeler, maar moeten visueel worden vergeleken. |
Historische routebronnen: George Mallet, Lettres sur la route de Genève à Milan par le Simplon (route uit 1809) ↗ · historische reizigersgids Parijs–Genève–Simplon–Milaan ↗.
| Schakel | Status | Wat de persoonsstamboom kan opleveren |
|---|---|---|
| Knip → Haagse tentoonstelling 1833 | HARD | Paestum/Capaccio/buffels is daar gedocumenteerd. Volgende stap: commissieleden, bezoekers, kopers, hof- en kunstenaarscorrespondentie identificeren. |
| Knip ↔ Huis Oranje | HARD NETWERK | Willem I, prinses Marianne en Willem II vormen een mogelijk sociaal kanaal naar Fagel. Hofcontact betekent nog geen eigendom. |
| Hendrik baron Fagel ↔ Huis Oranje | HARD | Fagels hofpositie maakt Oranje de meest plausibele sociale brug tussen Knip en Fagel die nu bekend is. |
| Paestum → Hendrik Fagel | WERKHYPOTHESE | Te bewijzen met aankoopnota, brief, tentoonstelling-aantekening, boedel-/inboedelstuk of later provenance-record. |
| Fagel → familie/Avegoor → kunsthandel → Grinthuys | WERKHYPOTHESE MET DEELANKERS | Per familielid en woning zoeken naar inboedel, transport, taxatie, verkoop en kunsthandel. Geen sprongen overslaan. |
↑ Terug naar centrale stamboom van de vier werken
Pieter Rudolph Kleijn en Jean-Eugène-Charles Alberti worden als schaduwreizigers naast Knip onderzocht: Knoef citeert Immerzeel dat Knip naar Rome reisde in gezelschap van Alberti en Kleijn. Gerard van Spaendonck wordt vanaf nu als vierde sleutelpersoon toegevoegd, maar met een andere functie: hij was geen bewezen reisgenoot, wel Knips mentor, aanbeveler en toegangspoort tot het Parijse kunst- en bestuursnetwerk dat de reis financieel mogelijk maakte.
Voor het lokaliseren van Oprechte A / De Burgt, Oprechte B / Brug en waterval en De Jager zoeken we dus in twee gekoppelde lagen: (A) de fysieke reisgroep Knip–Kleijn–Alberti en (B) de Parijse vertrek-/bemiddelingslaag Van Spaendonck → Gérard/Bidault/Chaudet → Lodewijk Napoleon / Du Coudray → Ver Huell / Meerman → pensionnaire-administratie.
| Verbinding | Status | Documentaire betekenis | Relevantie voor de vier werken |
|---|---|---|---|
| Van Spaendonck → Knip | HARD SECUNDAIR / ARCHIEFONDERBOUWD | Knoef beschrijft dat Van Spaendonck Knip in Parijs voort hielp en het verzoekschrift voor de koninklijke pensionnaire-toelage stimuleerde. | Maakt Van Spaendonck een potentiële bron voor brieven, introducties, opdrachtgevers en vertrekvoorbereiding. |
| Van Spaendonck → Gérard / Bidault / Chaudet → Knip | STERK DOCUMENTAIR | De aanbeveling van Knip werd gesteund door leidende Parijse kunstenaars. Bronnen verschillen over de exacte combinatie David/Gérard versus Gérard/Bidault; het oorspronkelijke stuk blijft beslissend. | Kan verklaren via welk netwerk Knip toegang kreeg tot officiële opdrachten en reisfinanciering. |
| Van Spaendonck → Ver Huell / Meerman-route | INDIRECT MAAR CONCREET | Ver Huell schreef dat Van Spaendonck en andere kunstkenners zeer lovend over Knip spraken. Deze correspondentie werd door Knoef uit het Rijksarchief geciteerd. | Belangrijk omdat dezelfde administratieve kring later de reis naar Rome afhandelde. |
| Knip → Vivant Denon | NIEUW STERK ARCHIEFANKER VIA VER HUEL | Ver Huell noteerde dat Knip door Denon werd gebruikt voor tekeningen voor platen in een belangrijk werk. Dit plaatst Knip vóór Italië rechtstreeks in de Napoleontische reproductie-/museumwereld. | Relevant voor auteurschap: toont een professionele topografische/tekenpraktijk naast vrije landschappen en kan verklaren waarom routebeelden uiterst nauwkeurig zijn. |
| Van Spaendonck → fysieke reis | NIET BEWEZEN | Geen bewijs gevonden dat Van Spaendonck meereisde of dat hij na vertrek nog route-instructies gaf. | Niet gebruiken als geografisch reisbewijs; wel zoeken naar laatste brief/afrekening/introduction vóór vertrek. |
Bronnen: Knoef 1939 — Van Spaendonck, Ver Huell, Denon en pensionnaire-correspondentie ↗ · Fondation Custodia — Van Spaendonck als mentor / aanbeveler ↗.
| Datum | Persoon / bron | Status | Wat weten we? | Routebetekenis |
|---|---|---|---|---|
| 2 okt. 1809 | P.R. Kleijn — Ingang van het park van Saint-Cloud | HARD OBJECTBEWIJS | Opschrift op de achterzijde: vervaardigd voor de koning van Holland volgens het pensionnairereglement op 2 oktober 1809. Gemaakt in Parijs. | De gezamenlijke reis kan voor Kleijn niet vóór deze datum zijn begonnen. |
| 11 okt. 1809 | Officiële pensionnaire-administratie / Villa Medici-Lethière | HARD | Een officiële staat registreert Alberti, Knip en Kleyn/Klein ieder met dezelfde vertrekdatum richting Rome: 11 oktober 1809. | Gedeeld vertrek is HARD; de volledige gezamenlijke route per etappe en de exacte aankomstdatum blijven OPEN. |
| najaar 1809 | Knoef → Immerzeel | STERK SECUNDAIR | Knip reisde naar Rome in gezelschap van Alberti en Kleijn; in Rome troffen zij Cramer, Van der Wal en Teerlink aan. | De drie kunstenaars vormen één onderzoekscluster voor paspoorten, reisgeld en tussenstops. |
| 17 nov. 1809 | Cramer-correspondentie — géén trio-aankomstanker | HARD CORRECTIE | De brief van 17 november 1809 in de Lethière/Meerman-lijn betreft de zaak-Cramer. Dit stuk mag niet als aankomstbewijs voor Knip, Kleijn/Klein/Kleyn en Alberti worden gebruikt. | Exacte fysieke aankomstdatum van Knip, Kleijn/Klein/Kleyn en Alberti in Rome blijft OPEN; 17 november vervalt als trio-aankomstanker. |
Bronnen: Rijksmuseum — Kleijn, 2 oktober 1809 ↗ · Knoef / Immerzeel — gezamenlijke reis ↗.
| Persoon / instelling | Functie | Hard documentair spoor | Wat kan het opleveren? |
|---|---|---|---|
| Lodewijk Napoleon | Financier / reglement pensionnaires | Reglement en koninklijke besluiten voor kunstenaars te Parijs en Rome. | Reisvoorwaarden, toelagen, verplichtingen, mogelijk reisgeld. |
| C.F. Brisseau de Mirbel | Directeur pensionnaires Parijs/Rome tot begin 1809 | Koninklijk besluit 20 februari 1808; betalingscorrespondentie via Torlonia. | Administratieve voorgeschiedenis van de reisgroep. |
| Claude Thiénon | Opvolger/toezichthouder vanaf begin 1809 | Hoogenboom: Thiénon volgde Mirbel in januari 1809 op; tevens betrokken bij kandidaat-pensionnaires. | Waarschijnlijk belangrijke correspondentie rond vertrek en overdracht naar Rome. |
| J.H. Meerman | Directeur-generaal wetenschappen en kunsten | Veel ARA/Binnenlandse-Zakenstukken over kwekelingen; correspondentie met Mirbel/Lethière. | Vertrektoestemming, financiële instructies, evaluatie, mogelijk datum/route. |
| J. Dedel (volledige identiteit nog primair te bevestigen) | Koninklijk auditeur; secretaris-archivist bij Meermans G.3-directie vanaf 16 okt. 1807 | HARD ADMINISTRATIEF: officiële inventaris noemt zijn benoeming bij koninklijk decreet van 16 oktober 1807 nr. 1. | Nieuwe archiefknoop: kan registratie, expeditie en dossiervorming rond pensionnaire-correspondentie hebben geraakt. Nog geen bewijs dat hij een Knip-brief persoonlijk behandelde. |
| Guillaume Guillon-Lethière | Directeur Académie de France à Rome | Villa-Mediciarchief: afzonderlijke map “Reglement ... Pensionnaires de cette Nation”; rekeningen en brieven. | Aankomst, verblijf, ontvangsten, betalingen, mogelijke eerste Romeinse adressen. |
| Marin Torlonia | Bankier in Rome | Brief 17 december 1808 over betaling van de jaarlijkse toelagen via Torlonia; krediet geopend 4 januari 1809. | Eerste financiële handeling na aankomst kan exacte aanwezigheid in Rome dateren. |
| Smits (voornaam/functie nog OPEN) | Administratieve afzender in het betalingsnetwerk | HARD DOCUMENTAIR: brief van 4 januari 1809 aan Mirbel over opening van krediet bij bankier Marin Torlonia voor de Hollandse pensionnaires. | Nieuwe schakel in de financiële keten Parijs/Den Haag → Rome. Identiteit eerst primair vaststellen vóór verdere biografische koppeling. |
| Reyers + Greef | Later gedocumenteerde Hollandse pensionnaires in Rome | HARD CONTEXT, 1812: beiden staan samen met Alberti, Vanderwal, Klein, Teirlink en Cramer in de rekening van 1812; Reyers heeft daarnaast een quittantie van 30 september 1812. | Niet gebruiken voor de route van 1809; wel nuttig om de samenstelling en administratie van de Hollandse pensionnairegroep in Rome te reconstrueren. |
Hoogenboom baseert haar reconstructie van de Hollandse kwekelingen op het toenmalige ARA, nu Nationaal Archief, Binnenlandse Zaken 1796–1813 (2.01.12). Haar noten noemen onder andere inv.nrs. 889, 898, 899, 901, 903, 907, 910 en 911. De digitale inventaris laat bovendien zien dat de dagblokken van oktober en november 1809 gedigitaliseerd zijn. Dit is nu een primaire zoekroute, niet meer alleen een literatuurverwijzing.
| Broncluster | Datum/periode | Prioriteit | Zoektermen |
|---|---|---|---|
| NA 2.01.12 inv. 909 — ingekomen stukken | 1 juli – 30 dec. 1809 | TOPPRIORITEIT | Knip/J.A. Knip; Kleyn/Klein/Kleijn; Alberti; Spaendonck/Spaendonk/G. van Spaendonck; Thiénon; Mirbel; Verhuel/Ver Huell; Meerman; Du Coudray/Condray; Denon; Lethière; Rome; voyage; départ; arrivée; passeport; frais de voyage; pension; route. De huidige inventaris vermeldt dat achterin correspondentie met de directie van de pensionaten in Parijs en Rome over Nederlandse kunstenaars zit. |
| NA 2.01.12 inv. 902 — G.3 uitgaand/notulen | 1 mei – 30 sep. 1809 | ZEER HOOG | Laatste voorbereidingsfase vóór de veronderstelde vertrekperiode: Knip/Kleijn/Alberti, toelage, reisgeld, toestemming, instructie, Italië/Rome, paspoort. |
| NA 2.01.12 inv. 903 — G.3 uitgaand/notulen | 1 okt. 1809 – 29 apr. 1810 | TOPPRIORITEIT | Rechtstreekse G.3-tegenhanger van 909 voor vertrek/aankomst en antwoorden op inkomende correspondentie. |
| NA 2.01.12 inv. 890 — centrale systematische index | 1809 | KRUISINGANG | Niet langer als bewezen index op 909 behandelen. Alleen benutten voor centrale ministeriële rubrieken/namen en concrete verwijzingen die daarna afzonderlijk worden geverifieerd. |
| NA 2.01.12 inv. 906 — historische Knip-correspondentie | 15 okt. 1807 – 30 apr. 1808 | ZEER HOOG VOOR NETWERK | Knoef noemt expliciet “Rijksarchief, portef. 906 Binnenl. Zaken” als bron voor de geciteerde correspondentie over Knips toelage. Hier zoeken op Spaendonck, Verhuel, Meerman, Du Coudray, Gérard, Bidault, Chaudet en Denon om het vertreknetwerk exact te reconstrueren. |
| NA 2.01.12 — notulen/uitgaande brieven | 1 okt. 1809 – 29 apr. 1810 | ZEER HOOG | Dezelfde namen plus Genève/Geneve, Lyon, Chambéry, Mont-Cenis, Turin/Turijn, Saint-Maurice, Sion, Brigue/Brig, Simplon, Domodossola, Milan/Milaan, Bologne, Florence, Rome. |
| NA 2.01.12 — gedigitaliseerde dagblokken | 6–15 okt.; 16–21 okt.; 22–30 okt.; 30–31 okt.; 1–3 nov.; 4–6 nov.; 7–8 nov.; 9–16 nov.; 17–21 nov. 1809 | ZEER HOOG | Exacte tijdvensters rond vertrek en aankomst. Publieke viewer bevat momenteel geen automatische transcriptie; visuele lezing van de scans blijft nodig. |
| Villa Medici / Lethière — map Hollandse pensionnaires | 1808–1812 | ZEER HOOG | Alberti, Klein, Knip, arrivée, voyage, frais, quittance, Torlonia, Thiénon. De openbare inventaris noemt later expliciet Alberti en Klein in rekeningen; Knip staat daar niet in die specifieke 1812-rekening. Dat is geen bewijs van afwezigheid, maar een aanwijzing dat zijn administratieve status apart kan zijn geweest. |
| Villa Medici fol. 170–189 | 1808–1812 | HOOG | Reglement, betalingen, Teerlinck, Cramer; als administratief model voor onze reisgroep. |
Bronnen: Hoogenboom — kunstbeleid/kwekelingen + archiefnoten ↗ · Nationaal Archief 2.01.12 ↗ · Villa Medici — dossier Hollandse pensionnaires ↗.
Knoefs voetnoot verwijst naar portefeuille/inv.nr. 906 voor de correspondentie die hij gebruikt rond Knips toelating als pensionnaire. De huidige Nationaal-Archiefinventaris dateert 906 op 15 oktober 1807–30 april 1808. Voor de eigenlijke reisperiode is inv.nr. 909 (1 juli–30 december 1809) belangrijker. De inventaris vermeldt bovendien expliciet dat achterin de reeks correspondentie met de directie van de pensionaten in Parijs en Rome over Nederlandse kunstenaars voorkomt. Daarom: 906 = vertreknetwerk reconstrueren; 909 = reis/aankomst zoeken.
| Cluster | Zoekvarianten | Waarom |
|---|---|---|
| Reisgroep | Knip / Knipp / J.A. Knip · Kleyn / Klein / Kleijn · Alberti / J.C. Alberti / J.E.C. Alberti | Iedere vermelding van één reiziger kan de route van alle drie helpen dateren. |
| Mentor / bemiddeling | Spaendonck / Spaendonk / Van Spaendonck / Gerard / Gérard / Gerrit | Laatste aanbevelingen, introductiebrieven, betalingen of overdracht aan de Romeinse administratie. |
| Bestuur | Thiénon / Thienon · Mirbel · Meerman · Verhuel / Ver Huell · Du Coudray / Du Condray · Lethière / Lethiere · Torlonia | Personen die vertrek, betaling of aankomst administratief kunnen hebben vastgelegd. |
| Parijse kunstkring | Gérard · Bidault · Chaudet · Denon | Kan introductie-/opdrachtbrieven en Knips professionele positie vlak vóór vertrek tonen. |
| Reistermen | voyage · départ · parti · arrivée · Rome · Italie · passeport · route · frais · pension · indemnité · voiture · poste | Zoeken ook als namen onduidelijk zijn geschreven. |
| Routeplaatsen | Genève · Lyon · Chambéry · Mont Cenis · Turin · Saint-Maurice · Sion · Brigue · Simplon · Domodossola · Milan · Bologne · Florence · Rome | Een enkele plaatsvermelding kan één corridor sterk opwaarderen en de Oprechte-locaties vernauwen. |
| Corridor | Status | Waarom mogelijk? | Wat zou beslissend bewijs zijn? | Relevantie voor Oprechte-werken |
|---|---|---|---|---|
| Genève → Wallis → Saint-Maurice → Sion → Brig → Simplon → Domodossola → Milaan | STERKE WERKHYPOTHESE | Knip-gerelateerde topografie Saint-Maurice en Eerste brug naar den Simplon; Napoleontische Simplonweg was een belangrijke Italiëcorridor. | Gedateerde studie, brief, rekening of paspoort van Knip/Kleijn/Alberti op één van deze plaatsen in okt./nov. 1809. | Zeer hoog voor Brug en waterval; hoog voor De Burgt; middel/hoog voor De Jager. |
| Lyon → Chambéry → Mont Cenis → Turijn → Milaan | OPEN ALTERNATIEF | Eveneens een belangrijke traditionele route Parijs→Italië; mag niet worden uitgesloten zolang de Simplonroute niet primair is bewezen. | Reisrekening/paspoort of gedateerd werk met Lyon, Chambéry, Mont Cenis, Susa of Turijn. | Kan locaties van A/B/Jager volledig verschuiven richting Savoye/Piëmont. |
| Na Milaan: Bologna → Florence → Siena → Rome | HISTORISCH ZEER PLAUSIBEL | Een andere reiziger, Camille de Tournon, legde in precies oktober/november 1809 een Italiëroute vast via Milaan, Bologna, Florence/Siena naar Rome. | Document van de drie kunstenaars; Tournon is alleen contemporaine routevergelijking. | Belangrijk voor kerk-/toren-/burchtarchitectuur van De Burgt en rurale figuren van De Jager. |
| Werk | Nu hoogste routevraag | Beslissende vergelijking |
|---|---|---|
| Oprechte B — Brug en waterval | Is de brug/waterval een motief uit de Simplon/Wallis-corridor, of uit een alternatieve Alpenroute? | Brugtype, aantal bogen, verhouding weg/water, rotsprofiel, waterval/torrent, gebouwen en bergsilhouet vergelijken met Saint-Maurice, Saltina/Brig, Gondo/Doveria én Mont-Cenis/Susa. |
| Oprechte A — De Burgt | Is de dominante architectuur Zwitsers/Walliser, Noord-Italiaans of verder zuidelijk Italiaans? | Torens, dakvormen, burchtheuvel, kerkarchitectuur en stadsprofiel vergelijken per bewezen routehalte. |
| De Jager | Waar combineert de route landbouw/vee, forse architectuur en het specifieke landschapsprofiel? | Niet alleen jagerfiguur zoeken: ook kuddes, ossen, boeren/herders, wegen, boerderijen, kerk-/torensilhouetten en vegetatie. Knips Romeinse notitie over wegen “altijd bezet met driften van ossen” bewijst zijn aandacht voor zulke dagelijkse staffage. |
Een routeplaats mag pas als kandidaat-locatie van Oprechte A, B of De Jager worden opgewaardeerd als minimaal twee onafhankelijke lagen samenvallen: (1) documentair/reisanker en (2) visuele/topografische overeenkomst. Alleen een vergelijkbare brug, toren of waterval is onvoldoende.
↑ Terug naar centrale stamboom van de vier werken
De route Parijs → Italië is geen los biografisch zijspoor. Zij wordt gebruikt om te bepalen welke landschappen, gebouwen, bruggen, watervallen, vee- en figuurstudies Knip onderweg of in Italië kon hebben vastgelegd, en of zulke studies later aantoonbaar in één van de vier huidige objecten terugkomen. Het sterkste directe onderzoeksdoel is Buffels/Paestum; voor Brug en waterval is de Alpen-/brugcorridor een gerichte vergelijkingsroute; voor De Burgt en De Jager blijft de route voorlopig een toetsingskader. De kaart onderscheidt harde chronologische ankers, topografische route-ankers, waarschijnlijke corridorpunten en open tussenstops. Kleijn en Alberti worden hier als sterk secundair bevestigde reisgenoten opgenomen: Knoef citeert Immerzeel dat zij samen met Knip naar Rome reisden. De exacte etappes van hun gezamenlijke route blijven echter open totdat een primair reisdocument, paspoort, rekening, brief of gedateerde studie is gevonden.
| Vraag | Status v2.11 | Uitkomst | Bron / vervolg |
|---|---|---|---|
| Waar komt de mededeling over de Tilburgse predikantswoning vandaan? | HARD BRONANKER | Van Giersbergen verwijst in noot 15 expliciet naar Fransje Kuyvenhoven, De familie Knip (1988), p. 27–28 voor zowel de kasteel-/Drexler-context als de mededeling dat Nicolaas Frederik in ruil voor schildersmateriaal de woning van de Tilburgse predikant verfde. | UvA / Van Giersbergen, p. 15 noot 15 ↗ |
| Is de oorspronkelijke archiefverwijzing achter p. 27–28 al gevonden? | OPEN | Nog niet. De online beschikbare boekbespreking bevestigt dat het boek een bronnen-, literatuur- en archivalialijst bevat, maar geeft de afzonderlijke archivalia achter p. 27–28 niet weer. Deze verwijzing moet dus nog uit het boek zelf of een bibliotheekscan worden gehaald. | Tilburg 1988 boekbespreking ↗ |
| Rol Ronald Peeters | HARD | Peeters’ eigen bibliografie vermeldt: “Ronald Peeters p. 8–11 en research”. Dat maakt zijn onderzoeksnotities / Gemeentearchief Tilburg-context extra relevant voor het terugvinden van de oorspronkelijke akte. | Bibliografie Ronald Peeters ↗ |
| Willem Dirk Heuvel = de bedoelde predikant? | ZEER STERKE KANDIDAAT, NIET BEWEZEN | De chronologie past uitstekend, maar zolang p. 27–28 of de onderliggende akte zijn naam niet noemt, blijft dit een identificatiehypothese. | Prioriteit: origineel boek + archivalialijst + RAT-rekeningen/kerkelijke administratie. |
HARD — Filhols reeks liep vanaf 1804 en Oortman werkte eraan mee. Het British Museum registreert tientallen platen met Oortman als prentmaker.
HARD OBJECTBEWIJS: 1808 — Onder de individueel gedateerde British-Museumrecords bevinden zich onder meer Portrait de Rembrandt, Portrait d'un jeune homme en Portrait d'un guerrier, alle 1808.
NOG NIET HARD GEMAAKT — Veel Oortman-platen hebben alleen de brede reeksdatering 1804–1815. Dat bewijst deelname aan het project, maar niet dat precies die plaat al in 1804–1807 verscheen. Voorlopig is 1808 het vroegste individueel verifieerbare jaar.
STERK CONTEXTUEEL — Oortmans aantoonbare Musée-Napoléon-werk valt precies in Knips Parijse jaren. Het ondersteunt een directe museum-/reproductiegrafiek-context rond zijn vermoedelijke leermeester, maar is geen bewijs dat Knip zelf aan de reeks werkte.
British Museum — Oortman, Galerie du Musée Napoléon ↗ · Galerie du Musée Napoléon, vol. 4 (Filhol, 1807) ↗
| Persoon | Harde Parijse/Rome-context | Verbinding met Van Spaendonck | Status |
|---|---|---|---|
| Pieter Rudolph Kleijn (1785–1816) | Prix-de-Rome/pensionnaire-generatie; in Parijs met koninklijke subsidie; leerling van Jacques-Louis David; schilderde Saint-Cloud (1809); vervolgens Rome, met Aqua Cetosa (1810). | In deze onderzoeksronde is geen brief, lesrelatie, opdracht of introductie tussen Kleijn en Van Spaendonck gevonden. | GEEN DIRECTE BAND GEVONDEN |
| Jean-Eugène-Charles Alberti (1777–1843) | Prijs/pensionnaire 1807; opleiding in Parijs bij Jacques-Louis David; eind 1809 in Rome; kopieerde daar oude meesters; Proculeius ... Cleopatra dateert uit 1810. | Ook voor Alberti is geen directe Van-Spaendonck-relatie aangetroffen. | GEEN DIRECTE BAND GEVONDEN |
| Indirecte gedeelde kring | Knip, Kleijn en Alberti behoren tot de door Lodewijk Napoleon ondersteunde jonge Nederlandse kunstenaars in Parijs / Rome. | Van Spaendonck hielp Knip aantoonbaar. Een Custodia-publicatie uit 2015 zegt dat zijn aanbeveling mede door David en baron Gérard was getekend; een latere Custodia-tekst noemt François Gérard en J.J.X. Bidault. Dit bronverschil moet nog naar de oorspronkelijke brief worden teruggebracht. | INDIRECTE NETWERKOVERLAP |
Bronnen: Rijksmuseum — Kleijn, Saint-Cloud 1809 ↗ · Fondation Custodia — Van Spaendonck/Knip ↗ · Custodia E-News 2015 ↗
De onderzoekslijn is niet uitgeput, maar verandert van karakter. De belangrijkste gratis digitale bronnen zijn inmiddels ver gevorderd. De resterende sterke bronnen vallen uiteen in drie groepen: (1) nog digitaal gericht leesbaar, (2) alleen studiezaal/microfilm, en (3) alleen via gerichte reproductie- of informatieaanvraag. Er wordt daarom niet meer breed gezocht; vanaf v2.70 werken we bron-voor-bron met expliciete stopregels.
HARD FACT — De digitale viewer van 151QO/18 is door Rene Jacobs volledig visueel doorlopen. Niet iedere tekstpagina is paleografisch door ChatGPT gelezen. Daarom is de juiste status: volledig visueel gescreend / gedeeltelijk inhoudelijk gelezen, niet “volledig inhoudelijk negatief”.
STERKE NEGATIEVE AANWIJZING — In de door ChatGPT daadwerkelijk gelezen stukken rond augustus–november 1809 is geen directe vermelding van Knip, Kleijn/Klein/Kleyn of Alberti gevonden. Een slecht leesbare of indirecte vermelding in nog niet aangeleverde tekstpagina’s blijft OPEN.
| Vieweranker | Blok | Status |
|---|---|---|
| 1–10 | 1809 semesterblok | Visueel gezien; inhoud nog niet volledig paleografisch gelezen |
| 10–24 | afzonderlijk 1809-semesterblok; sierlijk voorblad | Visueel gezien; inhoud nog open |
| 32–40 | 1809 | Visueel gezien; inhoud nog open |
| 40 | voorblad januari 1809 | Hard navigatieanker |
| 41–66 | 1809 correspondentie/semesterdeel | Visueel gezien; inhoud nog open |
| 66–297 | hoofdzakelijk 1808 | lage prioriteit voor vertrek 11-10-1809 |
| 298 | april 1809 | start maandreeks |
| 391 | mei 1809 | maandanker |
| 404 | juni 1809 | maandanker |
| 413 | juli 1809 | maandanker |
| 446 | augustus 1809 | maandanker |
| 459 | september 1809 | maandanker; veel relevante stukken gelezen |
| 477 | oktober 1809 | maandanker; kernperiode grotendeels gelezen |
| 497 | november 1809 | maandanker |
| 530 | december 1809 | maandanker |
Belangrijk methodisch feit: viewerpositie en intern folio-/bladnummer zijn twee verschillende nummerstelsels. Elk later citaat moet expliciet aangeven welk nummer wordt bedoeld.
| Bron | Inhoud | Periode | Toegang | Prioriteit |
|---|---|---|---|---|
| F/7/3507 | Paspoorten binnen-/buitenland, visa van buitenlandse paspoorten, verblijfsvergunningen; Parijse reeks | juni 1808–september 1810 | Geen digitale viewer aangetroffen; studiezaal/reproductieaanvraag | ZEER HOOG — omvat 11 oktober 1809; inventaris waarschuwt voor veel lacunes |
| F/7/3046/2 | États des étrangers logés en garni à Paris | 1806–1813 | Geen digitale viewer aangetroffen; studiezaal/reproductieaanvraag | HOOG voor verblijf/adres in Parijs; minder direct voor vertrek |
| F/7/*/2242 | Hollandais in Parijs / register-tabel | an XIII–1810 | Microfilm/studiezaal volgens huidige inventarisroute | HOOG — potentieel alfabetische naamroute |
| F/7/10868–11228 | Paspoorten van/voor het buitenland, individuele dossiers | an XI–1827 | Exacte 1809-deelcote nog te isoleren | RESERVE HOOG |
Niet naar Parijs reizen en niet meteen complete liassen laten reproduceren. Indien een aanvraag wordt gedaan: eerst F/7/3507, uitsluitend met verzoek te bevestigen of september–oktober 1809 bewaard is en of naamgerichte reproductie mogelijk is voor Knip / Kleijn-Klein-Kleyn / Alberti / Hollandais. Pas daarna kosten maken.
| Bron | Waarde | Praktisch besluit |
|---|---|---|
| NA 1.02.14 inv. 790 | Register uitgegeven paspoorten 1807–1810 | Studiezaal/reserveren; parkeren tot een bezoek of gerichte reproductie echt rendabel is |
| NA 1.02.14 inv. 797 | Hollandse School voor Schone Kunsten te Parijs 1808–1810 | Zelfde; inhoudelijk zeer relevant maar geen reden voor directe reis |
| Ver Huell 242 | Ontvangen nota’s/brieven vanaf 25-09-1809 | Perfect datumvenster; bij toekomstig bezoek topprioriteit |
| Ver Huell 240 | Parijse ambassadecorrespondentie 1808–1810 | Na 242 |
HARD GEOPOLITIEK — In 1809 was Genève Frans als hoofdplaats van het departement Léman. Wallis/Valais was echter nog een zelfstandige republiek (1802–1810) en werd pas op 12 november 1810 als departement Simplon aan Frankrijk gehecht. Piémont/Turijn was sinds 1802 Frans; Toscane was in 1808 geannexeerd; Rome was in mei 1809 bij het Franse Rijk gevoegd, terwijl de volledige departementale organisatie later werd uitgewerkt.
STERKE ADMINISTRATIEVE AANWIJZING — De reizigers hoefden dus niet noodzakelijk bij elke etappe een nieuw “paspoort” te krijgen, maar konden één basispaspoort plus visa, contreseings, grens-/politiecontroles of lokale registraties gebruiken. Daarom kan dezelfde reis sporen nalaten in Parijs, een ambassade-/visareeks, Wallis/Zwitserland, het Koninkrijk Italië of lokale politieadministraties zonder dat elk spoor een nieuw paspoort is.
OPEN — Voor Knip/Kleijn/Alberti is nog niet primair vastgesteld welk documenttype zij precies droegen, welke grensposten het viseerden, of welke corridor zij namen.
Alleen Parijs, 11 oktober 1809 is een hard vertrekanker voor Knip, Kleijn en Alberti. De tussenroutes hieronder zijn scenario’s. De Wallis/Simplon-route heeft extra kunsthistorische/topografische relevantie door Knip-gerelateerde werken, maar is nog niet documentair bewezen.
| Corridor | Belangrijkste staatkundige zones in 1809 | Paspoort-/visumkans | Bewijsstatus Knip |
|---|---|---|---|
| A Simplon | Frankrijk → Genève/Léman (Frans) → Zwitserse Confederatie/Vaud → zelfstandige Republiek Wallis → Noord-Italië / Koninkrijk Italië → Rome | Hoog: meerdere jurisdicties; visa/registraties aannemelijk | STERKSTE ROUTEHYPOTHESE, maar niet bewezen |
| B Mont-Cenis | Frankrijk → Savoye/Chambéry (Frans) → Piémont/Turijn (Frans) → Koninkrijk Italië (Milaan/Bologna) → Franse Toscane/Rome | Middel-hoog: langere interne Franse trajecten, maar overgang naar Koninkrijk Italië en lokale politie blijft relevant | OPEN ALTERNATIEF |
| C Grote Sint-Bernard | Frankrijk/Genève → Wallis → Aosta/Piémont → Italië | Hoog door grensovergangen | OPEN |
| D Basel/Bern | Frankrijk → Zwitserse Confederatie → Wallis → Simplon → Italië | Hoog | OPEN; Bern alleen beeldbronhypothese |
Postroutes: vanaf v2.70 apart behandelen als waarschijnlijkheidsnetwerk. Een postweg of relaisroute bewijst niet dat de drie pensionnaires die namen. Wel kan zo’n netwerk helpen om realistische dagetappes, grensplaatsen en mogelijke visa-/controlepunten te selecteren.
Zoek per Italië-segment naar studies van Paestum-tempels, Capaccio, buffels/vee, bomen, karren en menselijke staffage. Alleen een aantoonbare motiefovername kan een studie aan het huidige schilderij koppelen.
Vergelijk compositie, brugtype, rotswand, waterloop/waterval en bebouwing met Saint-Maurice, Simplon en andere routebladen. Een visuele overeenkomst zonder datering/provenance blijft hypothese.
Foto v2.17 toont een bergdal met éénboogs stenen brug, snelstromend water, een groot begroeid ruïne-/kerkcomplex met hoge toren op de rechterhelling, een lager dorp met kerktoren en menselijke staffage. Zoek per routecorridor naar deze combinatie, niet naar één los motief. Prioriteit: architectuurtype toren/ruïne, vorm van de brug, dalprofiel en onderlinge positie van nederzetting en bergmassief.
Zoek naar Knip-studies met herders, boeren, jagers/slachtdieren, stokdragende figuren, schapen/lammeren en vergelijkbare gebouwen/landschappen. De figuur met het dier is iconografisch belangrijk maar nog niet geografisch verankerd.
| Werk / studie | Locatie | Datering / status | Betekenis voor route of latere compositie |
|---|---|---|---|
| Maison de Buffon, Jardin des Plantes | Parijs | ca. 1801–1808 / Parijse periode | Vertrekcontext en directe Van-Spaendonck-omgeving. Custodia beschrijft Van Spaendonck als mentor die Knip in invloedrijke kringen introduceerde. |
| Gezicht bij Tours / Brug bij St. Avertin | Tours | 1808, gesigneerd en gedateerd | Franse pre-Italië topografie; niet noodzakelijk onderdeel van de feitelijke reis Parijs→Rome in oktober/november 1809. |
| Saint-Maurice met Rhônebrug | Wallis | STERK TOPOGRAFISCH ROUTE-ANKER | Past in de Alpen-corridor richting Simplon. Datering en exacte relatie tot de reis van 1809 moeten nog via provenance/literatuur worden verhard. |
| Eerste brug naar den Simplon | Simplon-corridor | STERK ROUTE-ANKER; ONGEDATEERD OP HANDELSBRON | De annotatie is topografisch zeer relevant. Simonis & Buunk vermeldt 43,0 × 58,2 cm, gouache op papier, niet gesigneerd. De titel alleen bewijst nog niet het jaar 1809. |
| Gezicht op de brug van Binn met de Matterhorn | Opper-Wallis | JUNI 1842 | Niet gebruiken als direct routebewijs voor 1809. Het beschermblad dateert het werk expliciet juni 1842. Wel relevant voor Knips latere Zwitserse beeldrepertoire/herinnering. |
| Val van de Tesfino | nog te identificeren | ONGEDATEERD / LOCATIE NOG VERIFIËREN | Mogelijk route-/Alpenmateriaal, maar pas bruikbaar wanneer “Tesfino” topografisch en chronologisch is opgelost. |
| Colosseum-studies | Rome | ITALIË 1809–1812 | Custodia bewaart twee olieverfschetsen en een lavistekening vanuit vergelijkbare gezichtspunten; objectniveau bevestigt Knips systematische studiepraktijk in Rome. |
| Een processie aan de voet van de Palatijn | Rome | ca. 1809–1812 | Rijksmuseum: grote compositie samengesteld uit minstens drie ter plaatse getekende studies plus schetsboeken voor de figuren. Hard bewijs voor zijn montagetechniek. |
| Studie van bomen → later schilderij | Rome / Italië | studie ca. 1809–1812; verwerkt 1817 | Boijmans meldt expliciet dat de grote boomstudie uit Rome in 1817 in een schilderij is verwerkt. Dit is een rechtstreeks voorbeeld van studie → later werk. |
| Paestum / Buffels | Campanië / Paestum | LATERE COMPOSITIE; ITALIAANSE STUDIEBASIS AANNEMELIJK | Knip maakte honderden studies in Italië en gebruikte die later. Voor dit specifieke Paestum-schilderij moeten de exacte bronstudies nog worden geïdentificeerd; geen individuele studie automatisch koppelen. |
Bronnen: Simonis & Buunk — Eerste brug naar den Simplon ↗ · Binn/Matterhorn — datering 1842 ↗ · Val van de Tesfino ↗ · Rijksmuseum — Processie/Palatijn ↗ · Boijmans — studie bomen → schilderij 1817 ↗.
De kaart behandelt niet langer “De Burgt + Brug en waterval + De Jager” als één Oprechte-ensemble. Alleen De Jager ↔ Brug en waterval blijft als pendant-/Oprechteverbinding bestaan. De vier objectlijnen mogen elkaar alleen kruisen via aantoonbare personen, documenten, fysieke kenmerken of gecontroleerde handels-/collectiesporen.
| Object | Provenancelijn | Wat is hard / sterk? | Actief onderzoekspunt |
|---|---|---|---|
| Buffels / Paestum | Tentoonstellingscontext 1832/1833; afzonderlijk: Grinthuys/Veluwe-spoor en kaartspoor Fagel/Kölling | Signatuur en tentoonstellingscontext 1832/1833 zijn sterke/harde objectankers; Fagel/Veluwe is nog geen doorlopende bewezen keten. | Grinthuys-documentatie, kaarttekst, eigenaar op Veluwe en rijwielfabriek-aanwijzing afzonderlijk bewijzen; Fagel niet automatisch invullen. |
| De Burgt | Mak van Waay → Piet Jacobs → huidige lijn | Piets schriftelijke verklaring is hard als bron/getuigenis; historische aankoopdetails blijven te verifiëren. | Mak van Waay-catalogi ca. 1975–1980 systematisch op Knip/Henri Knip, landschap, aquarel/waterverf, maten en kavels zonder afbeelding controleren. |
| Brug en waterval | De Oprechte Haarlem → Piet Jacobs | Samen met De Jager als pendantpaar volgens Piet; route/topografie blijft open. | Oprechte ca. 1981–1983: gekoppelde kavels, consignor, lijst-/Gonkelsporen; routevergelijking Simplon versus Mont-Cenis/andere Alpenroute. |
| De Jager | De Oprechte Haarlem → Piet Jacobs | Pendantrelatie met Brug en waterval; fysieke lijst-/etiketsporen; figuur/dier-motief blijft iconografisch open. | Zelfde twee-kavelreconstructie als Brug en waterval; daarnaast Knips figuur-/dierstudies en architectuur/riviermotief vergelijken. |
Alle oudere verwijzingen naar “de drie Oprechte-werken” moeten worden gelezen als historisch projectstadium en mogen niet meer als actuele provenanceconclusie worden gebruikt. Actueel: De Jager + Brug en waterval = Oprechte-pendantlijn; De Burgt = Mak van Waay-lijn; Paestum = afzonderlijke objectlijn; Grinthuys/Veluwe en kaartspoor Fagel/Kölling blijven gescheiden.
Correctie: de officiële echtgenote Antoinette Pauline Jacqueline Rifer de Courcelles ontbrak in de eerdere visuele kaart. Zij is vanaf v2.79 opgenomen als echtgenote (1808–1824 volgens huidige autoriteitsbasis) én kunstenares. Cornelia van Leeuwen blijft afzonderlijk als latere partner met bewijsniveau [STERKE AANWIJZING]; de precieze burgerlijke status en geboorteakten zijn nog primair te controleren.
Bewijsregel: groen = bestaande gecontroleerde familierelatie; oranje = relatie die in de huidige basis sterk is maar waarvan burgerlijke/kerkelijke akten nog expliciet in het einddossier moeten worden vastgezet. De kaart maakt geen auteurschapsclaim voor de vier onderzochte objecten.
Inv.nr. 204 is niet alleen aanwezig, maar door het Nationaal Archief expliciet gemarkeerd als DIGITALIZED. De inventaris beschrijft het als: “Notariële acte en andere stukken betreffende de nalatenschap van Hendrik baron Fagel”, 1838, 2 stukken.
Dat betekent dat we niet hoeven te wachten op fysieke inzage: de scans bestaan en zijn in principe via de Nationaal-Archiefviewer/open-data-infrastructuur beschikbaar.
Doel bij ontsluiting: zoeken naar inventaris / boedelstaat / taxatie / verdeling en specifiek naar woorden of omschrijvingen als Knip, Paestum, Capaccio, Italië/Italiaansch landschap, tempel(s), ruïne(s), buffels, vee, schilderij(en), kabinetstuk, tableau/tableaux, aquarel/gouache, en passende maatvoering.
| Inv. | Beschrijving | Jaar | Omvang | Status | Onderzoekswaarde |
|---|---|---|---|---|---|
| 204 | Notariële acte en andere stukken betreffende de nalatenschap van Hendrik baron Fagel | 1838 | 2 stukken | DIGITALIZED | Hoogste prioriteit; inhoudelijke scancontrole nog nodig. |
| 203 | Testamentaire beschikking van Hendrik baron Fagel. Afschrift | 1833 | 1 stuk | DIGITALIZED | Direct relevant vanwege dezelfde jaarlaag als Haagse Paestum-tentoonstelling. |
| 201 | Nalatenschap Agneta Margaretha Catharina Boreel, echtgenote van Hendrik Fagel | 1824 | 1 omslag | DIGITALIZED | Mogelijke vergelijkingsbron voor familie-notariële terminologie en boedelstructuur. |
| 207 | Confiscatie huis Noordeinde 140 en inboedel Hendrik Fagel | 1795–1798 / 1812 | 1 omslag | DIGITALIZED | Belangrijk vergelijkingsmateriaal: kan laten zien hoe schilderijen/kunst in Fagels inboedel administratief werden omschreven. |
Nationaal Archief documenteert dat scans van gedigitaliseerde inventarisnummers via de EAD/XML van toegang 1.10.29 naar een METS-bestand verwijzen; dat METS-bestand bevat vervolgens de individuele scanbestanden. Door tijdelijke technische werkzaamheden zijn sommige scans niet goed in de webviewer zichtbaar, terwijl downloaden vaak nog wel mogelijk is.
Dit verklaart waarom de scaninhoud nog niet automatisch uit de viewer kon worden gelezen, ondanks de status DIGITALIZED.
Bij verder vergelijken van de Fagel-inventaris blijkt dat het Nationaal Archief bij oudere Hendrik Fagel-nalatenschappen expliciet termen gebruikt als “notariële acten, inventaris en rekening”. Bij onze Hendrik baron Fagel (1765–1838), inv. 204, staat alleen “Notariële acte en andere stukken betreffende de nalatenschap”.
Daarom is het niet bewezen dat inv. 204 een boedelinventaris of schilderijenlijst bevat. De bron blijft zeer belangrijk, maar de kans op een complete kunstinventaris moet vanaf nu als OPEN worden behandeld.
| Inv. | Persoon | Beschrijving | Jaar | Omvang | Status | Betekenis |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 204 | Hendrik baron Fagel (1765–1838) | Notariële acte en andere stukken betreffende de nalatenschap | 1838 | 2 stukken | DIGITALIZED | Geen expliciete vermelding ‘inventaris’; inhoud nog niet uit scans gelezen. |
| 65 (andere Hendrik) | Hendrik Fagel (oudere familietak) | Notariële acten, inventaris en rekening van en over de nalatenschap | eerder | meerdere stukken | DIGITALIZED | Niet onze Hendrik; toont wel dat het NA het woord ‘inventaris’ expliciet gebruikt wanneer zo’n inventaris aanwezig is. |
| 203 | Hendrik baron Fagel (1765–1838) | Testamentaire beschikking. Afschrift | 1833 | 1 stuk | DIGITALIZED | Kan kunstlegaten of erfgenamen aanwijzen, maar is geen boedelinventaris. |
| 207 | Hendrik baron Fagel | Confiscatie huis Noordeinde 140 en inboedel | 1795–1798 / 1812 | 1 omslag | DIGITALIZED | Zeer nuttig om terminologie en mogelijke kunst-/inboedelbeschrijvingen te vergelijken. |
De scanlaag van het Nationaal Archief werkt via EAD/XML → METS → individuele JPEG-bestanden. Inv. 204 staat als DIGITALIZED gemarkeerd, maar de huidige publieke viewer/open-data-route levert de inhoud van de scans nog niet rechtstreeks op. Het Nationaal Archief waarschuwt bovendien dat sommige scans door technische werkzaamheden tijdelijk niet goed online te bekijken zijn, terwijl downloaden vaak wel mogelijk blijft.
Nieuwe prioriteit binnen stap 1: zodra de daadwerkelijke scanbestanden toegankelijk zijn, eerst beide stukken van inv. 204 volledig visueel lezen. Als daarin geen boedelinventaris zit, onmiddellijk doorschakelen naar 203, 207 en de familie-/notariële stukken rond 1838 in plaats van tijd te verliezen aan een niet-bestaande schilderijenlijst.
Noordeinde 140 behoort tot de oude Fagel-familiecollectie. De kunstverzamelingen daar werden grotendeels in 1799–1802 verkocht en Hendrik Fagel deed het huis in 1803 van de hand. Een werk dat pas in 1832/1833 door Knip werd tentoongesteld kan dus niet via de oude Noordeinde-inboedel vóór 1803 in Fagel-bezit zijn geraakt.
Lange Vijverberg 14 is voor Paestum de relevante woning: Jacob Fagel verhuurde het pand in 1827 aan zijn broer Hendrik, die er tot zijn dood in 1838 woonde. Als Hendrik Paestum in of kort na 1833 kocht, is dit de meest logische eerste verblijfplaats.
| Locatie / object | Periode | Status | Betekenis | Bron |
|---|---|---|---|---|
| Noordeinde 140 | ca. 1680–1803 familiezetel | OUDE COLLECTIE / CONTEXT | Kunstcollecties grotendeels 1799–1802 geveild; huis 1803 verkocht. Niet bruikbaar als directe 1833-Paestumroute. | open ↗ |
| Rijksmuseum RP-F-00-3567 | ca. 1910–1915 | VISUEEL HARD | Historische foto ‘Schilderij in Noordeinde 140 te Den Haag’; annotatie noemt huis bewoond door Fagel en doek in wand van koepel. | open ↗ |
| Rijksmuseum RP-F-00-3572 | 1912 | VISUEEL HARD | Historische foto van geschilderd plafond in de Fagel-koepel. | open ↗ |
| Rijksmuseum RP-F-00-3576 | 1912 | VISUEEL HARD | Historische foto middenpartij geschilderd plafond/koepel. | open ↗ |
| Lange Vijverberg 14 | 1827–1838 Hendrik Fagel | PAESTUM-PRIORITEIT | Werkelijke woonadres van Hendrik tijdens tentoonstelling 1833. Na zijn dood betrokken door weduwe van Jacob en haar kinderen. | open ↗ |
| Lange Vijverberg 14 / Museum Bredius | huidige locatie | VISUELE LOCATIE | Pand bestaat nog; huidige interieurs bevatten historische bouwdelen, maar huidige kunstcollectie is niet die van Fagel. | open ↗ |
Zoek vanaf nu niet alleen naar “nalatenschap Hendrik Fagel”, maar specifiek naar inboedel / schilderijen / inventaris / taxatie van Lange Vijverberg 14 rond 1838 en naar de latere overgang van de woning en haar inhoud naar de weduwe van Jacob Fagel en haar kinderen. Dat is de kortste objectroute als Paestum inderdaad bij Hendrik hing.
Het Nationaal Archief bevat een afzonderlijk, gedigitaliseerd dossier:
inv. 354 — “Rekeningen betreffende de inboedel van François Hendrik Robert René baron Fagel”, 1861 — 2 stukken.
François H.R.R. Fagel was een van de drie kinderen die na Hendrik Fagels dood in 1838 met hun moeder Lange Vijverberg 14 betrokken. Het familiearchief zelf beschrijft bovendien de hoofd-erflijn van de archivalia als Jacob Fagel → François H.R.R. Fagel → Jacob John Fagel. Dat maakt inv. 354 zeer relevant als mogelijke controle op geërfde roerende goederen, inclusief schilderijen.
Belangrijk: “rekeningen betreffende de inboedel” is geen garantie op een volledige inventarislijst. Maar dit is nu één van de beste gedigitaliseerde 19e-eeuwse controlepunten voor objecten die uit de Fagel-familieboedel kunnen zijn doorgeschoven.
| Inv. | Persoon/locatie | Beschrijving | Periode | Omvang | Status | Prioriteit | Wat zoeken? |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 354 | François Hendrik Robert René baron Fagel | Rekeningen betreffende de inboedel | 1861 | 2 stukken | DIGITALIZED | ZEER HOOG | Controleren op schilderijen, lijstenmakers, transport, taxatie, aankoop/verkoop, ‘Knip’, Italiaans landschap, Paestum, Capaccio, buffels/vee. |
| 346–347A | Eleonora Fagel | Dagboeken | 1834–1851 | 4 delen | DIGITALIZED | HOOG | Zij woonde uiteindelijk alleen in Lange Vijverberg 14 tot haar dood in 1877. Zoeken naar kamers, schilderijen, kunst, verhuizen, erfenissen. |
| — | Lange Vijverberg 14 | Bewoning door weduwe Jacob + kinderen | 1838–1877 | — | HARD CONTEXT | HOOG | Mogelijke fysieke bewaarplaats van Paestum als Hendrik het in 1833 kocht. |
| — | Avegoor, Ellecom | Latere familiezetel | 2e helft 19e eeuw | — | HARD CONTEXT | HOOG | Familiearchief verhuisde uiteindelijk naar Avegoor; mogelijke route voor geërfde kunst. |
Knip → tentoonstelling Den Haag 1833 → Hendrik Fagel → Lange Vijverberg 14 → weduwe Jacob Fagel + kinderen → François H.R.R. Fagel / Eleonora → eventueel Avegoor.
Deze keten is nog niet bewezen, maar inv. 354 uit 1861 is het eerste later-19e-eeuwse Fagel-dossier dat expliciet over inboedel gaat en dus rechtstreeks objectgericht kan zijn.
De directe Nationaal-Archiefviewer voor inv. 354 is geïdentificeerd als
NL-HaNA_1.10.29_354_0001. Daarmee staat vast dat we op het juiste digitale object zitten.
De viewer meldt echter geen transcriptie. Daardoor zijn termen als “schilderij”, “Knip”, “Paestum”, “Italië”, “lijst”, “taxatie” of “rekening” niet automatisch doorzoekbaar. De scan moet visueel worden gelezen.
Directe viewerroute:
https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archievenoverzicht/1.10.29/invnr/%40354/file/NL-HaNA_1.10.29_354_0001
| Persoon/bron | Functie/stuk | Periode | Status | Omvang | Betekenis |
|---|---|---|---|---|---|
| Inv. 354 | Rekeningen betreffende de inboedel | 1861 | 2 stukken | DIGITALIZED | Viewer gevonden; geen OCR/transcriptie. Visuele lezing vereist. |
| François H.R.R. Fagel | Kamerheer des Konings | vanaf 8-1-1852 | HARD | — | Sterke directe hofverbinding. |
| François H.R.R. Fagel | Referendaris Kabinet des Konings | vanaf 26-5-1861 | HARD | — | Exact hetzelfde jaar als inv. 354; relevant voor verhuizing/inrichting/boedelcontext. |
| François H.R.R. Fagel | Opperhofmaarschalk / opperintendant Koninklijke Paleizen | vanaf 25-10-1872 | HARD | — | Zeer nauwe institutionele relatie met koninklijke paleizen en kunst-/interieurbeheer. |
| W.A.M. Fagel-Bentinck | Hofdame prinses Frederik | 19e eeuw | HARD | — | Ook echtgenote rechtstreeks verbonden aan hofkring. |
Inv. 354 valt precies in het jaar waarin François H.R.R. Fagel referendaris bij het Kabinet des Konings werd. Dat kan betekenen dat de rekeningen samenhangen met inrichting, verhuizing of ordening van zijn huishouding. Dat is nog niet bewezen, maar maakt de inhoud potentieel extra interessant.
Als Paestum via de Fagel-erflijn bij François terechtkwam, zoeken we in inv. 354 vooral naar: schilderijen, tableaux, lijsten, vergulden, inlijsten, transport, taxatie, restauratie, kunsthandelaren, ophangen, kamers en bedragen gekoppeld aan dergelijke posten.
Er is nu hard bewijs dat op Huize Avegoor niet alleen familieportretten, maar ook andere schilderijen uit een “Collection du Baron Fagel, Avegoor, Ellekom” aanwezig waren en in de 20e eeuw via de kunsthandel/veilingmarkt opdoken.
Dat maakt de keten Lange Vijverberg 14 → familie Fagel → Avegoor voor het Paestum-onderzoek veel realistischer dan alleen een archiefhypothese.
| Datum | Kunstenaar | Werk | Fagel-provenance | Maat | Status | Betekenis | Bron/beeld |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1924 | Jan Miense Molenaer | Le Charlatan | Collection du Baron Fagel, Avegoor, Ellekom | Doek 106 × 68 cm | HARD + REPRODUCTIE | Goudstikker-catalogus nr. 28 vermeldt Fagel-provenance en zegt expliciet “Voir la reproduction”. | open ↗ |
| 1924 | Gerard Ter Borch | Portrait de deux gentilshommes | Collection du Baron Fagel, Avegoor, Ellekom | Paneel 37 × 34 cm | HARD + REPRODUCTIE | Goudstikker-catalogus nr. 29; verwijst terug naar nr. 28, nr. 116, waar het werk gereproduceerd was. | open ↗ |
| 1943 | Eugène Joseph Verboeckhoven / Young? | Landschap met vee | Verz.: Baron Fagel, Avegoor | Paneel 23 × 43 cm | HARD | Van Marle & Bignell, Den Haag, veiling 5 jan. 1943, lot 84. Geen Paestum, maar bevestigt 19e-eeuwse niet-portretkunst in de Fagel/Avegoor-provenance. | open ↗ |
| 2020 veilingrecord | Johannes Christiaan Schotel | Dutch ships on a stormy sea | Collection Baron Fagel, Avegoor — volgens etiket verso | Doek 70 × 94,5 cm | HARD VIA LABEL | Venduehuis-record citeert letterlijk een achteretiket met Fagel/Avegoor-provenance; latere veiling Loth Gijselman 16-12-1981, lot 1795. | open ↗ |
We weten nu dat “Baron Fagel, Avegoor” als concrete schilderijenprovenance voorkomt bij meerdere, onderling verschillende kunstwerken. Het is dus geen generieke familie-aanduiding zonder objecthistorische waarde.
Vooral het Schotel-record is methodisch interessant: de provenance “Collection Baron Fagel, Avegoor” stond volgens de veilingbeschrijving op een etiket op de achterzijde. Dat lijkt sterk op het type late provenance-aanduiding dat ook op jouw Grinthuys-kaart kan zijn overgenomen.
Nieuwe zoekrichting: alle Goudstikker-, Van Marle & Bignell-, Frederik Muller-, Mak/Van Waay-, Loth Gijselman-, Venduehuis- en andere catalogi systematisch screenen op de exacte frase “Baron Fagel, Avegoor”, “Collection Fagel”, “Coll. Fagel”, “Avegoor” en varianten. Daarmee kunnen we een echte lijst van schilderijen uit de latere Fagel-collectie reconstrueren en controleren of Knip/Paestum ooit tussen die werken opduikt.
De exacte combinatie J.A. Knip / Paestum / Baron Fagel / Avegoor is nog niet teruggevonden in publiek geïndexeerde catalogi. Daartegenover staat nu een groeiende groep hard gedocumenteerde schilderijen uit de collectie Baron Fagel, Avegoor, waaronder oude meesters én 19e-eeuwse kunst.
Dit is belangrijk: de Avegoor-collectie was dus geen verzameling die uitsluitend uit familieportretten bestond.
| Kunstenaar | Werk | Maat | Fagel-provenance | Marktspoor | Status | Bron / beeld |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Jan Miense Molenaer | Le Charlatan | doek 106 × 68 cm | Collection du Baron Fagel, Avegoor, Ellekom | Goudstikker nr. 28, 1924 | HARD + REPRODUCTIE | open ↗ |
| Gerard Ter Borch | Portrait de deux gentilshommes | paneel 37 × 34 cm | Collection du Baron Fagel, Avegoor, Ellekom | Goudstikker nr. 29, 1924; verwijst naar reproductie nr. 28/116 | HARD + REPRODUCTIE | open ↗ |
| E.J. Verboeckhoven / Young? | Landschap met vee | paneel 23 × 43 cm | Verz.: Baron Fagel, Avegoor | Van Marle & Bignell, 5-1-1943, lot 84 | HARD | open ↗ |
| Barend Cornelis Koekkoek | A winter’s day | doek 39 × 52 cm | Baron Fagel, Avergoor | Frederik Muller, Amsterdam, 2-3-1948, lot 15 | HARD + MODERNE AFBEELDING | open ↗ |
| Johannes Christiaan Schotel | Dutch ships on a stormy sea | doek 70 × 94,5 cm | Collection Baron Fagel, volgens etiket verso | Loth Gijselman, Den Haag, 16-12-1981, lot 1795 | HARD VIA LABEL + AFBEELDING | open ↗ |
Christie’s documenteert B.C. Koekkoeks A winter’s day met provenance “Baron Fagel, Avergoor” → Frederik Muller, Amsterdam, 2 maart 1948, lot 15. Daarmee is nu bewezen dat in 1948 ten minste één concreet schilderij uit de Avegoor/Fagel-provenance via Frederik Muller op de markt kwam.
Dat maakt de volledige Frederik Muller-catalogus van 2 maart 1948 nu een nieuwe topprioriteit. Als lot 15 uit een grotere Fagel-consignatie kwam, kunnen naburige lotnummers meer werken uit dezelfde collectie bevatten. Dáár kan een Knip onder een algemene titel als “Italiaansch landschap”, “ruïnes”, “landschap met vee” of “tempels” tussen zitten.
Geen exacte Paestum/Knip/Avegoor-hit gevonden. De Fagel-route is echter sterker geworden, omdat vijf concrete kunstwerken nu als vergelijkbare collectieprovenances zijn vastgelegd, waaronder twee 19e-eeuwse landschap-/veewerken en een werk dat rechtstreeks via Frederik Muller 1948 liep.
De volgende stap is daarom niet nóg breder zoeken, maar de Frederik Muller-veiling van 2 maart 1948 rond lot 15 reconstrueren: titelpagina, consignor/property heading en liefst ten minste lots 1–30. Daarna dezelfde methode toepassen op Van Marle & Bignell 1943 en Loth Gijselman 1981.
De Frederik Muller-verkoop waarin B.C. Koekkoeks A winter’s day als lot 15 werd verkocht liep niet alleen op 2 maart, maar over 2–5 maart 1948. Een onafhankelijk Simonis & Buunk-record documenteert in dezelfde veiling lot 23, Charles Leickerts Vissersvolk bij drooggevallen botters op het strand.
Daarmee staat nu vast dat lot 15 onderdeel was van een grote gemengde veiling, niet automatisch van een afzonderlijk Fagel-blok.
| Lot | Kunstenaar | Werk | Maat | Provenance | Status | Bron |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 15 | B.C. Koekkoek | A winter’s day | 39 × 52 cm | Baron Fagel, Avergoor | HARD Fagel-provenance | open ↗ |
| 23 | Charles Leickert | Vissersvolk bij drooggevallen botters op het strand | 77,8 × 103,5 cm | geen Fagel-provenance vermeld | HARD zelfde veiling | open ↗ |
| 196 | Roelandt Savery (toen Jan Brueghel) | A forest landscape with bathing nymphs and Leda and the swan | — | H. van der Kaa, Den Haag | HARD zelfde veiling | open ↗ |
| 373 | Johannes Bosboom | The Amstel River, Amsterdam | 45,7 × 77,8 cm | anonieme verkoop | HARD zelfde veiling | open ↗ |
Dat lot 23 al een niet-Fagel werk is, maakt het onwaarschijnlijk dat lots 1–30 één gesloten Fagel-consignatie vormden. Lot 15 kan een los ingezonden Fagel-werk zijn geweest.
De meest zinvolle vervolgstap is daarom niet langer alleen “lots 1–30”, maar:
Tijdens het reconstrueren van Frederik Muller 1948 is een veel directere Fagel-bron opgedoken: een afzonderlijke veilingcatalogus van de collectie van wijlen baron Henry Fagel.
Titel: Catalogue de vingt-quatre tableaux des principaux maîtres des écoles hollandaise et flamande : collection de feu M. le baron Henry Fagel.
Veiling: Hôtel Drouot, Parijs, 4 mei 1870. Lugt 32007. De originele catalogus is gedigitaliseerd en via Open Library/Internet Archive leesbaar en downloadbaar.
Dit is voor de provenance veel belangrijker dan een losse Fagel-vermelding in een latere veiling, omdat hier 24 schilderijen expliciet als één Fagel-collectie worden verkocht.
| Lot | Kunstenaar | Werk | Maat | Status | Bron |
|---|---|---|---|---|---|
| 7 | Aelbert Cuyp | Een os en twee koeien in een weiland | paneel 34 × 53 cm | HARD gereconstrueerd uit Hofstede de Groot | open ↗ |
| 8 | Jan van der Heyden | Voor een versterkte stad; brug met man en twee koeien | paneel 37 × 48 cm | HARD gereconstrueerd uit Hofstede de Groot | open ↗ |
| 24 | Jan Wijnants | Landschap / weg naar dorp en rivier | doek ca. 35 × 42 cm | HARD gereconstrueerd uit Hofstede de Groot | open ↗ |
Open Library identificeert de editie als OL25499204M, Internet Archive-id demaitdes00htel, OCLC 171419867, Lugt 32007.
Deze veiling lijkt vooral oude Hollandse en Vlaamse meesters te bevatten. Daarom is het nog niet waarschijnlijk dat het 19e-eeuwse Paestum-schilderij van J.A. Knip één van deze 24 lots was. Maar deze catalogus is cruciaal omdat hij een concreet dispersiemoment van de Fagel-collectie in 1870 documenteert.
De volledige catalogus moet nu lot 1–24 worden uitgelezen. Daarna kunnen we bepalen welke werken in 1870 uit de familie verdwenen en welke soorten schilderijen kennelijk niet in deze verkoop zaten. Als Paestum ontbreekt, ondersteunt dat juist de mogelijkheid dat het in een andere Fagel-tak of op Avegoor bleef.
De originele catalogus is bibliografisch hard geïdentificeerd als Catalogue de vingt-quatre tableaux des principaux maîtres des écoles hollandaise et flamande : collection de feu M. le baron Henry Fagel, Hôtel Drouot, Parijs, 4 mei 1870, Lugt 32007. Open Library noemt Internet Archive-id demaitdes00htel.
De scan zelf is publiek beschikbaar, maar de huidige webtoegang levert de OCR/losse scanpagina’s hier niet volledig uit. Daarom is hieronder strikt onderscheid gemaakt tussen hard gereconstrueerde lots en lots die nog rechtstreeks uit de originele scan moeten worden gelezen. Er wordt niets ingevuld op basis van giswerk.
| Lot | Kunstenaar | Titel / voorstelling | Maat | Latere provenance / locatie | Status | Bron / beeld |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | NOG TE LEZEN UIT ORIGINELE SCAN | — | — | — | OPEN | originele catalogusscan |
| 2 | NOG TE LEZEN UIT ORIGINELE SCAN | — | — | — | OPEN | originele catalogusscan |
| 3 | NOG TE LEZEN UIT ORIGINELE SCAN | — | — | — | OPEN | originele catalogusscan |
| 4 | NOG TE LEZEN UIT ORIGINELE SCAN | — | — | — | OPEN | originele catalogusscan |
| 5 | NOG TE LEZEN UIT ORIGINELE SCAN | — | — | — | OPEN | originele catalogusscan |
| 6 | NOG TE LEZEN UIT ORIGINELE SCAN | — | — | — | OPEN | originele catalogusscan |
| 7 | Aelbert Cuyp | Een os en twee koeien in een weiland | paneel ca. 34 × 53 cm | latere verblijfplaats nog niet hard gekoppeld | HARD | open ↗ |
| 8 | Jan van der Heyden | Voor een versterkte stad; brug met man en twee koeien | paneel 37 × 48 cm | latere verblijfplaats nog niet hard gekoppeld | HARD | open ↗ |
| 9 | NOG TE LEZEN UIT ORIGINELE SCAN | — | — | — | OPEN | originele catalogusscan |
| 10 | NOG TE LEZEN UIT ORIGINELE SCAN | — | — | — | OPEN | originele catalogusscan |
| 11 | NOG TE LEZEN UIT ORIGINELE SCAN | — | — | — | OPEN | originele catalogusscan |
| 12 | NOG TE LEZEN UIT ORIGINELE SCAN | — | — | — | OPEN | originele catalogusscan |
| 13 | NOG TE LEZEN UIT ORIGINELE SCAN | — | — | — | OPEN | originele catalogusscan |
| 14 | NOG TE LEZEN UIT ORIGINELE SCAN | — | — | — | OPEN | originele catalogusscan |
| 15 | NOG TE LEZEN UIT ORIGINELE SCAN | — | — | — | OPEN | originele catalogusscan |
| 16 | NOG TE LEZEN UIT ORIGINELE SCAN | — | — | — | OPEN | originele catalogusscan |
| 17 | Rachel Ruysch | Nosegay on a Marble Plinth | doek 38,1 × 30,5 cm | Norton Simon Museum, Pasadena | HARD + HUIDIGE AFBEELDING | open ↗ |
| 18 | NOG TE LEZEN UIT ORIGINELE SCAN | — | — | — | OPEN | originele catalogusscan |
| 19 | NOG TE LEZEN UIT ORIGINELE SCAN | — | — | — | OPEN | originele catalogusscan |
| 20 | NOG TE LEZEN UIT ORIGINELE SCAN | — | — | — | OPEN | originele catalogusscan |
| 21 | Gerard ter Borch | Portrait of a Scholar in his Study | paneel ca. 36,8 × 31,8 cm | latere verblijfplaats nog niet hard gekoppeld | HARD | open ↗ |
| 22 | NOG TE LEZEN UIT ORIGINELE SCAN | — | — | — | OPEN | originele catalogusscan |
| 23 | Philips Wouwerman | Werk niet volledig getiteld in huidige snippet; Hofstede de Groot bevestigt lot 23 | paneel ca. 22,9 × 27,9 cm | latere verblijfplaats nog niet hard gekoppeld | HARD LOT/ARTIST; TITEL NOG OPEN | open ↗ |
| 24 | Jan Wijnants | Landschap met weg naar dorp aan rivier | doek 35 × 42 cm | latere verblijfplaats nog niet hard gekoppeld | HARD | open ↗ |
De zes hard geïdentificeerde lots zijn allemaal 17e-eeuwse Hollandse/Flemish old masters: Cuyp, Van der Heyden, Ruysch, Ter Borch, Wouwerman en Wijnants. Lot 17, Rachel Ruysch, is bovendien vandaag exact geïdentificeerd in het Norton Simon Museum; de museumprovenance noemt expliciet “Baron Hendrik Fagel III … sale, Paris, Drouot, 4 May 1870, no. 17”.
Er is onder de tot nu toe gereconstrueerde lots geen J.A. Knip en geen 19e-eeuws Paestum-werk. Dat is nog geen formeel bewijs dat Knip in alle 24 lots ontbreekt zolang lot 1–6, 9–16, 18–20 en 22 niet primair zijn uitgelezen.
De resterende 18 lots moeten rechtstreeks van deze scan worden overgenomen. Tot dat gebeurd is, blijven ze bewust OPEN in plaats van ze uit secundaire vermoedens aan kunstenaars toe te schrijven.
Open Library bevestigt de exacte editie, Lugt 32007, datum 4 mei 1870 en Internet Archive-id demaitdes00htel. De pagina biedt expliciet PDF, Plain text, ePub, MOBI en DAISY aan.
De onderliggende OCR-/scanpagina's konden hier technisch niet rechtstreeks worden uitgelezen. Daarom blijven de niet-primaire lots bewust OPEN. Er zijn geen kunstenaars of titels ingevuld op basis van alfabetische vermoedens.
Alle zes zijn 17e-eeuwse Hollandse/Flemish old masters. Dat past volledig bij de catalogustitel. Er is in deze harde groep geen J.A. Knip.
1–6, 9–16, 18–20 en 22.
Directe catalogusroutes:
Kan de keten Knip → tentoonstelling Den Haag 1833 → Hendrik baron Fagel → familie Fagel / Huis Oranje → latere kunsthandel of veiling met primaire documenten worden bewezen?
De route is inhoudelijk plausibel maar nog niet bewezen. De onderstaande inventarisnummers en archieven zijn nu de concrete controlepunten.
| # | Archief / bron | Onderdeel | Periode | Status | Wat controleren? | Link |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | NA 1.10.29 inv. 203 | Testamentaire beschikking Hendrik Fagel | 1833 | PRIORITEIT 1 | 1 stuk. Controleren op legaten van schilderijen, kunstvoorwerpen, erfgenamen en huisraad. | open ↗ |
| 2 | NA 1.10.29 inv. 204 | Nalatenschap Hendrik Fagel | 1838 | PRIORITEIT 1 | 2 stukken. Beslissend: zoeken naar inventaris, taxatie, schilderijenlijst, verdeling of notariële omschrijving. Publieke inventaris toont de stukken, maar de inhoud is nog niet online uitgelezen. | open ↗ |
| 3 | NA 1.10.29 inv. 288B | Dagboek J.M.M. Fagel-Boreel | 1836-11-28–1838-12-08 | PRIORITEIT 2 | Gedigitaliseerd. Omvat Hendriks laatste levensjaren en overlijden; zoeken op Hendrik/oom, Vijverberg, schilderijen, kabinet, boedel, erfenis, kunst. | open ↗ |
| 4 | NA 1.10.29 Eleonora-dagboeken | Dagboeken Eleonora Fagel | 1836–1837 | PRIORITEIT 2 | Gedigitaliseerd. Familie-interieur en bezoeken kunnen schilderijen of huiscontext noemen. | open ↗ |
| 5 | NA 1.10.29 inv. 290 | Nalatenschap Jacob Fagel | 1835–1836 | PRIORITEIT 2 | Gedigitaliseerd; bevat notariële acten en inventaris. Relevant om te zien welke objecten/huisraad al via Jacobs tak naar zijn weduwe/kinderen gingen vóór zij na 1838 Hendriks woning betrokken. | open ↗ |
| 6 | NA 1.10.29 inv. 2761–3338 | Particuliere brieven Hendrik baron Fagel | 18e–19e eeuw | PRIORITEIT 2 | Grote correspondentiereeks. Te verfijnen op 1832–1838 en namen Knip, kunstenaars, tentoonstellingscommissie, Prins van Oranje, kunsthandelaren en rekeningen. | open ↗ |
| 7 | NA 1.10.29 inv. 189 | Grootmeester Huis Prins van Oranje | 1828 | HARD CONTEXT | Hendrik Fagel benoemd tot Grootmeester bij het Huis van de Prins van Oranje. Versterkt directe hofverbinding. | open ↗ |
| 8 | NA 1.10.29 inv. 190 | Minister van Staat | 1830 | HARD CONTEXT | Ontslag als Grootmeester en benoeming tot Minister van Staat. Fagel bleef dus in 1833 zeer dicht bij de hofkring. | open ↗ |
| 9 | Koninklijk Huisarchief A40 | Archief Willem II | 1792–1849 | PRIORITEIT 2 | 60,5 meter. Controleren op aankopen, kunstnota’s, Fagel, tentoonstellingen 1832/1833, Knip, Paestum/Capaccio/buffels. | open ↗ |
| 10 | Koninklijke Verzamelingen | Lijngravures van schilderijen Willem II | 19e eeuw | VISUEEL | Bewijst dat delen van Willems verzameling ook via reproducties kunnen worden gereconstrueerd als originele schilderijen verdwenen zijn. | open ↗ |
| 11 | RKD 1833 | Tentoonstellingscatalogus Den Haag | 1833 | HARD | Cat. nr. 153: Paestum + Capaccio + buffels en ander vee. | open ↗ |
| 12 | RKD 1833 kritiek | Tentoonstellingsrecensie | 1833 | HARD | Hedendaagse recensie bespreekt de Knip-groep inclusief Paestum. Nog geen kopersnaam gevonden. | open ↗ |
| 13 | Rijksmuseum / staatsaankoop-context | Levende Meesters Den Haag 1833 | 1833 | CONTEXT | Koning Willem I kocht aantoonbaar werk op dezelfde Haagse tentoonstelling (Royer). Dus koninklijke aankopen vonden op deze expositie daadwerkelijk plaats. | open ↗ |
| 14 | Frederik Muller & Co. | Knip/Ronner atelierverkoop | 1919 | PRIORITEIT 3 | 21 oktober 1919. Bevatte werken van J.A. Knip uit nalatenschap/atelier Ronner; Paestum nog niet geïdentificeerd. Catalogus moet volledig op titelvarianten en maten worden gecontroleerd. | open ↗ |
| 15 | Mak / Van Waay | Historische Knip-provenances | 20e eeuw | PRIORITEIT 3 | Knips zijn aantoonbaar via Mak en Mak van Waay verhandeld. Exacte Paestum-hit nog niet gevonden. | open ↗ |
| 16 | Paul Brandt | Historische Nederlandse veilingen | 20e eeuw | PRIORITEIT 3 | Geen exacte Paestum-hit in deze ronde; wel belangrijke provenancebron voor Nederlandse particuliere collecties. | open ↗ |
| 17 | Simonis & Buunk | Knip-objectarchief | 20e–21e eeuw | PRIORITEIT 3 | Veel Knip-objecten en historische handelsrecords; geen exacte Paestum-match tot nu toe. | open ↗ |
| 18 | Regionale musea / Collectie Nederland | Nederland | lopend | LANGE STAART | Rijksmuseum, Boijmans, Kunstmuseum Den Haag, Noordbrabants Museum, Dordrechts Museum, Teylers, De Fundatie en Collectie Nederland gecontroleerd op exacte publieke Paestum-match: nog geen tweede record. | open ↗ |
Er is nog geen publieke veilinghit gevonden waarin J.A. Knips Paestum/Capaccio/buffels-werk opnieuw met die exacte titel verschijnt. Wel zijn Knip-provenances gevonden via Frederik Muller, A. Mak, Mak van Waay, Sotheby's Amsterdam, Christie's Amsterdam, Venduehuis, Douwes en Simonis & Buunk. Dat betekent dat de volgende winst waarschijnlijk uit oude catalogusscans en niet-geïndexeerde lotteksten moet komen, niet uit gewone webzoekresultaten.
| Stap | Keten | Status | Betekenis | Bron |
|---|---|---|---|---|
| A1 | Knip → Fagel | OPEN / SERIEUS | Paestum 1832/1833 is hard gedocumenteerd; latere kaart noemt waarschijnlijk Coll. Baron Fagel. Nog geen primaire aankoopnota of inventarisvermelding. | open ↗ |
| A2 | Fagel → familie Fagel | OPEN | Inv. 203/204 en familie-erfroute 1833–1838 zijn beslissend. Nog geen schilderijenlijst inhoudelijk ingezien. | open ↗ |
| A3 | Fagel → Oranje | SERIEUZE ROUTE | Hendrik Fagel was hofman/diplomaat en aantoonbaar kunstbemiddelaar richting Oranje. Nog geen Paestum-specifieke overdracht gevonden. | open ↗ |
,%20RP-T-2014-71-2.jpg?width=900)
,%20RP-T-2014-14-41.jpg?width=900)
,%20RP-T-2014-14-42.jpg?width=900)
,%20RP-T-2014-14-20.jpg?width=900)
,%20RP-T-2014-14-21.jpg?width=900)
%20en%20de%20keizerlijke%20paleizen%20op%20de%20Palatijn,%20RP-T-2014-14-37.jpg?width=900)
,%20RP-T-00-1498.jpg?width=900)
%20in%20Rome,%20RP-T-2014-14-39.jpg?width=900)
Huidig bezit · eigen objectfotografie · bronbestand 18780.jpg. Zichtbaar: bergdal, eenboogs stenen brug, waterloop, groot begroeid ruïne-/kerkcomplex met toren, lager dorp met kerktoren en staffage. Deze foto is vanaf v2.17 het primaire visuele referentiebeeld voor de locatie- en auteurschapstoets.
Bronlaag: Knip_De_Jager_Tussenrapportage_V8_7_2H12C2_903_909_UPDATE_2026-09-14. Herstel van beeldbytes betekent niet dat alle begeleidende V8.7-interpretaties actueel blijven; latere Fase-5/6/7-correcties prevaleren.
Provenance in recente veilingrecords: W.E. Duits → C.J.K. van Aalst → E. Heymann → H.W. Kölling, Ellecom → Paul Brandt, Amsterdam, 12 oktober 1954, lot 167.
Open bron / beeld ↗Bron toont reproductie en noemt expliciet collectie H.W. Kölling te Dieren → Douwes → Keulen 4 juli 1955 → P. de Boer 1958.
Open bron / beeld ↗Historische bron meldt een inboedelveiling vlak voor vertrek naar Dieren. Kan kunstwerken uit het familiebezit hebben omvat.
Open bron / beeld ↗Prioritair voor familiealbums, interieurs, inventarissen en correspondentie over kunst.
Open bron / beeld ↗Directe gouache + details.
Open bron / beeld ↗Direct topografisch werk uit 1821.
Open bron / beeld ↗Publiek-domein Bacler d’Albe-prent.
Open bron / beeld ↗Publiek-domein Bacler d’Albe-prent.
Open bron / beeld ↗Gouache naast latere lithografische compositie.
Open bron / beeld ↗Direct beeld van een Josephus-paar.
Open bron / beeld ↗Direct beeld + uitgebreide lotessay.
Open bron / beeld ↗Meerdere relevante objectbeelden op één pagina.
Open bron / beeld ↗Veel museumbeelden.
Open bron / beeld ↗Meer dan vier miljoen digitale afbeeldingen; essentieel voor vervolgrondes.
Open bron / beeld ↗| # | Bron | Type | Visueel potentieel | Link |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Rijksmuseum — Enquêteformulier J.A. Knip | document-scan | Primair document; scan/afbeelding van het formulier. | open ↗ |
| 2 | Rijksmuseum — J.A. Knip collectiepagina | beeldbank | Veel digitale werken en hoge-resolutie objectbeelden. | open ↗ |
| 3 | Rijksmuseum — P.R. Kleijn, Saint-Cloud | kunstwerk | Direct digitaal kunstwerk. | open ↗ |
| 4 | DBNL / Jan Knoef — ‘J.A. Knip’ (1939) | tekst/scan | Historische publicatie; visuele waarde vooral pagina-/publicatiescans. | open ↗ |
| 5 | Fondation Custodia — J.A. Knip | beeldbank | Digitale objectbeelden en publicaties; meerdere Knip-tekeningen/olieschetsen. | open ↗ |
| 6 | e-rara — Autran, Route du Simplon | boekscan | Volledige gedigitaliseerde publicatie; kaarten/platen/pagina’s visueel controleerbaar. | open ↗ |
| 7 | CCFr / Service historique de la Défense — Céard 1810 | archiefroute | Catalogusrecord; manuscript vereist raadpleging/reproductieaanvraag. | open ↗ |
| 8 | Google Books — George Mallet, route Genève–Milan | boekscan | Gedigitaliseerd boek; eventuele platen/pagina’s visueel raadpleegbaar. | open ↗ |
| 9 | BnF / Gallica — Ostervald, Voyage pittoresque Genève–Milan | boekscan | Belangrijke visuele bron: platen naar Lory père/fils en De Meuron; Gallica-route via BnF-record. | open ↗ |
| 10 | Christie’s — Henri Knip, Crossing a bridge by Mount St Plomb | veilingbeeld | Lotpagina met afbeelding. | open ↗ |
| 11 | Simonis & Buunk — Eerste brug naar den Simplon | kunsthandelbeeld | Objectrecord met afbeelding. | open ↗ |
| 12 | Sotheby’s Amsterdam 28-04-1998 — lot 14 / AMO695 | catalogusscan | CatalogStar biedt digitale lot-scans per lot tegen betaling; lot 14 prioriteit. | open ↗ |
| 13 | Ketterer Kunst — Saint-Maurice met Rhônebrug | veilingbeeld | Veilingrecord met afbeelding, toegeschreven aan J.A. Knip. | open ↗ |
| 14 | Nationaal Archief — Binnenlandse Zaken 1796–1813 | archiefroute | Inv. 890/903/909; mogelijk scans/documentbeelden na raadpleging. | open ↗ |
| 15 | Historisches Lexikon der Schweiz — Simplonpass | contextbeeld | Historische/topografische context; geen primaire Knip-beeldbank. | open ↗ |
| 16 | Piet Jacobs mondeling dossier / Oprechte | privéroute | Geen online beeldbron; vervolg via Oprechte-catalogi, familiearchief en nagelaten documentatie. | geen publieke URL |
| 17 | RKDartists / RKDimages — J.A. Knip | beeldbank | RKDimages Lite bevat miljoenen gedigitaliseerde afbeeldingen; hoge prioriteit voor onbekende/reproductiebeelden. | open ↗ |
| 18 | Getty ULAN — J.A. Knip | autoriteit | Vooral metadata; visuele doorverwijzingen via Getty/partners. | open ↗ |
| 19 | DBNL / Christiaan Kramm | tekst/scan | Historisch naslagwerk; pagina-/boekscan, geen primaire beeldbank. | open ↗ |
| 20 | Christie’s — Landscape with Cattle by a Barn | veilingbeeld | Lotpagina met afbeelding. | open ↗ |
| 21 | Christie’s — View of Lake Albano / Sabine Mountains pair | veilingbeeld | Lotpagina met beeld van het paar. | open ↗ |
| 22 | Christie’s — Peasants resting on a wooded Outcrop | veilingbeeld | Lotpagina met afbeelding. | open ↗ |
| 23 | Sotheby’s — View of Lake Nemi | veilingbeeld | Directe lotafbeelding. | open ↗ |
| 24 | Sotheby’s — The Watermill at Valmer, near Tours | veilingbeeld | Directe lotafbeelding. | open ↗ |
| 25 | Simonis & Buunk — J.A. Knip kunstenaarsdossier | beeldbank | Meerdere afzonderlijke Knip-werken met afbeeldingen. | open ↗ |
| 26 | Simonis & Buunk — Eerste brug naar den Simplon | kunsthandelbeeld | Direct objectrecord. | open ↗ |
| 27 | Fondation Custodia — Maison de Buffon / Sentier dans une forêt | kunstwerk | Directe afbeelding en detail; Custodia-publicaties bevatten extra Knip-beelden. | open ↗ |
| 28 | Museum Boijmans Van Beuningen — J.A. Knip | beeldbank | Meerdere digitale werken; brug, Zwitserland, Duitsland, vee, studies. | open ↗ |
| 29 | Artindex / Beeldend BeNeLux | index | Onderzoeksindex; geen volwaardige primaire beeldbank, maar kan naar kunstenaars/tentoonstellingen leiden. | open ↗ |
| 30 | Rijksmuseum — Autobiografie J.A. Knip | document-scan | Primair egodocument; scan/afbeelding. Tweede record: 200680397. | open ↗ |
| 31 | Brig-Glis — historische route-/stadsinformatie | topografie | Historische/topografische beelden van Brig/Glis en Simplon-context. | open ↗ |
| 32 | J. Paul Getty Museum — Herschel, Valley of the Saltina | kunstwerk | Direct digitaal topografisch werk uit 1821. | open ↗ |
| 33 | Bacler d’Albe / Engelmann — Pont dans le haut Valais | prentbeeld | Antiquarische objectbeelden; tweede route via AbeBooks. | open ↗ |
| 34 | Musée Historique Lausanne / Museris — Bacler d’Albe | beeldbank | Museumrecord met digitale prent/collectiecontext. | open ↗ |
| 35 | Rijksmuseum — Bacler d’Albe / Engelmann, Souvenirs pittoresques | beeldbank | Meerdere publiek-domein prenten; o.a. Grotte de Bonnant, waterval, brug-/Alpenmotieven. | open ↗ |
| 36 | Christie’s — Souvenirs pittoresques, Bacler d’Albe / Engelmann | veilingbeeld | Lot met reeksomschrijving; beeld van set/boeken. | open ↗ |
| 37 | Drawings-online — Grotte de Bonnant, Bacler d’Albe | kunstwerk | Directe gouache plus vergelijking met latere lithografie. | open ↗ |
| 38 | Simonis & Buunk — Eerste brug naar den Simplon (alternatieve URL) | kunsthandelbeeld | Directe afbeelding. | open ↗ |
| 39 | AskART — Sotheby’s Amsterdam AMO695 index | veilingindex | Bevestigt o.a. lots 4 en 14; preview vermeldt ‘No Image Provided’ bij deze lots. | open ↗ |
| 40 | Simonis & Buunk — J.A. Knip dossier / objectrecords | beeldbank | Beelden van Eerste brug, Brug van Binn, Tesfino, J4, J5 en Italiaans landschap. | open ↗ |
| 41 | Simonis & Buunk — Berglandschap met twee vrouwen (ID 2805) | kunsthandelbeeld | Werk zichtbaar via kunstenaarsdossier; afzonderlijk historisch objectrecord. | open ↗ |
| 42 | Simonis & Buunk — Berglandschap met kudde schapen (ID 2804) | kunsthandelbeeld | Werk zichtbaar via kunstenaarsdossier; afzonderlijk historisch objectrecord. | open ↗ |
| 43 | Objectfotografie huidige eigenaar | privébeeld | Eigen foto’s De Jager, De Burgt en Brug en waterval; primaire visuele objectbron. | geen publieke URL |
| 44 | CatalogStar — Sotheby’s Amsterdam 28 april 1998 | catalogusscan | Exacte catalogus digitaal beschikbaar; scans per lot te bestellen. | open ↗ |
| 45 | Simonis & Buunk — Najaarstentoonstelling 1998, 19e eeuw | catalogus | Fysieke geïllustreerde catalogus bestaat; online bibliografische/marktsporen, volledige scan nog niet gevonden. | open ↗ |
| 46 | Simonis & Buunk — Najaarstentoonstelling 1999, 19e eeuw | catalogus | 56 p., geïllustreerd; exemplaren circuleren antiquarisch. | open ↗ |
| 48 | Simonis & Buunk — ABC van S&B (PDF) | boekscan | Geïllustreerde PDF met o.a. Augustus Knip. | open ↗ |
Status: gerichte reconstructie gestart; nog geen HARD inhoudelijke treffer uit een afzonderlijke scan van inv. 903. De openbare Nationaal-Archiefinventaris bevestigt wel dat inv. 903 de periode 1 oktober 1809–29 april 1810 omvat en bestaat uit minuutnotulen en uitgaande brieven van de Directeur-generaal van Wetenschappen en Kunsten. Voor dit G.3-blok bestaat in de publieke webinterface geen specifieke inhoudelijke zoekhulp die de afzonderlijke handgeschreven stukken automatisch ontsluit.
| Venster | Waarom | Zoekprioriteit | Status |
|---|---|---|---|
| 3–20 oktober 1809 | Kleijn is op 2 oktober 1809 nog hard in Parijs gedocumenteerd via Saint-Cloud; vertrek moet dus daarna liggen. | Knip, Kleijn/Klein/Kleyn, Alberti, Lethière, Mirbel, Meerman, Dedel, Spaendonck; Parijs, Rome, Italië; pensionnaire(s), voyage/reis, frais/reisgeld, passeport/paspoort, départ/vertrek. | TOPPRIORITEIT |
| 1–25 november 1809 | Rijksmuseum-context plaatst Knips Italiaanse verblijf vanaf november 1809; secundaire traditie noemt aankomst Rome 17 november, maar het primaire stuk daarvoor is nog niet teruggevonden. | arrivée/aankomst, Rome, Lethière, Villa Médici/Académie de France, drie Hollandse/Nederlandse pensionnaires, betalings- of toelageberichten. | TOPPRIORITEIT |
Elke relevante minuutnotitie of uitgaande brief uit 903 moet, waar mogelijk, worden gekoppeld aan het corresponderende ingekomen stuk in inv. 909 (1 juli–30 december 1809). Pas wanneer datum, correspondent, onderwerp en/of administratieve verwijzing samenkomen, wordt een reisdetail tot HARD opgewaardeerd.
Voor De Burgt, Brug en waterval en De Jager verandert de geografische bewijsstatus niet. Geen routecorridor of plaats wordt aan een object gekoppeld zonder een primair reisanker plus onafhankelijke topografische overeenkomst. Paestum/Buffels blijft een afzonderlijke provenance- en objectlijn.
Bron: Nationaal Archief, toegang 2.01.12, G.3 Directeur-generaal van Wetenschappen en Kunsten, inv. 903 en 909. Publieke inventaris: https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/2.01.12/invnr/%40G.~G.3
De handmatige controle van inv.nr. 903 en de gerichte controle van inv.nr. 909 hebben geen direct primair stuk opgeleverd waarin Josephus Augustus Knip, Pieter Rudolph Kleijn/Kleyn/Klein of Jean-Eugène-Charles Alberti zichtbaar wordt gekoppeld aan vertrek uit Parijs, passage via Zwitserland/Noord-Italië of aankomst in Rome. Dit is een negatieve maar inhoudelijk belangrijke uitkomst: de reis wordt er niet door weerlegd, maar de kans daalt dat het beslissende bewijs in de reeds gecontroleerde gewone G.3-reeks ligt.
De vaak gebruikte data 11 oktober 1809 (vertrek Parijs) en 17 november 1809 (aankomst Rome) blijven daarom OPEN zolang het onderliggende primaire document niet is gevonden.
| Scan(s) | Datum / status | Kerninhoud | Betekenis |
|---|---|---|---|
| 0140 | 9 nov. 1809 | register/notulen; ministeriële administratieve zaak | geen directe Knip-/reisvermelding |
| 0141–0143 | 9 nov. 1809 | kunst-/kabinetcontext; naam gelezen als Boymans/Boijmans; collectie schilderijen | kunsthistorisch relevant, geen Knip-hit |
| 0147 | 11 nov. 1809 | Schoone Kunsten / financiële administratie | kunstbestuurlijke context |
| 0148–0153 | 12 nov. 1809 en vervolg | financieel/administratief dossier; daarna verso/blanco | geen reis-/kunstenaarsnaamtreffer |
| 0154 | 13 nov. 1809 | missive van de Directeur van het Museum; request ter consideratie en advies | museumcontext, geen directe Knip-hit |
| 0155–0156 | 13 nov. 1809 / vervolg | Koninklijke Bibliotheek / begrotings- en administratieve context | geen directe reisvermelding |
| 0157–0160 | 13 nov. 1809 | o.a. Genootschap van Teken- en Bouwkunde te Amsterdam; scan 0160 hard eindanker 13 nov. | 903 bereikt het vermoedelijke aankomstanker 17 nov. niet |
Inv.nr. 909 bevat 628 scans. Briefdatum, gebeurtenisdatum, exhibitiedatum en plaats in de scanreeks vallen niet noodzakelijk samen. Dossiers konden pas dagen of weken later bestuurlijk worden verwerkt en achterin de reeks terechtkomen. Scanpositie is daarom geen betrouwbare kalenderindex.
| Scan(s) | Hard anker / onderwerp | Uitkomst |
|---|---|---|
| 0477 | 11 Slagtmaand 1809; exhib. 13 Slagtmaand | hard bewijs dat brief- en exhibitiedatum uiteenlopen |
| 0498 | 16 Slagtmaand 1809 | hard datumanker in gewone novemberreeks |
| 0509–0511 | Philippe-Auguste Hennequin, Brussel 15 nov. 1809; kunst-/tentoonstellingscontext | kunsthistorisch relevant, geen directe Knip/Kleijn/Alberti-hit |
| 0477–0542 | substantieel gecontroleerd novemberblok | geen zichtbare directe Knip/Kleijn/Alberti- of Rome-aankomstvermelding |
| 0550 | 30 nov. 1809 / administratieve verwerking | geen directe reis-/pensionnaire-hit |
| 0560 | onderwijs/administratieve zaak | geen Knip-reistreffer |
| 0570 | fonds/stuivergelden voor aankoop van schilderijen; resterend fonds en uitgaven 1805–1808 | kunstinhoudelijke treffer, maar geen directe Knip-hit |
| 0580 | Reinwardt / Koninklijk Instituut / kabinet van natuurlijke historie en menagerie | institutionele context, geen reisstuk |
| 0590 | 13 dec. 1809; exhib. 14 dec.; begeleidende ministeriële brief | bijlagen voor rapport; onderwerp op blad zelf niet benoemd |
| 0600 | 12 dec. 1809; reactie op onderliggende missive van 30 nov. | illustreert administratieve vertraging; geen Knip-reistreffer |
| 0611 | 16 dec. 1809; exhib. 19 dec.; aanschrijving Kabinet des Konings van 11 dec.; onderliggend rapport 18 nov. | zeer belangrijk bewijs dat een zaak van 18 nov. pas medio/eind december in deze reeks zichtbaar kan zijn |
| 0620a–b | Koninklijke Bibliotheek; kopie Cabinet du Roi, 20 nov. 1809 | hard bewijs dat stukken uit exact de gezochte periode 17–27 nov. diep in het latere dossierblok kunnen zitten |
| laatste reeks / ca. 0627 | afsluiting bibliotheekrekening; financieel-administratief | geen Knip/Kleijn/Alberti/Parijs/Genève/Milaan/Rome/pensionnaire-hit |
| Prioriteit | Kanaal | Te zoeken sporen | Waarom kansrijk |
|---|---|---|---|
| 1 | Parijs — pensionnaire-/kunstadministratie | vertrekpassen, toelagen, reisgeld, aanbevelingen, overdracht naar Rome, correspondentie Lethière/Meerman/Mirbel/Du Coudray, ministeriële of kabinetsbrieven | directe institutionele context van Nederlandse kunstenaars |
| 2 | Diplomatieke route — Carel Hendrik Ver Huell en Nederlandse vertegenwoordiging | paspoorten, introductiebrieven, reisdocumenten, consulaire doorzending, meldingen over Nederlandse onderdanen/kunstenaars | kan buiten G.3 zijn vastgelegd |
| 3 | Gerard van Spaendonck — kunstenaarsnetwerk Parijs | privébrieven, aanbevelingen, adressen, introducties, financiële of praktische ondersteuning | Van Spaendonck is een harde mentor-/bemiddelingsfiguur voor Knip, geen bewezen reisgenoot |
| 4 | Pauline Rifer de Courcelles | brieven aan/van Josephus, hofcorrespondentie, kunstenaars- en familiekanaal, adressen en verblijfplaatsen | echtgenote en zelfstandig goed verbonden kunstenares; mogelijk privécommunicatiekanaal, maar nog geen bewezen reisdocument |
| 5 | Genève / Zwitserland / Simplon | paspoortregisters, poststations, logementen, bankiers, douane/doorreis, consulaire stukken, kunstenaarscontacten | mogelijke tussenroute; een tussenstop kan eigen documentatie hebben nagelaten |
| 6 | Milaan / Noord-Italië | paspoorten, politie/doorreis, logies, kunstacademie, bankiers, Nederlandse/Franse administratieve contacten | logische passagecorridor vóór Rome |
| 7 | Rome | aankomstregistraties, pensionnaires, Accademia di San Luca, Franse academie/kunstenaarsnetwerk, ambassade/consulaat, logement, betalingen | meest directe route om een harde aankomstdatum te vinden |
Er wordt geen vaste postduur als feit aangenomen zonder contemporaine route-/postbron. Voor iedere corridor wordt voortaan afzonderlijk gezocht naar: datum van gebeurtenis of brief, plaats van verzending, datum van ontvangst/exhibitie, doorzendstappen en uiteindelijke dossierplaats. Hierdoor kan een gebeurtenis in oktober/november nog in decemberadministratie zichtbaar worden.
Niet opnieuw willekeurig bladeren in 909. De eerstvolgende 1809-actie is een bron- en archiefmatrix opbouwen voor de zeven communicatiekanalen hierboven en per kanaal eerst de meest kansrijke primaire inventarissen identificeren. Inv.nrs. 879, 884 en 890 mogen alleen als locators/kruiszoekingen worden gebruikt; een indexhit is geen primair bewijs. De onafhankelijke Oprechte-/provenanceroute blijft parallel lopen en wordt niet ondergeschikt gemaakt aan de reisroute.
De officiële inventaris van Nationaal Archief bevestigt opnieuw dat inv. 890 de systematische index over 1 januari–31 december 1809 is en dat dit deel zelf een klapper bevat. HISTORISCHE STAND v2.24 — GECORRIGEERD IN v2.25: deze directe keten naar 903/909 is niet bewezen. Inv. 890 behoort tot een andere administratieve reeks en kan hoogstens als ministeriële kruisverwijzing dienen.
Parallel is nu een tweede primaire archiefroute exact gelokaliseerd: Archives de l’Académie de France à Rome / Archives nationales, fonds Guillaume Guillon dit Lethière, 20180071/3. De inventaris beschrijft een dossier “Règlement de S.M. le Roi de Hollande et Correspondance relative aux Pensionnaires de cette Nation” met folio’s 72–192. Dit is rechtstreeks relevant voor het Nederlandse pensionnaire-netwerk waarin Knip, Kleijn en Alberti functioneerden.
| Datum / folio | Stuk | Status voor onze routevraag |
|---|---|---|
| 2 oktober 1809 | Kleijns schilderij De ingang van het park van Saint-Cloud draagt op de achterzijde de inscriptie dat het volgens het pensionnairereglement voor de koning van Holland is gemaakt op 2 oktober 1809. | HARD: Kleijn is op 2 oktober nog in/voor Parijs-Saint-Cloud aantoonbaar. Dit is een harde terminus post quem voor zijn vertrek richting Rome. |
| 28 september 1809, fol. 185–186 | Meerman → Lethière, brief over pensionnaire Cramer. | HARD contextueel: bewijst actieve Haagse/Romeinse correspondentielijn vlak vóór onze reisperiode, maar noemt volgens de inventaris niet Knip/Kleijn/Alberti. |
| 17 november 1809, fol. 187–188 | Meerman → Lethière, brief “informant sur l’affaire Cramer”. | HARD correctie: deze 17-novemberbrief gaat volgens de officiële beschrijving over Cramer. Hij mag dus niet worden gebruikt als bewijs dat Knip/Kleijn/Alberti op 17 november arriveerden. |
| 12 december 1809, fol. 98–100bis | Lethière → Meerman, brief over Cramers ziekte/herstel en “les travaux des pensionnaires hollandais”. | STERKE AANWIJZING / doelstuk: potentieel eerste Romeinse administratieve moment ná de veronderstelde aankomst van Knip/Kleijn/Alberti. De inventaris noemt de drie niet bij naam; de scan/transcriptie moet daarom nog worden gelezen voordat dit als aanwezigheidbewijs geldt. |
| [vers 1812], fol. 86–87bis | Lethière → Thiénon, brief over “l’arrivée de Vanderwal et de trois pensionnaires hollandais”. | NIET gebruiken voor 1809: de huidige archiefbeschrijving dateert dit stuk circa 1812. Zonder lezing van het origineel kan “drie pensionnaires” niet aan Knip/Kleijn/Alberti worden gekoppeld. |
De vaak gebruikte projectdata 11 oktober 1809 vertrek Parijs en 17 november 1809 aankomst Rome blijven vooralsnog NIET primair bewezen. De nieuwe Lethière-inventaris maakt juist duidelijk dat de gedateerde brief van 17 november 1809 die nu zichtbaar is, over Cramer handelt. Dat sluit niet uit dat Knip, Kleijn en Alberti die dag in Rome waren, maar dit document kan die stelling niet dragen.
HISTORISCHE STAND v2.23/v2.24 — GECORRIGEERD IN v2.25: inv. 890 is niet de primaire toegang op G.3. De hoofdroute loopt nu rechtstreeks via 902/903/909; 890 blijft alleen secundaire ministeriële kruiszoeking. Parallel krijgt de Lethière-brief van 12 december 1809 (fol. 98–100bis) hoge prioriteit, omdat daarin de werkzaamheden van de Nederlandse pensionnaires worden besproken.
Geen locatie-upgrade. Omdat nog geen harde tussenplaats tussen Parijs en Rome is gevonden, blijven Simplon/Wallis en Mont-Cenis beide open. De Burgt, Brug en waterval en De Jager worden dus nog niet aan een routeplaats gekoppeld. Wel is het tijdvenster aangescherpt: Kleijn is op 2 oktober nog aantoonbaar in Parijs/Saint-Cloud; een eventuele gezamenlijke reis moet voor hem daarna zijn begonnen.
Deze ronde levert nog geen harde tussenplaats op voor Knip/Kleijn/Alberti. Wel is de Romeinse pensionnaire-administratie veel scherper geworden. De Villa-Medici-inventaris bevat concrete, gedateerde stukken waarmee personen en geldstromen afzonderlijk kunnen worden gevolgd. Inv. 890 blijft de noodzakelijke Nederlandse sleutel, maar de publieke webindex geeft de handgeschreven klapper zelf nog niet als doorzoekbare tekst prijs.
| Datum / stuk | Nieuwe uitkomst | Bewijsstatus | Betekenis |
|---|---|---|---|
| 4 jan. 1809, fol. 180–181 | Smits → Mirbel: opening van een krediet bij bankier Marin Torlonia voor de Hollandse pensionnaires. | HARD | Bevestigt een concrete financiële keten naar Rome vóór de reis van Knip/Kleijn/Alberti. Smits is daarom als nieuwe administratieve persoon aan de netwerkkaart toegevoegd; zijn voornaam/functie blijft OPEN. |
| 14 apr. 1809, fol. 83–84 | Brief meldt het vertrek van Cramer en Van der Wal naar Rome. | HARD | Belangrijk administratief vergelijkingsmodel: dezelfde administratie legde vertrekbewegingen van pensionnaires expliciet vast. Daarom moeten we in inv. 890/879/884/903/909 naar een analoge vertrekregistratie voor Knip/Kleijn/Alberti zoeken. |
| 4 juni 1809, fol. 77–78 | Lethière schrijft Thiénon over de studies van Cramer, Teerlink en Van der Wal. | HARD | Toont dat Lethière niet alleen betalingen maar ook artistieke voortgang individueel rapporteerde. Dat verhoogt de kans dat fol. 98–100bis namen of werken bevat die in de korte inventarisbeschrijving niet zijn uitgeschreven. |
| 12 dec. 1809, fol. 98–100bis | Lethière → Meerman over Cramers ziekte/herstel én les travaux des pensionnaires hollandais. | STERKE AANWIJZING / NOG TE LEZEN | Dit blijft het belangrijkste Romeinse doelstuk direct na de vermoedelijke aankomstperiode. De openbare beschrijving noemt Knip, Kleijn en Alberti niet afzonderlijk; aanwezigheid op 12 december mag dus nog niet HARD worden genoemd. |
| 1812, fol. 120–126 | Rekening noemt expliciet Alberti, Vanderwal, Reyers, Greef, Klein, Teirlink en Cramer. | HARD CONTEXT | Alberti en Klein bevinden zich later aantoonbaar in dezelfde Romeinse pensionnaire-administratie. Knip ontbreekt in deze specifieke 1812-rekening; dit is géén bewijs van afwezigheid in 1809–1810. |
Nationaal Archief bevestigt dat inv. 890 de systematische index over geheel 1809 is met klapper. De webindex ontsluit de scaninhoud echter niet als volledige doorzoekbare transcriptie. Daarom is nog geen legitieme persoons-hit uit 890 zelf geclaimd. Volgende primaire handeling blijft: de scanreeks van de klapper visueel lezen op Knip / Kleijn-Kleyn-Klein / Alberti / Spaendonck en op onderwerpshoofden als Kweekelingen, Kunsten, Pensionnaires, Rome, Reisgelden, Paspoorten; daarna gevonden nummers terugvolgen via 879/884 naar 909 en 903.
De Burgt / Brug en waterval / De Jager: geen geografische promotie. Er is nog geen harde tussenplaats tussen Parijs en Rome. Simplon/Wallis en Mont-Cenis blijven concurrerende routes.
Buffels / Paestum: geen wijziging in provenance of objectidentiteit; deze pensionnaire-route is uitsluitend relevant voor Knips Italiaanse ontstaanscontext en mag niet met de Oprechte-provenance worden vermengd.
Bronnen: Nationaal Archief 2.01.12 ↗ · Villa Medici / Lethière inventaris ↗.
De primaire route is nu definitief gescheiden van de algemene ministeriële indexreeks. Binnen G.3 Directeur-generaal van Wetenschappen en Kunsten bevat inv. 902 de minuutnotulen/uitgaande brieven van 1 mei–30 september 1809, inv. 903 die van 1 oktober 1809–29 april 1810 en inv. 909 de ingekomen stukken van 1 juli–30 december 1809. De officiële inventaris vermeldt bovendien expliciet dat achterin de reeks 906–911 correspondentie zit met de pensionaten in Parijs en Rome over Nederlandse kunstenaars die daar als élèves waren ingeschreven.
| Bron | Status | Functie in dit onderzoek | Te zoeken |
|---|---|---|---|
| 2.01.12 inv. 902 1 mei–30 sep. 1809 | HARD ARCHIEFANKER | Terugwaartse controle vóór het vertrekvenster. | toelage, reisgeld, paspoort, instructie, toestemming, correspondentie Parijs, Van Spaendonck, Kleijn, Alberti, Knip. |
| 2.01.12 inv. 903 1 okt. 1809–29 apr. 1810 | TOPPRIORITEIT | Minuutnotulen en uitgaande brieven precies over het vermoedelijke vertrek- en aankomstvenster. | 6 okt.–30 dec.; Knip, Kleijn/Kleyn/Klein, Alberti, Lethière, Thiénon, Meerman, Dedel, pensionnaire, Rome, départ/arrivée, voyage, frais. |
| 2.01.12 inv. 909 1 jul.–30 dec. 1809 | TOPPRIORITEIT | Originele ingekomen correspondentie; expliciete pensionaten-correspondentie achterin de reeks. | brieven uit Parijs/Rome, meldingen van vertrek/aankomst, reiskosten, routeplaatsen, lijst van élèves/pensionnaires. |
| 2.14.03 inv. 2859–2862 Fockema Andreae, 1948 | STERKE NIEUWE ZOEKINGANG | Algemene index der archivalia van de centrale overheid van het tijdvak 1795–1813. Fysiek in het Nationaal Archief; niet als digitale scans beschikbaar. | rubrieken rond kunsten, onderwijs, pensionnaires/kweekelingen, reizen, Italië/Rome, Knip/Kleijn/Alberti en eventuele verwijzingen naar 2.01.12. |
Inv. 890 blijft slechts een secundaire ministeriële kruiszoeking. Er is geen bewijs dat zijn nummers rechtstreeks verwijzen naar G.3-inv. 909. De volgorde voor primaire reconstructie is daarom: 903 ↔ 909, met 902 terugwaarts en de Fockema-index 2859–2862 als aanvullende studiezaalzoekhulp.
Er is nog geen leesbare primaire treffer gevonden die Knip, Kleijn of Alberti op een concrete datum tussen Parijs en Rome plaatst. Ook de projectdata 11 oktober 1809 (vertrek) en 17 november 1809 (aankomst) zijn nog niet teruggebracht tot het originele G.3-stuk. Zij blijven dus te behandelen als WERKHYPOTHESE / secundair overgeleverde datering, niet als HARD.
De ontdekking van de Fockema-index is wél operationeel belangrijk: hij biedt een onafhankelijke 20e-eeuwse inhoudelijke index op de archieven van de centrale overheid uit 1795–1813 en kan daardoor verborgen verwijzingen naar onze G.3-stukken blootleggen zonder de volledige scanreeksen blind te doorlopen.
In deze ronde is geen nieuwe historische actor uit 1809 voldoende inhoudelijk geïdentificeerd om aan de personenkaart toe te voegen. S.J. Fockema Andreae is een latere archivaris/onderzoekshulp en wordt daarom bewust niet als historisch personage in Knips netwerk opgenomen.
De Burgt / Brug en waterval / De Jager: geen locatie-upgrade. Zonder harde tussenplaats blijft iedere koppeling aan Simplon/Wallis, Mont Cenis of een Italiaanse routeplaats OPEN.
Buffels / Paestum: geen wijziging van provenance; deze ronde raakt uitsluitend de reis- en pensionnairecontext van Knip.
HARD — technische bronontsluiting. Het Nationaal Archief documenteert officieel een open-data-keten waarmee gedigitaliseerde inventarisnummers buiten de gewone scanviewer kunnen worden benaderd: EAD/XML van de archieftoegang → de <dao role="METS">-verwijzing bij het inventarisnummer → METS-bestand → directe URL's van de individuele scanbestanden (JPEG/TIFF). Dit betekent dat inv. 903 in beginsel technisch scan-voor-scan kan worden ontsloten zonder afhankelijk te zijn van de publieksviewer.
Actuele context. Het Nationaal Archief meldt in september 2026 dat door technische werkzaamheden sommige scans tijdelijk niet online kunnen worden bekeken, terwijl downloaden in veel gevallen wel mogelijk is. De eerder vastgelopen viewerroute hoeft daarom niet te betekenen dat de scanbestanden zelf onbereikbaar zijn.
Onderzoeksprotocol voor inv. 903. Eerst wordt in de EAD/XML van toegang 2.01.12 het element voor inv.nr. 903 geïsoleerd. De daaronder genoemde METS-URL moet vervolgens de volledige scanlijst opleveren. Daarna worden alleen de prioriteitsvensters 3–20 oktober 1809 en 1–25 november 1809 chronologisch gelezen. Treffercriteria: Knip; Kleijn/Klein/Kleyn; Alberti; Lethière; Mirbel; Meerman; Dedel; Van Spaendonck/Spaendonck; Parijs; Rome; Italië; pensionnaire/kweekeling; reisgeld; paspoort/passeport; vertrek/départ; aankomst/arrivée; en formuleringen over drie Hollandse/Nederlandse kunstenaars.
Bewijsregel blijft onveranderd. Een datum, reisplaats of route wordt pas HARD wanneer de daadwerkelijke 903-scan of het corresponderende stuk in 909 dit ondersteunt. De data 11 oktober 1809 en 17 november 1809 blijven voorlopig OPEN als exacte vertrek- en aankomstdatum.
Netwerkkaart. Deze technische stap introduceert geen nieuw historisch personage; daarom is de personenkaart in v2.28 inhoudelijk niet uitgebreid.
Bronnen: Nationaal Archief, open data archiefinventarissen/scans; Nationaal Archief, toegang 2.01.12; actuele melding over tijdelijke scanviewerproblemen (geraadpleegd 13 september 2026).
HARD — officiële open-data-route. Het Nationaal Archief documenteert dat een specifieke EAD via OAI-PMH kan worden opgehaald met de toegang als identifier. Voor deze toegang is de bedoelde GetRecord-call dus die voor 2.01.12. In die EAD moet bij >903</unitid> een <dao role="METS" ... href="https://service.archief.nl/gaf/api/mets/v1/[UUID]">-verwijzing staan wanneer het inventarisnummer als digitaal object beschikbaar is.
Resultaat van deze ronde. De specifieke METS-UUID van inv.nr. 903 kon via de beschikbare webindex niet betrouwbaar worden uitgelezen. De zoekmachines indexeren de Nationaal-Archiefinventaris en de open-data-documentatie, maar niet de ruwe OAI-recordinhoud of de individuele METS-UUID's. De service-endpoint zelf werd in deze onderzoeksomgeving niet als ruwe XML doorgelaten. Daarom is geen UUID gegokt of gereconstrueerd.
Wat wél exact vaststaat. De benodigde keten is: OAI-PMH GetRecord voor toegang 2.01.12 → zoek >903</unitid> → lees de direct daarop volgende dao role="METS"-URL → open de METS-file → gebruik de fileSec/fileGrp-verwijzingen naar de individuele JPEG-scans. Dit is de door het Nationaal Archief zelf beschreven methode.
Onderzoeksstatus. De inhoudelijke dag-voor-daglezing van 3–20 oktober en 1–25 november 1809 kan pas beginnen zodra die ene METS-URL/UUID daadwerkelijk is uitgelezen. Tot dat moment blijven 11 oktober en 17 november 1809 OPEN als exacte reisdata.
Netwerkkaart. Geen nieuw historisch personage in deze ronde; geen wijziging.
Bron: Nationaal Archief, “Archiefinventarissen, digitale objecten en scans van archieven”, open-data-documentatie, geraadpleegd 13 september 2026.
HARD: het officiële METS-bestand voor inv.nr. 903 bevat een fysieke structMap met 619 unieke scanitems, genummerd NL-HaNA_2.01.12_903_0001.jpg t/m ..._0619.jpg. De eerder genoemde 1857 items zijn geen 1857 afzonderlijke pagina's: per scan bestaan drie technische representaties (volledige JPEG, thumbnail en IIIF-info), dus 619 × 3 = 1857 technische file-records.
METS-UUID: 2a799d55-c34b-4a75-bbe7-7d0ebfb985b7. De fysieke volgorde in de METS is bruikbaar als betrouwbare scanvolgorde.
Onderzoeksdoel: eerst de datumgrenzen 3–20 oktober 1809 en daarna 1–25 november 1809 binnen deze 619 scans bepalen. Pas daarna worden persoonsnamen en onderwerpen systematisch gelezen. De METS zelf bevat geen datum per scan; datumtoewijzing moet uit de zichtbare handgeschreven pagina's komen.
Technische beperking: de huidige onderzoeksomgeving kan de host service.archief.nl niet rechtstreeks als beeldbron ophalen. Daarom zijn de officiële scan-UUID's en URL's geëxtraheerd, maar de pagina-inhoud is nog niet lokaal leesbaar. Geen datumrange wordt op basis van een proportionele schatting als feit vastgelegd.
Status: operationele zoekstrategie; geen datumtoewijzing is HARD zolang de datum niet op de scan zelf is gelezen.
De METS-reeks bevat 619 unieke scans voor 1 oktober 1809 t/m 29 april 1810. Een zuiver lineaire verdeling geeft circa 2,93 scans per kalenderdag. Dit mag alleen als navigatiehulp worden gebruikt.
Deze vensters zijn HEURISTISCH, niet documentair. Zodra de vier echte datumgrenzen visueel zijn vastgesteld, wordt alleen het tussenliggende scanmateriaal inhoudelijk gelezen op Knip, Kleijn/Klein/Kleyn, Alberti, Lethière, Mirbel, Rome, Paris, pensionnaires, voyage/reisgeld/paspoort en geografische namen.
Nieuwe relevante personen worden vervolgens toegevoegd aan de centrale netwerkkaart met expliciete bewijsstatus.
Status: HARD voor de hieronder letterlijk leesbare datums op de primaire scanbeelden. De eerdere rekenkundige scanankers blijven uitsluitend heuristisch en worden door deze visuele ankers vervangen waar mogelijk.
| Datum | Oude maandnaam | Bewijsstatus / betekenis |
|---|---|---|
| 3 oktober 1809 | Wijnmaand | HARD — datumkop “Den 3 van Wijnmaand 1809” is leesbaar. |
| 4 oktober 1809 | Wijnmaand | HARD — aansluitende bladen tonen 4 Wijnmaand 1809. |
| 20 oktober 1809 | Wijnmaand | HARD — datumkop “Den 20 van Wijnmaand 1809” is leesbaar. |
| 24 oktober 1809 | Wijnmaand | HARD — uitgaande brief gedateerd ’s Hage, den 24 van de wijnmaand 1809. |
| 19 november 1809 | Slagtmaand | HARD — datumkop “Den 19 van Slagtmaand 1809” is leesbaar. |
Belangrijk: in de door Rene aangeleverde screenshots zijn de gezochte grensdatums 1 november en 25 november 1809 nog niet letterlijk zichtbaar. Zij mogen daarom nog niet als scan-grens worden vastgezet. Het novembermateriaal is wél hard bereikt door het anker van 19 Slagtmaand.
Voorlopige inhoudelijke screening: op de nu aangeleverde beelden is nog geen zekere, letterlijk leesbare vermelding aangetroffen van Knip, Kleijn/Klein/Kleyn, Alberti, Lethière, Mirbel, Rome, Paris, pensionnaire(s), reisgeld of paspoort. Dit is een negatieve voorlopige screening, geen bewijs dat deze namen in de volledige reeks ontbreken. De lange, zwaar gecorrigeerde conceptbladen vereisen afzonderlijke paleografische lezing.
De bladen rond 3–4 en 20 oktober bevatten voor zover nu leesbaar vooral administratieve notulen en stukken over andere onderwerpen. De 24-oktoberbrief is van de Directeur-Generaal der Wetenschappen en Kunsten aan de Minister van Eredienst en Binnenlandse Zaken, maar de zichtbare tekst levert nog geen directe reisverwijzing voor Knip/Kleijn/Alberti op. Het blad van 19 Slagtmaand betreft eveneens een andere administratieve zaak.
Volgende stap: de scanposities van deze visuele ankers terugkoppelen aan de 619-scan-METS-reeks. Daarna de ontbrekende grensankers 1 en 25 november met binaire zoekstappen lokaliseren en alleen de twee definitieve scanblokken paleografisch lezen.
HARD technisch anker: screenshot met zichtbare browser-UUID 006b2853-b6c9-43ea-bedc-d817f132a7dc correspondeert volgens het METS-manifest met scan 0002. Deze pagina is gedateerd 2 Wijnmaand 1809. De door de gebruiker opeenvolgend geopende screenshots sluiten hier direct op aan. Daardoor kunnen de volgende primaire datumbladen aan exacte scannummers worden gekoppeld.
| Datum | Scan | UUID | Status |
|---|---|---|---|
| 3 Wijnmaand 1809 (3 oktober) | 0007 | 0ffcdaab-1c37-4eb7-9934-00b1f43492d3 | HARD |
| 20 Wijnmaand 1809 (20 oktober) | 0020 | 5ef38ef7-ae35-422c-a45f-f6ea27b42532 | HARD |
| 24 Wijnmaand 1809 (24 oktober) | 0036 | ee7870e2-05c4-49f7-80b5-ee6fa86f72b9 | HARD |
| 19 Slagtmaand 1809 (19 november) | 0045 | 2b146e1f-4d51-4afc-bc9f-70d6cc69aaaa | HARD |
Gevolg: het eerste onderzoeksvenster 3–20 oktober is nu exact begrensd als scans 0007–0020. Voor het tweede venster moet 1 november worden gevonden binnen scans 0037–0044; 25 november ligt na scan 0045 en wordt gericht gezocht in de eerstvolgende scans. De afwijkende financiële/Uitgaaf-handschriften blijven als afzonderlijke administratieve laag binnen 903 behouden.
Bewijsstatus reisgroep: in de tot nu toe bekeken screenshots nog geen zekere primaire treffer op Knip, Kleijn/Klein/Kleyn, Alberti, Lethière, Mirbel, Rome of Parijs.
HARD scanmapping: de doorlopende screenshots bevestigen dat screenshotbestand 18958 overeenkomt met scan 0001 (1 Wijnmaand/1 oktober), 18959 met scan 0002 (2 oktober), en daarmee 18964–18977 met scans 0007–0020. Dit is het volledige primaire onderzoeksvenster 3–20 oktober 1809.
Uitkomst eerste inhoudelijke screening: op scans 0007–0020 is geen zekere vermelding aangetroffen van Knip, Kleijn/Klein/Kleyn, Alberti, Lethière, Mirbel, Rome, Parijs, pensionnaire, paspoort of reisgeld. De korte notulen betreffen onder meer ministeriële/departementale benoemings- en bestuurszaken; het lange gecorrigeerde blok vanaf 4 Wijnmaand betreft een andere administratieve/academische kwestie en levert in de huidige visuele lezing geen reisanker voor de drie kunstenaars op. Deze negatieve uitkomst is voorlopig: zwaar gecorrigeerde passages blijven paleografisch risicovol en zijn nog niet diplomatisch getranscribeerd.
Belangrijke chronologische correctie: na de harde datum 24 oktober (scan 0036) volgen scans 0037–0044 met lange concept- en financiële/“Uitgaaf”-bladen zonder zichtbaar daghoofd. Scan 0045 springt vervolgens naar 19 Slagtmaand (19 november). Inv. 903 is dus niet veilig te behandelen alsof ieder scanbeeld één opeenvolgende kalenderdag vertegenwoordigt. De grens “1 november” kan niet alleen uit lineaire scanvolgorde worden afgeleid.
Onderzoeksgevolg: voor november moet de inhoud worden gescheiden in (a) gedateerde minuut/notulenbladen en (b) ingevoegde financiële/uitgaafstaten. De uitgaafstaten blijven een belangrijk parallel spoor omdat daarin transport, tentoonstellingskosten, kisten, pakschuiten, gratificaties en mogelijk reis-/voorschotbetalingen kunnen voorkomen.
Bewijsstatus: geen nieuwe historische netwerkpersoon is op basis van scans 0007–0020 voldoende relevant en zeker om aan de netwerkkaart toe te voegen.
HARD structuur: binnen de reeks tussen het harde anker 24 Wijnmaand 1809 (scan 0036) en 19 Slagtmaand 1809 (scan 0045) zijn twee documenttypen zichtbaar. Scans 0037–0038 behoren tot lange, sterk gecorrigeerde concept-/minuutteksten. Scans 0039–0044 vormen een nette financiële/administratieve laag met het opschrift Uitgaaf. Scan 0045 is opnieuw een gedateerde minuut/notulenpagina: 19 Slagtmaand 1809.
Inhoud Uitgaaf-laag: de leesbare posten hebben hoofdzakelijk betrekking op de logistiek en kosten van een tentoonstelling en het vervoer van kunstvoorwerpen/schilderijen: vracht van kisten, vervoer vanuit/naar Antwerpen en Amsterdam, inzet van pakschuiten, paarden/oppassers, drinkgelden voor schippers en knechten, drukwerk/biljetten en overige tentoonstellingskosten. Op de beschikbare beelden is bovendien een post leesbaar over het overbrengen van kisten en schilderijen in drie pakschuiten naar Amsterdam. Dit is primair administratief bewijs voor kunsttransport binnen dezelfde departementale boekhouding.
Negatieve treffer binnen deze laag: op de beschikbare Uitgaaf-bladen is geen zekere vermelding aangetroffen van Knip, Kleijn/Klein/Kleyn, Alberti, Lethière, Mirbel, Rome, Parijs, pensionnaire, paspoort of expliciet reisgeld voor de drie kunstenaars. Ook is geen betaling zichtbaar die veilig als gezamenlijke reisbetaling aan Knip/Kleijn/Alberti kan worden geïdentificeerd.
Betekenis: de financiële laag is methodisch belangrijk omdat zij bewijst dat kunstenaars-/kunsttransportkosten in inv. 903 daadwerkelijk als afzonderlijke financiële registraties kunnen voorkomen. De nu zichtbare posten betreffen echter vooral tentoonstellingslogistiek en leveren nog geen route- of vertrekanker voor de reisgroep op.
Novembergrens: scan 0045 blijft het eerste harde, door ons visueel bevestigde novemberanker (19 november 1809). De beelden die thans in deze chat beschikbaar zijn leveren nog geen veilig gedateerde pagina >25 november op. Het lokaliseren van het eerste harde datumblad na 25 november blijft daarom open en moet aan de officiële scanreeks/UUID's worden gekoppeld, niet aan de lokale screenshotbestandsnamen, omdat de gebruiker bij het bladeren soms naar eerdere pagina's terugkeerde.
Netwerkkaart: geen nieuwe persoon uit scans 0037–0045 is op dit moment inhoudelijk relevant en zeker genoeg om als nieuwe netwerkpersoon op te nemen. Namen uit losse uitgaafposten blijven administratieve leveranciers/uitvoerders tenzij een directe relatie met de reisgroep blijkt.
Volgende gerichte aanval: (1) scan 0046 en verder via de officiële METS-volgorde controleren tot het eerste gedateerde blad na 25 november; (2) zodra dit grensblad is gevonden, het blok 19–25 november volledig blad voor blad lezen; (3) financiële posten spiegelen aan correspondentie/minuten op dezelfde of aangrenzende data.
Het reeds ontsloten METS-bestand van inventarisnummer 903 bevat één fysieke structMap met 619 opeenvolgende scans. In die officiële volgorde staat scan 0081 direct gevolgd door scan 0082. Er hoeft dus geen tweede METS/object/node te worden gezocht om na 24 oktober 1809 verder te gaan.
| Scan | Officiële UUID | Status |
|---|---|---|
| 0080 | 4092606b-b166-484e-b6b9-f4a4b0e8da55 | officiële METS-volgorde |
| 0081 | 63bc674c-ca06-4dd9-a1d5-c66499b9f090 | laatst inhoudelijk beoordeeld in huidige reeks; 24 oktober 1809 |
| 0082 | 9d732de0-3aeb-4001-bad7-907124b9a73e | DIRECT VERVOLG |
| 0083 | 6deb698e-22f3-49b8-bf7e-5c735b011e23 | direct vervolg |
| 0084 | 17bbd284-15ea-4dfc-9434-27b0aec3a11e | direct vervolg |
| 0085 | 636ad7c2-9e25-4bfe-a544-522ac4f4f56b | direct vervolg |
Gevolg: de volgende primaire actie is scan 0082 en verder lezen in officiële METS-volgorde tot de datum 25 oktober, daarna 1 november en vervolgens het novembervenster. De eerder gezochte aparte node “24–27 november” behoort niet automatisch tot 903 en wordt niet gebruikt als vervanging van deze primaire reeks.
In scans 0058–0059 en 0075–0077 verschijnt J.D. Zocher junior als élève pensionnaire / kweekeling voor de bouwkunde, met Parijs en overheidsvoorwaarden rond zijn buitenlandse opleiding. J.D. Zocher senior, architect van Zijne Majesteit, tekent een ondersteunende/garantieverklaring voor zijn zoon. Dit is HARD ADMINISTRATIEVE CONTEXT voor hetzelfde pensionnaire-systeem waarin Knip, Kleijn en Alberti moeten worden gezocht. Een directe persoonlijke relatie Zocher ↔ Knip is OPEN.
De officiële METS-reeks van inv.nr. 903 is nu handmatig verder gelezen van scan 0082 t/m 0139. Daarmee is de eerder technische continuïteit na scan 0081 ook inhoudelijk bevestigd. De harde datumreeks loopt nu door van 24 Wijnmaand 1809 naar 8 Slagtmaand 1809.
Belangrijk: tot en met scan 0139 is geen directe vermelding van Josephus Augustus Knip vastgesteld. Ook een zekere vermelding van Kleijn/Kleyn, Alberti, Rome of Italië in directe samenhang met de reisgroep is in dit blok niet aangetroffen.
| Scan(s) | Datum | Type | Kerninhoud | Relevantie | Status |
|---|---|---|---|---|---|
| 0082 | 24 okt 1809 | Register | Korte uitgaande/ministeriële registratie; 'fiat insertio'. | context | HARD |
| 0083–0095 | 24 okt 1809 | Concept / dossier | Lang, sterk gecorrigeerd intern concept/advies over bestuurlijk-financiële materie. Geen zekere Knip-vermelding vastgesteld. | context | WAARSCHIJNLIJK |
| 0096 | 26 okt 1809 | Register | Ministeriële missive/kennisgeving; administratieve personele of benoemingszaak. | context | HARD |
| 0097 | 27 okt 1809 | Register | Ministeriële missive met koninklijk besluit; 'fiat insertio'. | context | HARD |
| 0098–0100 | 27 okt 1809 | Concept / dossier | Lang advies met genummerde artikelen; bestuurlijk/financieel. Geen directe Knip-vermelding vastgesteld. | context | HARD |
| 0101 | — | Blanco / verso | Blanco/doorslag; geen nieuwe datum. | geen | HARD |
| 0102 | 28 okt 1809 | Register | Korte uitgaande registratie; 'fiat insertio'. | context | HARD |
| 0103 | 28 okt 1809 | Brief | 's Hage, 28 Wijnmaand 1809; Directeur-Generaal der Wetenschappen en Kunsten aan minister; administratief-culturele context. | kunst-context | HARD |
| 0104 | — | Blanco / verso | Geen zelfstandige inhoud. | geen | HARD |
| 0105 | 29 okt 1809 | Register | Ministeriële missive; verwijzing naar Koninklijk Kabinet van Natuurlijke Historie / aanverwante instelling. | wetenschap/cultuur | HARD |
| 0106 | 30 okt 1809 | Register | Uitgaand stuk over een plan van een professor voor oprichting van een instituut/opleiding in graveerkunde of gravure; exacte terminologie nog paleografisch te verifiëren. | kunst-relevant | HARD |
| 0107–0108 | 30 okt 1809 | Concept / advies | Uitwerking van het 30-oktoberdossier; instelling/onderwijs/financiering, veel correcties. | kunst-context | HARD |
| 0109 | — | Blanco / verso | Geen nieuwe datum. | geen | HARD |
| 0110–0114 | 31 okt 1809 | Register + concepten | Reeks ministeriële correspondentie, koninklijke besluiten en financiële/onderwijszaken. Geen directe Knip-vermelding vastgesteld. | context | HARD |
| 0115–0120 | 1 nov 1809 | Register + lang concept | Nieuwe maandgrens: 1 Slagtmaand 1809. Ministeriële zaak met uitvoerig advies en vele correcties. Geen directe Knip-vermelding vastgesteld. | context | HARD |
| 0121 | — | Blanco / verso | Geen nieuwe datum. | geen | HARD |
| 0122 | 2 nov 1809 | Register | Ministeriële missive; administratieve/onderwijszaak; geen directe Knip-vermelding. | context | HARD |
| 0123 | 6 nov 1809 | Register | Landdrost/ambtelijke correspondentie over geneeskundige/academische materie. | context | HARD |
| 0124 | 6 nov 1809 | Register | Missive van Directeur van het Koninklijk Museum, rapporterend over een collectie schilderijen van een heer te Utrecht; aangenomen voor informatie. | zeer kunst-relevant | HARD |
| 0125 | 6 nov 1809 | Register | Ministeriële missive met rekest van publicist/boekhandelaar; administratief-publicitaire zaak. | cultuur-context | HARD |
| 0126 | 6 nov 1809 | Register | Ministeriële missive; Koninklijk Instituut/commissie/publicatie- of rapportagecontext; exacte persoonslezingen deels onzeker. | context | HARD |
| 0127–0130 | 7 nov 1809 | Register | Meerdere registraties. Scan 0129 heeft museum-/schilderijencontext. Scan 0130 introduceert project-reglement voor Franse uitgave der Jaarboeken van Wetenschappen en Kunsten. | kunst-relevant | HARD |
| 0131–0134b | 7 nov 1809 | Reglement / concept | Uitwerking project-reglement voor Franse uitgave der Jaarboeken van Wetenschappen en Kunsten: artikelen, redactie, afleveringen, vertaling, financiering; bedragen rond ƒ1500/1800 francs zichtbaar; uitvoering vanaf 1810. | kunst/cultuur-relevant | HARD |
| 0135–0136 | — | Blanco / verso | Geen nieuwe datum. | geen | HARD |
| 0137–0139 | 8 nov 1809 | Register + brief | Studenten-/geldkwestie; scan 0138 inhoudelijke brief, 0139 slot. Geen directe Knip-, Rome-, Italië- of schilderijenverwijzing vastgesteld. | context | HARD |
Scan 0124 — 6 Slagtmaand 1809: een missive van de Directeur van het Koninklijk Museum rapporteert over een collectie schilderijen van een heer te Utrecht. Dit is binnen het nieuwe blok de duidelijkste directe schilderijen-/museumregistratie en verdient later een volledige diplomatische transcriptie en persoonsidentificatie.
Scan 0129 — 7 Slagtmaand 1809: opnieuw een registratie in museum-/schilderijencontext. Ook deze pagina blijft op de lijst voor volledige transcriptie.
Scans 0130–0134b — 7 Slagtmaand 1809: uitvoerig project-reglement voor een Franse uitgave der Jaarboeken van Wetenschappen en Kunsten, inclusief redactie, vertaling, periodieke aflevering en financiële bepalingen. Dit versterkt het beeld van inv. 903 als een dossier waarin kunst-, wetenschaps- en publicatieadministratie naast individuele pensionnaire-/opleidingszaken wordt geregistreerd.
Scan 0103 — 28 Wijnmaand: brief van de Directeur-Generaal der Wetenschappen en Kunsten aan de minister.
Scans 0106–0108 — 30 Wijnmaand: plan/advies rond een instituut of opleiding in graveerkunde/gravure; de precieze historische terminologie blijft OPEN totdat de passage op maximale resolutie paleografisch is gecontroleerd.
Deze vondsten sluiten aan op de al eerder vastgelegde kunstadministratieve lijn in scans 0055–0059 en 0075–0077 (waaronder het dossier J.D. Zocher senior/junior), maar leveren nog geen directe persoonsverbinding met Knip op.
12 okt (0046 e.v.) → 14 okt (0061) → 15 okt (0062) → 17 okt (0063–0064) → 18 okt (0065–0066) → 19 okt (0067–0070) → 20 okt (0071) → 22 okt (0072–0074) → 23 okt (0075 e.v.) → 24 okt (0080–0095) → 26 okt (0096) → 27 okt (0097–0100) → 28 okt (0102–0103) → 29 okt (0105) → 30 okt (0106–0108) → 31 okt (0110–0114) → 1 nov (0115–0120) → 2 nov (0122) → 6 nov (0123–0126) → 7 nov (0127–0134b) → 8 nov (0137–0139).
De eerder geplande voortzetting vanaf scan 0140 van inv.nr. 903 is uitgevoerd. Zie de update van 14 september 2026 hieronder voor de actuele stand en de overgang naar inv.nr. 909.
Methodische correctie ten opzichte van oudere fasen: de fysieke scanvolgorde van inv.nr. 903 is leidend. Oude screenshotnummers, losse lokale exports of eerdere vermoedens over een tweede scanobject mogen niet boven de officiële METS-volgorde worden gesteld.
De officiële scanreeks van inv.nr. 903 is verder handmatig gecontroleerd vanaf scan 0140 tot en met de laatste beschikbare scan 0160. Daarbij is geen directe vermelding aangetroffen van Josephus Augustus Knip, Kleijn/Klein/Kleyn, Alberti, Rome, Italië of Parijs.
Belangrijke kunst-/cultuursporen: scan 0141–0143 vormt een schilderijencollectie-/kabinetdossier rond een heer die paleografisch als Boymans/Boijmans is gelezen; de exacte naamlezing blijft formeel te verifiëren. Scan 0147 bevat een duidelijke context van Schoone Kunsten. Scan 0154 betreft een missive van de Directeur van het Museum over een rekest. Scans 0155–0156 behandelen begrotings-/subsidiezaken rond de Koninklijke Bibliotheek. Scan 0160 noemt het Genootschap van Teken- en Bouwkunde te Amsterdam.
Hard eindanker: scan 0160 draagt 13 Slagtmaand 1809 = 13 november 1809. Daarmee bereikt inv.nr. 903 in deze scanreeks het externe aankomstanker van 17 november niet.
De gebruiker heeft de officiële METS van inv.nr. 909 ontsloten. Deze bevat 628 scans, bestandsreeks NL-HaNA_2.01.12_909_0001.jpg t/m _0628.jpg.
Scan 0001: brief gedateerd 20 Zomermaand 1809, geëxhibeerd 1 Hooimaand 1809. Dit bevestigt dat de fysieke volgorde primair op administratieve opname/exhibitiedatum en dossierordening berust, niet uitsluitend op briefdatum.
Scan 0477: brief van 11 Slagtmaand 1809, geëxhibeerd 13 Slagtmaand 1809. Scan 0498: hard datumanker 16 Slagtmaand 1809. Vanaf hier is het doelvenster handmatig doorgelopen.
Scans 0503–0505: 18 november, geëxhibeerd 21 november; aankoop van een verzameling mineralen van de heer Troost voor ƒ 7.000. Geen Knip-spoor.
Scans 0507: 18 november, geëxhibeerd 21 november; botanische/koninklijke-tuinencontext. Geen Knip-spoor.
Scans 0509–0511: zeer kunst-relevant dossier van Philippe-Auguste Hennequin, Brussel 15 november 1809, geëxhibeerd 21 november. Hennequin beschrijft zijn schilderijen, Salons, onderscheidingen en museale/keizerlijke opdrachten; zijn ondertekening Hennequin is zichtbaar. Geen directe vermelding van Knip, Kleijn, Alberti of Rome.
Scans 0513–0518: 20–22 november; bestuurlijke dossiers rond natuurhistorische verzamelingen/Reinwardt en benoemingsadministratie. Geen Knip-spoor.
Scans 0519–0522: 23 november, geëxhibeerd 25 november; Koninklijke Bibliotheek, medaille-/muntenkabinet, Conseil der Bibliotheek en Koninklijk Museum. Geen directe Knip-vermelding.
Scan 0525: 24 november, geëxhibeerd 25 november; begeleidende brief voor een bijgevoegd stuk ter consideratie en advies. De daaropvolgende bijlagen 0527–0528 betreffen een organisatorisch Koninklijk Besluit; geen Knip-spoor.
Scans 0529–0530: 27 november, geëxhibeerd 29 november; financieel-administratieve dispositie. Geen Knip-spoor.
Scans 0533–0537: eind november/begin december; ministeriële disposities en financiële administratie. Geen directe kunstenaarsreiscontext.
Scans 0539–0542: 30 november / 1 december, met oudere koninklijke instructie van 21 november; dossier over officiële geschiedschrijving en het regeringsbeleid van Lodewijk Napoleon. Geen Knip-spoor.
Het gewone chronologische novemberblok van inv.nr. 909 is tussen circa scan 0477 en 0542 substantieel gecontroleerd. Ondanks meerdere kunst-, museum- en kunstenaarsdossiers is geen zichtbare directe vermelding gevonden van Josephus Augustus Knip, Kleijn/Klein/Kleyn of Alberti, en ook geen expliciete aankomst-/reisregistratie naar Rome in het gecontroleerde blok.
Dit weerlegt de reis niet. Het beperkt alleen de kans dat het gezochte primaire bewijs in het reeds gecontroleerde gewone novemberblok van inv.nr. 909 staat.
De gebruiker heeft screenshots voorbereid van scans 0550, 0560, 0570, 0580, 0590, 0600, 0611, 0620 en 0627. Deze worden gebruikt om snel te bepalen of achterin inv.nr. 909 een apart blok begint met correspondentie rond Parijs, Rome, pensionnaires/élèves of Nederlandse kunstenaars.
Zodra één steekproefscan zo'n blok aanwijst, wordt lokaal terug en vooruit gebladerd (ca. ±5–10 scans) en worden alle persoonsnamen, datums, reisverwijzingen, toelagen, aankomsten en vertrekberichten diplomatisch gecontroleerd.
Als het achterste deel van 909 geen gericht Parijs/Rome-blok oplevert, ga dan via de administratieve hulpmiddelen inv.nr. 879 (agenda ingekomen stukken), inv.nr. 884 (dagelijkse lijst ingekomen stukken) en inv.nr. 890 (systematische index 1809) zoeken op Knip/Kleijn/Alberti en op Rome/Parijs/pensionnaire. Gebruik zulke indexen als locator; het onderliggende stuk blijft het primaire bewijs.
Methodische hoofdregel blijft: zichtbare datumkoppen, exhibitiedata en letterlijk leesbare namen gaan voor oudere aannames. Geen onzekere lezing wordt stilzwijgend tot feit verheven.
Het onderzoek naar inv.nr. 909 liet zien dat zoeken uitsluitend op officiële Nederlandse inkomende administratie en op de exacte gebeurtenisdata te smal kan zijn. Een reizende kunstenaar kon onderweg meerdere communicatiekanalen gebruiken: privépost, kunstenaarsnetwerken, diplomatieke/consulaire kanalen, pensionnaire-administratie en lokale contacten. Daarom wordt de route Parijs → Genève/Zwitserland → Simplon → Noord-Italië/Milaan → Rome vanaf nu óók als communicatienetwerk onderzocht.
Inv.nr. 909 bewijst zelf dat briefdatum en exhibitiedatum uiteen kunnen lopen. Een gebeurtenis op één dag kan pas dagen of langer later in een Nederlands dossier verschijnen. Daarom mag een zoekvenster niet uitsluitend rond de vermoedelijke vertrek- of aankomstdatum worden gelegd.
Werkregel: zoek voortaan op gebeurtenisdatum + reistijd van het bericht + mogelijke doorzending + administratieve vertraging. De feitelijke postduur per corridor moet nog afzonderlijk met contemporaine postroutes/tarieven of gedateerde brieven worden vastgesteld; er wordt voorlopig geen vast aantal dagen als feit gebruikt.
Privé: Knip kon onderweg aan zijn echtgenote, familie, vrienden of collega-kunstenaars schrijven. Zulke brieven hoeven niet in een staatsarchief te zijn beland.
Artistiek netwerk: Gerard van Spaendonck moet strikt worden behandeld als artistiek mentor/contact in Parijs en niet als Nederlandse staatsgezant. Correspondentie via hem kan in kunstenaars-, academie-, familie- of ontvangende archieven zijn terechtgekomen.
Diplomatiek netwerk: Carel Hendrik Ver Huell is de voor 1809 relevante kandidaat voor het officiële Nederlandse diplomatieke kanaal in Parijs. Zijn ambassadecorrespondentie/registers worden een aparte, te verifiëren onderzoeksroute zodra de reeds voorbereide steekproefscans van inv.nr. 909 zijn geanalyseerd.
Pensionnaire-/kunstadministratie: berichten over toelage, reisgeld, vertrek, aankomst, paspoort, vertraging, verblijf of officiële aanbevelingen kunnen via de Directeur-Generaal der Wetenschappen en Kunsten, ministeries, diplomatieke vertegenwoordiging of pensionaatsadministratie zijn gelopen.
Knips echtgenote Pauline Rifer de Courcelles was zelf kunstenares en bewoog zich in een hoogwaardig Parijse kunst-/hofmilieu. Dit maakt het zinvol om niet alleen naar brieven van Knip te zoeken, maar ook naar correspondentie aan of rond Pauline, omdat een bericht over Knips locatie, reis, geld of aankomst via haar netwerk kan zijn bewaard.
Bewijsdiscipline: het bestaan van privécommunicatie is aannemelijk maar niet bewezen; evenmin is bewezen dat zulke brieven in een staatsarchief zijn terechtgekomen. Zoek daarom zowel in particuliere/familie-/kunstenaarsarchieven als in bestuurlijke en hofgerelateerde bronnen.
Na afronding van de reeds voorbereide 909-steekproef worden, indien nodig, de volgende corridors als afzonderlijke zoekblokken behandeld:
Ook indirecte communicatieketens blijven mogelijk, bijvoorbeeld Genève → Parijs → Nederland of Milaan → Parijs/Nederland. Geen enkele keten wordt als feit aangenomen zonder documentair bewijs.
Onderweg kan Knip in herbergen/posthuizen, bij particuliere relaties, kunstenaars, diplomatieke contacten of andere aanbevolen adressen hebben gelogeerd. Een verblijf in een villa of officieel gebouw is mogelijk maar momenteel onbewezen. Zoek daarom naar termen als logement, auberge, hôtel, maison, pension, recommandation, passeport, poste, maître de poste, consul, ambassade/legatie en ontvangende persoonsnamen.
Eerst worden de al voorbereide screenshots van inv.nr. 909 geanalyseerd: 0550, 0560, 0570, 0580, 0590, 0600, 0611, 0620 en 0627. Pas daarna wordt op basis van de uitkomst gekozen tussen:
In de Lethière/Villa-Medici-reeks is een officiële staat aangetroffen waarin Alberti, Kleyn/Klein en Knip ieder afzonderlijk worden genoemd met dezelfde datum van vertrek naar Rome: 11 oktober 1809. Een eerdere lezing als 11 november was onjuist en is gecorrigeerd na vergelijking met een scherper exemplaar waarop 11 octobre 1809 expliciet leesbaar is.
Nieuwe status: HARD. Alberti, Kleyn/Klein en Josephus Augustus Knip vertrekken volgens de officiële pensionnaire-administratie op 11 oktober 1809 uit Parijs richting Rome. Dit sluit goed aan bij het al harde anker dat Pieter Rudolph Kleijn op 2 oktober 1809 nog in Saint-Cloud/Parijs aanwezig was.
Bewijsdiscipline: dezelfde vertrekdatum maakt gezamenlijk vertrek zeer waarschijnlijk, maar bewijst nog niet dat zij de volledige reis steeds samen aflegden of dezelfde postkoets/logementen gebruikten.
De gebruiker heeft carton 15 volledig gedownload en de relevante bestanden zijn systematisch beoordeeld. Carton 15 bevat de kernmap « Règlement de S.M. le Roi de Hollande et Correspondance relative aux Pensionnaires de cette Nation » en vormt de belangrijkste Romeinse bronfamilie voor de Hollandse pensionnaires.
Eindstatus carton 15: volledig gescreend voor de huidige reisvraag; geen expliciete aankomstmelding van Knip + Kleyn/Klein + Alberti aangetroffen. Carton 15 is daarmee niet "negatief" in algemene zin — het leverde juist vertrek-, administratieve en persoonsankers — maar de exacte aankomstdatum Rome blijft OPEN.
HARD vertrek: 11 oktober 1809, Parijs → Rome, voor Knip + Kleyn/Klein + Alberti.
HARD negatief controleanker: 17 november 1809 is in carton 15 een Cramer-brief en mag niet als aankomstdatum van Knip worden gebruikt.
HARD/sterk primair terminus ante quem: op 12 december 1809 wordt Alberti door Lethière als één van de Hollandse pensionnaires in de Romeinse werk-/studiecontext behandeld. Voorzichtig geformuleerd: Alberti is uiterlijk op die datum in Lethières Romeinse pensionnaire-administratie actief aanwezig.
OPEN: de exacte datum waarop Knip, Kleyn en Alberti Rome fysiek bereikten; of zij onderweg steeds samenbleven; en welke route zij precies namen.
Belangrijke correctie: alleen carton 15 is volledig binnen en volledig gescreend. Van 13, 14 en 16 zijn tot nu toe uitsluitend de bestanden beoordeeld die de gebruiker op zijn telefoon had gedownload. Deze reeksen mogen daarom niet als uitgeput worden beschouwd.
Reeds beoordeelde 13-stukken: onder meer 168 (23 juni 1809), 172 (23 augustus 1809), 180, 184 (20 december 1809), 185 (27 december 1809). Hoofdzakelijk financiële/administratieve Académie-context; geen directe Knip/Kleyn/Alberti-hit.
Reeds beoordeelde 14-stukken: onder meer 010, 105, 107, 115 (Milaan 18 januari 1809), 175, 180 (Civita Vecchia 11 november 1809), 277, 281 (Rome 9 december 1809), 340–341 (augustus 1809), 345–346, 351 en 354 (oktober 1809). Deze leveren nuttige Romeinse kunst-/logistieke context, maar geen directe persoons- of routehit voor onze drie.
Reeks 16: slechts zeer beperkt beoordeeld; bovendien bleek minstens één download fondsnummer 20180017 te dragen in plaats van Lethière-fonds 20180071. Fonds- en cartonnummer daarom voortaan strikt samen controleren.
In het Genève-repertorium is de alfabetische K-sectie via een viewer bereikbaar. De viewer is onhandig en laat geen eenvoudige download toe. Daarom wordt Genève niet breed gescreend.
Doel is uitsluitend een gerichte naamcheck op:
Bij een mogelijke hit moeten slechts de relevante regel en de rechterkolommen worden vastgelegd: datum, herkomst/bestemming/beroep indien aanwezig, register-/dossierverwijzing en paginanummer. De achterliggende registratie is daarna het echte primaire doelstuk. Geen hit in deze index mag niet worden geïnterpreteerd als bewijs dat de groep Genève niet passeerde.
Prioriteit A — eerst de nog open Medici-cartons 13/14/16 inventarisgestuurd verkleinen. Gebruik de volledige Lethière-inventaris om alleen nog de niet onderzochte stukken uit circa 11 oktober–12 december 1809 te selecteren die woorden/onderwerpen raken als voyage, arrivée, départ, pensionnaires, artiste hollandais, paiement, logement, passeport, Suisse, Milan, Turin, Florence, Rome, correspondance, caisse, transport. Download daarna uitsluitend deze shortlist. Dit is efficiënter dan willekeurig verdere folio’s openen.
Parallel B — Genève als drie-naam-indexcheck. Controleer Knip/Klein/Alberti plus varianten en maak alleen screenshots van mogelijke hits met de referentiekolommen. Eén echte registratie in Genève zou meteen een onafhankelijke tussenstop tussen Parijs en Rome opleveren.
Daarna: als Genève niets oplevert, verschuift de primaire route naar Wallis/Simplon → Domodossola → Milaan, met paspoort-, politie-, douane-, logement- en consulaire bronnen. De alternatieve corridor Lyon → Chambéry → Mont Cenis → Turijn → Milaan blijft OPEN en mag niet vooraf worden uitgesloten.
Methodische hoofdregel v2.41: vertrekdatum, passage en aankomstdatum blijven drie afzonderlijke feiten. Een gedeelde vertrekdatum bewijst geen gedeelde volledige route; een latere Romeinse administratieve vermelding bewijst niet automatisch de exacte dag van fysieke aankomst. Alleen primaire, individueel koppelbare registraties mogen een routepunt HARD maken.
| Bron-ID | Bron | Status | Kernbevinding / gebruiksregel |
|---|---|---|---|
| SRC-MAK-1941-12-09-CAT61-110-111 | Mak van Waay 09-12-1941, cat.61, lots 110–111 | NIEUW / hoge prioriteit | J.A. KNIP; twee opeenvolgende grote omlijste gouaches, beide 64 × 94 cm. Lot 110: bergstroom, houten brug naar chalet, figuren, schaapherder/kudde, hooggebergte. Lot 111: kasteel op rotsplateau, rivier in verte, weilanden met vee, hooggebergte. Mogelijke objectcluster-/same-pair-lijn richting S&B 2804/2805 en Sotheby’s 1998, nog niet bewezen. |
| SRC-MAK-1942-11-03-CAT68-266 | Mak van Waay 03-11-1942, cat.68, lot 266 | BEKEND / calibrator | ONBEKENDE MEESTER (J.A. Knip?); twee berglandschappen, pendanten, gouaches, omlijst, 34 × 51 cm. Door formaat géén kandidaat voor De Jager + pendant; alleen gebruiken voor attributiekalibratie en mogelijk 1942↔1943 cross-lot onderzoek. |
| SRC-MAK-1942-12-22-CAT69 | Mak van Waay 22-12-1942, cat.69 | NEGATIEVE JOSEPHUS/HENRI-CONTROLE | Geen Josephus/Henri-hit. Wel W.A. Knip lots 426–430. Patricisch familiebezit in titelpagina geldt niet automatisch voor deze latere lots. |
| SRC-MAK-1944-06-13-CAT79-326 | Mak van Waay 13-06-1944, cat.79, lot 326 | NIEUW / calibrator | ONBEKENDE MEESTER (XIXe eeuw), “Rotsachtig avondlandschap in de manier van J. Knip”, gouache, omlijst, 43 × 63 cm. Hard voorbeeld dat Mak makernaam en stijlvergelijking onderscheidt. |
| SRC-MAK-1942-09-22-CAT67-463 | Mak van Waay 22-09-1942, cat.67, lot 463 | NIEUW / direct J.A.-pendantanker | J.A. KNIP (XVIIIde eeuw), twee omlijste gouache-pendanten 47 × 61 cm: (A) figuren onder eikenboom, ooievaars; (B) twee jagers op ganzenjacht, eekhoorn/eend met jongen; beide in weids heuvelachtig landschap. Lot valt ná Van Citters-blok; dus geen Van Citters/Engelenburg-provenance. |
| SRC-MAK-1943-02-09-CAT70 | Mak van Waay 09-02-1943, cat.70 | NIEUW / zeer belangrijk | Binnen één catalogus: lot 103 H. KNIP, berglandschap met kasteel/stad aan meer, gouache 40 × 58; lot 104 N.F. KNIP; lot 219 A. Knip in album; lot 431 onbekende meester, twee landschappen “in de manier van H. Knip”, gouaches 35 × 87; lot 496 HENRI KNIP, paar Zwitserse landschappen, beide voluit geteekend, gouaches, omlijst, 51 × 74. |
| SRC-MAK-1941-06-24 | Mak van Waay 24-06-1941, cat.59 | NEGATIEVE CONTROLE | Alleen W.A. Knip lot 205; geen Josephus/Henri/H. Knip. |
| SRC-MAK-1942-06-23 | Mak van Waay 23-06-1942, cat.66 | NEGATIEVE CONTROLE | Alleen W.A. Knip lot 339; geen Josephus/Henri/H. Knip. |
| SRC-MAK-1940-12-03 | Mak van Waay 03-12-1940, cat.55 | DUPLICAAT / reeds checkpoint | J.A. Knip lot 62 en Baron Fagel/Avegoor lot 95 al in V5.5. Nabijheid in catalogus is geen gezamenlijke consignor-provenance. |
| SRC-VANDENBRANDEN-1883 | F.J. van den Branden, Geschiedenis der Antwerpsche Schilderschool, 1883 | NIEUW / context | Geen Knip. Wel: Baron Fagel in 1815 betrokken bij kunstteruggave in Parijs; 1813 gebruikt “waterverfschildering” als kunstcategorie; Rome-landschappen 1807 en kunstenaarsroute 1821 als contextcomparator. Identiteit van Fagel in 1815 afzonderlijk bewijzen. |
| SRC-HOFSTEDE-DE-GROOT-1907-FAGEL | C. Hofstede de Groot, 1907, deel 1 | NIEUW / Fagel-collectieanker | Geen Josephus. Meerdere schilderijen uit collectie “Griffier Fagel” en verkoop Londen 22-05-1801 (Coxe, Burrell & Foster). Sterk bewijs voor substantiële Fagel-verzameltraditie; objectkoppeling met Knip/Paestum blijft open. |
| SRC-STOCKUM-1942-05-13 | Van Stockum, Den Haag 13–16-05-1942 | NEGATIEVE CONTROLE | Geen J.A./Henri Knip, geen Kölling, geen bruikbare Paestum/Oprechte-match. Dubbel geüpload; slechts één keer registreren. |
| SRC-VANHUFFEL-1941-12-16-509 | Van Huffel Utrecht 16–17-12-1941, lot 509 | NIEUW / techniekanker | J.A. Knip: Gezicht in een park (Vught) + Boschgezicht (Esch), 2 gouaches, “teekeningen met dekverf”, br. 45, h. 36 cm; “Fraai en decoratief. Bijzonder fraai van toon.” Historische brug gouache ↔ teekening met dekverf. |
| SRC-VERREYT-DW1896-KNIP | Ch.C.V. Verreyt, Dietsche Warande 1896 | NIEUW / zeer belangrijk | Onder Joseph August Knip meerdere historische objecten. Vier werken in context J.A. Meelboom van Kockengen / wed. J. Roelofs, Amsterdam 1878: Italiaans landschap; Italiaans stadsgezicht bij maneschijn; Hollands landschap; Zwitsersch landschap — alle dekverf, 55 × 76 cm. Sterke comparator voor De Jager (ca. 57,5 × 77), nog géén same-object-bewijs. |
| SRC-PICTURA-1878-MEELBOOM-ROELOFS | Pictura Amsterdam, 06-11-1878, collectie Meelboom & Roelofs | OPEN / hoogste prioriteit | Via onafhankelijke catalogusinventaris aan Verreyt-context gekoppeld. Originele catalogus nog vinden: exacte lotnummers, beschrijvingen, signatuur, lijststatus, prijzen, kopers en annotaties. |
| SRC-VERREYT-DW1897-METHODE | Ch.C.V. Verreyt, Dietsche Warande 1897 | NIEUW / methodologisch anker | Verreyt meldt systematisch onderzoek van ruim 600 kunstveilingcatalogi en ca. 500 schilderijen; noteert bezitters, verkoopjaar/auctionaris/maand en maten; maten dienen expliciet om verschillende werken van dezelfde kunstenaar te onderscheiden. Versterkt betrouwbaarheid van zijn 1896-Knipregistraties, maar hij waarschuwt zelf voor onvolledigheid. |
| SRC-LARTE-1898 | L’Arte 1898 | NEGATIEVE CONTROLE | Geen Knip, Fagel, Kölling, Paestum/Pestum/Capaccio of Simplon-hit. Niet verder uitdiepen zonder nieuw concreet anker. |
| SRC-DW1890-TERMS | Dietsche Warande 1890 | NIEUW / zoekterminologie | Geen Knip. Historische spelling “Pestum” voor Paestum; daarnaast “teekeningen, met potlood en waterverwen”. Pestum en waterverwen voortaan standaard in zoekmatrix. |
| SRC-DW1889-TERMS | Dietsche Warande 1889 | NIEUW / zoekterminologie | Geen Knip. Opnieuw “tempel van Pestum”; “aquarel” wordt expliciet uitgelegd als “waterverf-teekeningen”; Verreyt al actief met historisch/genealogisch bronnenwerk. |
| SRC-DW1887-88-TERMS | Dietsche Warande 1887–1888 | NIEUW / zoekterminologie + bronkritiek | Geen directe Knip/Fagel/Kölling/Paestum/Simplon-hit. “Aquarellen” expliciet = “Waterverw-teekeningen”; daarnaast waterverwschetsen, gekleurde waterverw, waterverw-teekeningen. Voorbeeld dat catalogi foutieve attributies kunnen bevatten of oudere fouten herhalen. |
| ID | Keten | Status | Waarom / beslissende ontbrekende stap |
|---|---|---|---|
| CL-1941-110-SB2804 | Mak 1941 lot 110 ↔ S&B object 2804 / J5 | ZEER STERKE SAME-OBJECT-KANDIDAAT | 64 × 94 versus 63 × 94,5; gouache; berglandschap; expliciete herder/kudde. Beeld/admin nodig. |
| CL-1941-111-SB2805 | Mak 1941 lot 111 ↔ S&B object 2805 / J4 | STERKE SAME-OBJECT-KANDIDAAT | 64 × 94 versus 63 × 94,5; gouache; groot berglandschap met rivier/vee. Titel/compositie nog onvoldoende sluitend. |
| CL-HENRI-1935-43 | Kundig 1935 lot 166 ↔ Mak 1941 lot 382 ↔ Mak 09-02-1943 lot 496 ↔ Mak 21-09-1943 lot 156 | ZEER HOGE PRIORITEIT / same-pair-familie | Steeds twee Zwitserse/berglandschap-gouaches rond 49–52 × 72–74 cm; Henri/H. Knip-toeschrijvingen wisselen. Beelden, signaturen en administratie moeten keten bewijzen of breken. |
| CL-MAK-266-121 | Mak 03-11-1942 lot 266 ↔ Mak 1943 lot 121 | CALIBRATIETEST | Klein paar 34 × 51 / 34 × 50. Niet Oprechte. Doel: toetsen of dezelfde werken van “Onbekende meester (J.A. Knip?)” naar “Henri Knip” verschoven. |
| CL-MEELBOOM-1878-JAGER | Verreyt/Meelboom-Roelofs 1878 Zwitsersch landschap 55 × 76 ↔ De Jager ca. 57,5 × 77 | STERKE HISTORISCHE COMPARATOR | Techniek dekverf, groot liggend formaat en Zwitserse onderwerpklasse sluiten opvallend aan; geen same-object-status zonder originele catalogus/beeld/provenance. |
| Moderne/gebruikelijke term | Historische varianten | Onderzoeksregel |
|---|---|---|
| aquarel / aquarellen | waterverw-teekening / waterverf-teekening | 1887–1889 expliciet als historische taalbrug aangetroffen; niet automatisch materiaaltechnisch identiek aan moderne aquarel. |
| waterverw / waterverf | waterverwteekening, waterverwschets, gekleurde waterverw, waterverfschildering | Breed 19e-eeuws vocabulaire; altijd apart registreren. |
| gouache | teekening met dekverf | Van Huffel 1941 maakt deze gelijkstelling expliciet. |
| dekverf | dekverf | Belangrijk voor Verreyt 1896 en de vier Knip-werken 55 × 76. |
| Paestum | Pestum / Pæstum / Paëstum | Pestum aantoonbaar in 1889 en 1890; alle varianten voortaan systematisch zoeken. |
Harde objectmaat: ca. 77 × 57,5 cm papier/werkmaat (liggend gelezen als ca. 57,5 hoog × 77 breed). Daardoor zijn Mak-paren rond 34 × 50 cm uitgesloten als directe objectmatch. De Verreyt/Meelboom-Roelofs-groep van 55 × 76 cm in dekverf is daarentegen formaat-technisch opvallend relevant, maar blijft slechts comparator totdat de originele Pictura-catalogus van 6 november 1878 is ontsloten.
De huidige eigenaar meldt dat de werken via schenking van zijn oom bij hem zijn gekomen. Dit is relevant voor de moderne provenance/familiegeschiedenis, maar de exacte object-voor-object overdrachtsdatum, eventuele aankoopbewijzen, correspondentie en eerdere bezitters moeten afzonderlijk worden vastgelegd voordat dit als volledig gedocumenteerde provenanceketen kan gelden.
Status: vaste zoekregel. Deze termen moeten parallel worden gebruikt bij historische catalogi, OCR, tentoonstellingslijsten, provenancebronnen en veilingregisters. Terminologische overlap is geen bewijs dat materialen technisch identiek zijn.
Paestum · Pestum · Pæstum · Paëstum · Capaccio, plus OCR-vervormingen en combinaties met tempel(s), ruïne(s), buffel(s), os/ossen, ossenwagen, vee, landschap en Italië.
aquarel · aquarellen · waterverw · waterverf · waterverwteekening · waterverw-teekening · waterverwteekeningen · waterverw-teekeningen · waterverfteekening · waterverf-teekening · waterverfteekeningen · waterverf-teekeningen · waterverwschets · waterverwschetsen · gekleurde waterverw · waterverfschildering · waterverfschilderingen · waterverwen · met waterverwen · dekverf · teekening met dekverf · teekeningen met dekverf · gouache · gouaches · sepia.
Historische catalogustermen worden letterlijk geregistreerd. Aquarel, waterverf/waterverw, dekverf en gouache worden niet automatisch materiaaltechnisch gelijkgesteld. Een historische catalogusattributie bewijst hoe een werk toen werd beschreven/toegeschreven, niet automatisch het moderne auteurschap.
Parent: Knip_Beeldarchief_GECOMBINEERD_FINAL_MASTER_PRESENTATIONFIX_03_2026-09-19.html · SHA-256 745321986231680606dbb432deb65277cb675b9ea080655f5e5091c374d63952. De bevroren Golden Master van 19-09-2026 is niet overschreven.
Precedentieregel: de hieronder opgenomen maatcorrectie en objectwaarneming zijn expliciete latere correcties. Eerdere waarden blijven als historische onderzoekslaag bewaard, maar mogen niet meer als actuele objectmaat worden gebruikt.
| Meetniveau | Maat | Bewijsstatus |
|---|---|---|
| Lijst buitenmaat | 78 × 60 cm | [FEIT — OBJECTMETING HUIDIGE EIGENAAR] |
| Binnenmaat lijst voorzijde | 68 × 50 cm | [FEIT — OBJECTMETING HUIDIGE EIGENAAR] |
| Zichtopening passe-partout | 57 × 39 cm | [FEIT — OBJECTMETING HUIDIGE EIGENAAR] |
| Sponning / achteropening lijst | 69 × 51 cm | [FEIT — OBJECTMETING HUIDIGE EIGENAAR] |
| Werkelijke papiermaat | onbekend | [OPEN] |
| Volledige beschilderde zone | onbekend | [OPEN] |
[HISTORISCHE ONDERZOEKSFASE / VERVALLEN] De eerdere registratie zichtmaat ca. 57 × 40 cm en werkelijke papiermaat ca. 69 × 50 cm was een interne consolidatiefout. De tweede maat is de sponning-/achteropeningsorde, niet een bewezen papiermaat.
[STOPREGEL] Niet demonteren of passe-partout losmaken uitsluitend voor catalogusmatching.
[FEIT — VISUELE OBJECTANALYSE] De zichtbare voorstelling is een berglandschap met een rivier/bergstroom, een enkelvoudige stenen boogbrug, een nederzetting of gebouwencomplex met toren(s) in de middendiepte en rechts een monumentale ruïne met hoge spitsboogarcaden en een vierkante toren. Nabij rivier/brug bevinden zich kleine figuren en vermoedelijk schapen.
[NEGATIEVE OBJECTWAARNEMING] Op het zichtbare werk is geen meer en geen aquaduct afgebeeld. De exacte functie van de ruïne en de topografische locatie blijven [OPEN].
[FEIT — ONDERZOEKSACTIE] De lokaal beschikbare Mak-reeks met 27 unieke veilingsdata van maart 1940 t/m juli 1944 is opnieuw gescand op Knip-naamvormen én de nu correcte motiefset van De Burgt. [NEGATIEVE CONTROLE] Binnen deze beschikbare reeks is geen overtuigende één-op-één beschrijving van De Burgt gevonden.
| Kavel | Primaire cataloguskern | Actuele status t.o.v. De Burgt |
|---|---|---|
| Mak 09-02-1943 · cat.70 · lot103 · H. KNIP | Berglandschap; kasteel op heuveltop; stad aan oevers van een meer; voluit getekend; gouache; omlijst; 40 × 58 cm. | [COMPARATOR / INHOUDELIJKE TEGENSPRAAK]: maat/techniek interessant, maar De Burgt heeft geen meer en de compositiebeschrijving wijkt af. |
| Mak 21-09-1943 · cat.74 · lot154 · HENRI KNIP | Berglandschap met ruïne en een aquaduct; gouache; omlijst; 44 × 58 cm. Bij dit lot staat niet expliciet `voluit geteekend`. | [COMPARATOR / GEEN DIRECTE IDENTITEIT]: ruïne/maat/techniek relevant, maar De Burgt heeft geen aquaduct. |
| Mak 03-11-1942 lot266 ↔ Mak 21-12-1943 lot121 | 34 × 51 cm, `J.A. Knip?` ↔ 34 × 50 cm, Henri Knip; pendant-/brug-/bergcontext. | [STERKE HISTORISCHE SAME-PAIR-HYPOTHESE], maar directe De-Burgt-identiteit blijft zwak. De oude harde maatuitsluiting op basis van 69 × 50 `papiermaat` is ingetrokken. |
Maatfilter: catalogusmaten van 72–74 cm breed zijn als directe De-Burgt-match zwakker indien zij drager-/werkmaat zijn, omdat de huidige achteropening 69 cm breed is. Zonder kennis van de historische meetconventie is dit geen absolute uitsluiting.
[STERKE AANWIJZING / OPEN] Piets herinnering blijft het primaire bronanker: De Burgt kwam via Mak van Waay en werd mogelijk historisch richting Henri Knip beschreven. Exacte veiling, lot, datum, consignor, koper en attributietekst blijven [OPEN].
Catalogus 265 / september 1976: voortaan alleen een chronologische locator binnen het herinnerde aankoopvenster. Er is geen objectspecifiek bewijs dat De Burgt in cat.265 voorkomt.
| Locator | Bevestigde informatie | Status |
|---|---|---|
| Sotheby Mak van Waay cat.280A | Jeger-register: 31-10-1977; `Paintings and Watercolours`. | [BIBLIOGRAFISCHE LOCATOR] |
| Sotheby Mak van Waay cat.291 | Jeger-register noemt `Fine Dutch, Flemish and German Drawings`, maar het datumveld staat daar als `#REF!`. | [LOCATOR; DATUM OPEN TOT ONAFHANKELIJKE CONTROLE] |
| Sotheby Mak van Waay cat.292 | Fondazione Zeri: 7–9 november 1978; 207 p.; geïllustreerd; schilderijen/aquarellen e.a.; collocatie CA 01 1978 1107; inventaris 71026. | [FEIT — BIBLIOGRAFISCHE LOCATOR] |
[FEIT — COMMUNICATIESTATUS] Fondazione Zeri is op 20-09-2026 aangeschreven met verzoek om de K-index en, indien Knip daarin voorkomt, de relevante kavelpagina’s. Antwoord: [OPEN].
Catalogusnummers/verkoopdata 289/290/293 en andere najaarsverkopen 1978 worden niet canoniek ingevuld zolang nummer, datum en inhoud niet institutioneel of primair zijn bevestigd.
[FEIT — CORRESPONDENTIE 19-09-2026] Rijksmuseum Research Library bevestigt de aanwezigheid van de publicatie J.A. Knip, 1777–1847 in de bibliotheekcollectie, meldt `scan on request` tot maximaal 50 pagina’s per aanvraag en heeft de vraag naar de ongepubliceerde doctoraalscriptie doorgestuurd naar collega’s die opgeslagen documentatie beheren.
[OPEN] of de doctoraalscriptie daar daadwerkelijk aanwezig is. Geen conclusie uit de scriptie wordt vooruitgelopen.
Bronbasis V3.01: governanceprotocol en PF03-parent; post-PF03 maatcheckpoint (historisch/superseded); actuele objectfoto `22194.jpg`; primaire Mak-catalogi 1940–1944; Fondazione Zeri catalogusrecord cat.292; Jeger Mak/Sotheby Amsterdam register; door gebruiker aangeleverde Rijksmuseum-correspondentie van 19-09-2026.
Officiële parent: Knip_Beeldarchief_GECOMBINEERD_V3_01_RELEASE_2026-09-20.html · SHA-256 f71055ac677f83a22bebffa24d49497b0002f03ad094a0e08fa1956dd4857ba4.
Golden Master: Knip_Beeldarchief_GECOMBINEERD_FINAL_MASTER_2026-09-19.html · SHA-256 22f3adec5d7285080428bd2384dc28165710de29a7d4fdec819670587000322a · FROZEN / ONGEWIJZIGD.
Werkregel: bij intake bestond geen geregistreerde post-release V3.02-WORKING of V3.02-UNMERGED-manifest. De aanwezige V3.01-WORKING is als auditbron gecontroleerd, maar de nieuwe V3.02-WORKING is governance-conform van de latere officiële V3.01-RELEASE afgeleid om fase-regressie te voorkomen. Niet-bevestigde of nog te verifiëren claims staan buiten de canonieke merge en blijven in het V3.02-UNMERGED-manifest.
| Nieuwe informatie | Status | Actuele consequentie |
|---|---|---|
| Piet Jacobs verklaart dat De Jager en Brug en waterval een pendantpaar zijn en samen bij De Oprechte Veiling in Haarlem zijn gekocht, in samenwerking/met tussenkomst van een handelaar. | [HARD ALS GETUIGENVERKLARING] | De twee blijven één gezamenlijke Oprechte-provenancelijn; De Burgt hoort daar niet bij. |
| Piet dateert die aankoop nu rond 1981–1983 en spreekt van ongeveer 45 jaar bezit. | [STERKE DATERING UIT GETUIGENVERKLARING] | De oude globale laag “jaren 1970” blijft historisch zichtbaar maar is voor actuele zoekacties te ruim; 1981–1983 is het nieuwe werkvenster. Exacte veilingdatum/lot/handelaar blijven [OPEN]. |
| Beide gouaches hadden vocht-/schimmelschade en zijn door een restaurateur in Den Haag behandeld; daarbij is de achterkant geopend. | [HARD ALS GETUIGENVERKLARING] | Latere ingrepen aan achterzijde/bevestiging mogen niet automatisch als oorspronkelijke provenance- of dateringskenmerken worden geïnterpreteerd. Restaurateur en restauratiedatum: [OPEN]. |
| Piet identificeert de hoofdfiguur van De Jager nu als herder; eerdere beeldanalyse ondersteunt lam/jong schaap als plausibele lezing. | [STERKE AANWIJZING] | “De Jager” blijft uitsluitend projectwerktitel. Boer/herder/veedrijver blijft objectinhoudelijk veiliger dan een harde jager-identificatie; kledingstudie kan topografisch worden onderzocht. |
[HARD ALS GETUIGENVERKLARING] Piet verklaart opnieuw dat De Burgt bij Mak van Waay, Amsterdam is gekocht, vermoedelijk in 1975–1980, en nadrukkelijk niet bij De Oprechte. Hij herinnert zich dat de catalogus geen afbeelding bevatte en dat Mak van Waay vermoedelijk richting Henri Knip attribueerde. De exacte catalogustekst, veilingdatum en het lot blijven [OPEN] totdat de primaire catalogus is teruggevonden.
[GETUIGENVERKLARING] Piet noemt het medium gouache. De projectterm blijft technisch voorzichtig: waterverf/gouache op papier; exacte materiaalkarakterisering zonder materiaalonderzoek [OPEN].
[MENING PIET / HYPOTHESE] Piet is op dit moment van mening dat De Burgt, De Jager en Brug en waterval aan Henri Knip moeten worden toegeschreven. Dit is geen moderne authenticatie en verandert het auteurschap van de drie werken niet van [OPEN] naar [FEIT].
[NIEUWE LIJSTCOMPARATOR / OPEN] Een door gebruiker gevonden Invaluable-lot met twee als Henri Knip aangeboden pendant-rivierlandschappen heeft volgens directe visuele vergelijking een lijsttype dat sterk overeenkomt met De Burgt. Bron: Invaluable, lot 201. Oorspronkelijkheid/datering van die lijsten en relatie tot De Burgt blijven [OPEN]; dit is geen auteurschapsbewijs.
| Werk / bron | Bevestigde metadata | Vergelijkingsstatus |
|---|---|---|
| Eigen werk: Brug en waterval | Gouache/waterverf; pendant met De Jager volgens Piet. Exacte dragermaat blijft [OPEN]. | Referentie A voor brugvorm, plateau-/rotsmassa boven de brug, water links, zigzagweg rechts en waterloop onder de brug. |
| Henri Knip — Crossing a bridge by Mount St Plomb Christie’s lot 4982528 | Henri Knip (1819–na 1897); opschrift De weg over den berg St Plomb; potlood en gouache op papier; 50 × 75 cm. Christie’s vermeldt dat Michiel Jonker de Henri-attributie bevestigde en noemt de Simplonpas als voorgestelde identificatie. | [STERKE VISUELE AANWIJZING] dezelfde zeer specifieke beeld-/topografiefamilie of een gemeenschappelijk picturaal prototype. Geen exacte kopie en geen bewijs dat het eigen werk van Henri is. |
| Coin des Alpes animé Vanderkindere / Invaluable lot 29 | Veiling 23-04-2013, Brussel; gouache op papier; 28 × 42 cm. Catalogustekst: KNIP Joseph August (1777–1847) (?) en signatuurlezing L.(?) Knip. | [STERKE VISUELE AANWIJZING] zeer verwante compositie aan het eigen werk. De maker is juist door de veilinghouder expliciet onzeker; daarom geen J.A.-anker als hard auteurschapsbewijs. |
Gecontroleerde verschillen eigen werk ↔ Christie’s-Henri: (1) de brugconstructie/profiel is anders; (2) de rechter rots-/plateaumassa heeft afwijkende contourdetails; (3) onder de brug toont het eigen werk direct een duidelijke cascade/waterval over donkere rotsen, terwijl het Christie’s-werk een bredere, sneller stromende maar relatief vlakke bedding toont; (4) de lichte zigzag-/switchbackweg rechts ligt wel in dezelfde structurele zone; (5) water links, dorp/kerktoren en grote bergwand vormen eveneens een verwante ruimtelijke configuratie.
[OPEN] exacte fysieke locatie; [HYPOTHESE] gedeelde Knip-compositietraditie, hergebruik van studies/familiemateriaal of een gemeenschappelijke topografische bron. Historische misattributie tussen Knip-familieleden blijft een te toetsen mogelijkheid, geen conclusie.
[FEIT — COMMUNICATIESTATUS] gebruiker heeft Vanderkindere op 20-09-2026 aangeschreven met verzoek om uitsluitend een kwalitatief betere/originele foto en zo mogelijk een duidelijker signatuurbeeld. Er is uitdrukkelijk geen kopers-/privé-eigenaarsdata gevraagd. Antwoord: [OPEN].
| Bron | Wat mag worden geconsolideerd | Grens |
|---|---|---|
| Henri Knip → P. Segers, Brussel, 16-04-1868; 27-04-1868; 01-05-1868 Arthistoricum/Rijksmuseum records NL-AsdRM_lido_661538–661540 | [FEIT — PRIMAIR DOCUMENT] de drie brieven tonen dat Henri in korte tijd meerdere tekeningen gereed had, eerder werk naar Segers had gestuurd en communiceerde over verkoop/resultaat, terugzending en geld. Ze leveren tevens gedocumenteerd autograaf handschrift/signatuurmateriaal van Henri. | Volledige diplomatische transcriptie is nog niet afgerond. De brieven bewijzen niet dat Henri meerdere versies van de specifieke Simplon-/brugcompositie maakte. |
| Rijksmuseum/Arthistoricum: Aantekeningen over Nicolaas Frederik Knip (I) en Josephus Augustus Knip, RP-D-2017-703 | [FEIT — PRIMAIR DOCUMENT / CORRECTIE] de aangeleverde bleke notitie is volgens het Rijksmuseum door Josephus Augustus Knip geschreven; het is dus geen Henri-aantekening. | Volledige inhoudelijke transcriptie en routeconsequenties blijven [OPEN] tot afzonderlijke paleografische ontsluiting. |
| Feico Ronner → Christiaan Kramm, 06-01-1859 | [DOCUMENTLOCATOR] afzonderlijke familiecontextbron; geen Henri-autograaf. | Geen inhoudelijke projectconclusie gepromoveerd zonder volledige transcriptie. |
[FEIT — OBJECTOBSERVATIE] Op de voorzijde is een geschilderde cursieve signatuur J.A. Knip zichtbaar. In de signatuurzone zijn fijne fissuren en meerdere langere oppervlaktesporen/krassen zichtbaar; sommige latere slijtage-/krassporen kruisen visueel donkere signatuurstreken. [STERKE VISUELE AANWIJZING] de signatuur oogt geïntegreerd in een verouderd oppervlak zonder evidente “schone, verse eiland”-zone. [OPEN] blijven: ouderdom van de signatuurverf, simultaniteit met de oorspronkelijke verflaag, eventuele latere signering/vernissing en autografie door Josephus Augustus Knip. De oudere formulering “craquelure loopt door de signatuur” wordt niet als technisch feit gebruikt, omdat een deel van de lijnen duidelijk als kras/slijtage leest.
[FEIT — OBJECTDOCUMENT] De bij het werk aangetroffen kaart heeft aan één zijde de gedrukte gegevens van Galerie ’t Grinthuys, Kerkstraat 8, Dieren / Cees Simoons en aan de andere zijde handgeschreven onder meer J.A. Knip, Coll. Baron Fagel, Coll. Kölling (dir. Gazelle fabriek) en 80 × 60 cm. Het is een galeriekaart en geen beschilderde-canvasachterzijde.
[HARD ALS GETUIGENVERKLARING] Piet verklaart dat hij het olieverfschilderij in 1978 kocht, tijdens zijn reizen tussen Erica en Tilburg, via bemiddeling van Galerie ’t Grinthuys in Dieren; zijn herinnering is dat het werk uit de collectie van een eigenaar/directeur van een rijwielfabriek op de Veluwe kwam. Hij herkende de galeriehouder later als Cees Simoons. Deze verklaring sluit aan op de aangetroffen galeriekaart, maar exacte transactiedocumenten/prijs blijven [OPEN].
[IDENTITEIT KÖLLING — OPEN, MET KALIBRATIE] De handgeschreven toevoeging dir. Gazelle fabriek maakt de Kölling-lijn historisch concreet, maar sluit de persoonsidentiteit nog niet. Zowel Willem Kölling (1869–1935) als zijn broer Hendrik Willem Kölling (1874–1955) waren in de relevante periode aan de directie van Gazelle verbonden. Daarom wordt de eerdere te stellige gelijkstelling “Kölling = Willem” teruggebracht tot [OPEN]. Een 1927 ledenlijst noemt wel specifiek W. Kölling, Ellecom, Huize Hofstetten als directeur van Arentsen & Kölling/Gazelle; latere kunstmarktprovenance kent ook H.W. Kölling, Ellecom. Objectspecifiek bewijs moet bepalen welke Kölling de kaart bedoelt.
[FAGEL — OPEN] Coll. Baron Fagel op de objectkaart identificeert geen voornaam. Goudstikker documenteert in 1924 op andere schilderijen de provenance Collection du Baron Fagel, Avegoor, Ellekom; dit bewijst een historische Fagel/Avegoor-collectiecontext maar niet dat Paestum hetzelfde traject volgde. Een rechtstreekse Fagel→Kölling-overdracht, transferdatum en identiteit van de genoemde baron blijven [OPEN].
| Jaar / catalogus | Primaire RKD-catalogusdata | Bewijsstatus |
|---|---|---|
| Amsterdam 1832 | J.A. Knip: nr.175 weide met drie koeien; nr.176 boerenwoning te Vught; nr.177 overblijfselen van Paestum met Capaccio in de verte. | [FEIT — PRIMAIRE CATALOGUS] · RKD digital book 201503673 |
| Den Haag 1833 | J.A. Knip: nr.153 Paestum + Capaccio + buffels en ander vee; nr.154 weide met drie koeien; nr.155 boerenwoning met verschillend vee te Vught. | [FEIT — PRIMAIRE CATALOGUS] · RKD digital book 201502066 |
| Den Haag 1833 — verkoopmarkering | De catalogus verklaart dat met * gemarkeerde nummers te koop zijn. Nrs.153–155 hebben geen ster. | [FEIT]: deze drie Knip-werken zijn in de officiële catalogus niet als “te koop” gemarkeerd. Een theorie van een rechtstreekse officiële tentoonstellingsaankoop van nr.153 in 1833 wordt daarom [WEERLEGD/ZWAK]; voorafgaand eigendom, bruikleen of latere private overdracht blijven mogelijk. |
[STERKE SAME-OBJECT-HYPOTHESE] Het terugkeren van dezelfde drie onderwerpclusters in 1832 en 1833 maakt het waarschijnlijk dat 1832 nr.177 en 1833 nr.153 hetzelfde historische Paestum-schilderij betreffen. [OPEN] blijft of dat historische schilderij identiek is aan het huidige object.
Eigen objectfoto; primair vergelijkingsanker voor brug, rots, water links, zigzagweg en water onder de brug.
Screenshot van Christie’s-record; externe comparator, geen bewijs van auteurschap van het eigen werk.
Veilingbeeld met onzekere toeschrijving Joseph August Knip (?) en onzekere signatuurlezing.
Screenshot met titel, techniek, maat 28 × 42 cm en expliciete vraagtekens in de catalogustoeschrijving.
Gedrukte galeriekaart, Kerkstraat 8 Dieren; Cees Simoons.
Handgeschreven zijde met J.A. Knip, Coll. Baron Fagel, Coll. Kölling en 80 × 60 cm; exacte overdrachten/identiteiten blijven begrensd.
Volledige olieverfcompositie; separate referentielijn binnen het project.
Macro van de geschilderde signatuurzone; datering/autografie blijven OPEN.
Primaire briefscan; bewijst actieve productie/circulatie van tekeningen, niet de maker van de projectgouaches.
Primaire briefscan; verkoop/resultaat/geld-context.
Primaire briefscan; terugzenden/verkoopkritiek en meerdere tekeningen gereed.
Rijksmuseum/Arthistoricum-scan; dit is geen Henri-document maar een Josephus-bron over Nicolaas Frederik en Josephus zelf.
Primaire objectfoto’s en getuigenverklaringen bewijzen alleen wat zij rechtstreeks documenteren. Veilingattributies worden niet automatisch als moderne authenticatie gebruikt. Een gedeelde locatie of compositie bewijst geen gedeelde maker. Contextuele Fagel-, Kölling-, Gazelle- en Goudstikker-records worden niet objectspecifiek gemaakt zonder directe koppeling. Bij conflict tussen oudere projecttekst en deze expliciete V3.02-status prevaleert V3.02; de oudere tekst blijft als historische onderzoekslaag zichtbaar.
V3.02 bronbasis: door gebruiker aangeleverde objectfoto’s en familie-/getuigeninformatie (Piet Jacobs); Christie’s lot 4982528; Vanderkindere/Invaluable lot 29; Rijksmuseum/Arthistoricum handschriftbronnen; RKD catalogi Amsterdam 1832 en Den Haag 1833; Galerie ’t Grinthuys-objectkaart; Gazelle-historische bronnen; Goudstikker cat.28/29 als contextuele Fagel/Avegoor-comparator.
714076be1f1c1e872a74cefe31dbec7f7404637ecfbe232100b1ef331b32464a. De Golden Master van 19-09-2026 blijft FROZEN. Deze laag verwerkt uitsluitend bevestigde of expliciet begrensde post-V3.02-delta’s; niet volledig geverifieerde nieuwe veilinghits blijven zichtbaar in UNMERGED/QUARANTINE.| Delta | Status | Gevolg |
|---|---|---|
| De gebruiker bevestigt dat De Jager en Brug en waterval exact dezelfde afmetingen en exact dezelfde lijst met glas hebben. Voor De Jager is de canonieke maat ca. 77 × 57,5 cm. | [FEIT / OBJECTMETING] | Brug en waterval krijgt in de actuele canon eveneens ca. 77 × 57,5 cm. Dit versterkt de fysieke pendantstatus. De oude V3.02-status “maat OPEN” is zichtbaar als vervallen historische status. |
| Mak van Waay 1978 lots 185–186 meten ca. 34 × 50 cm. | [WEERLEGD/ZWAK als directe identiteit] | Deze twee cataloguswerken kunnen niet De Jager + Brug en waterval zijn; ze blijven alleen markt-/seriecomparators. |
| Bron | Bevinding | Status / grens |
|---|---|---|
| Vanderkindere — Aude du Fontbaré | Voor sale 23-04-2013, lot 29 Coin des Alpes animé, zijn bij het veilinghuis geen hogere-resolutiefoto’s en geen origineel catalogusbeeldbestand meer aanwezig. | [FEIT / NEGATIEF ARCHIEFRESULTAAT]. Dit zegt niets definitiefs over maker/signatuur en sluit overleving van beter beeldmateriaal elders niet uit. |
| Sotheby’s — Olivia Bicker Caarten | Sotheby’s controleerde het eigen archiefexemplaar van Sotheby Mak van Waay cat.265, 6-09-1976. Geen gedrukt item onder Henri Knip / H. Knip / Hendrik(us) Johannes Knip / J.A. Knip / Josephus Augustus Knip. | [FEIT / NEGATIEF PRIMAIR ARCHIEFRESULTAAT]. De hypothese “De Burgt in cat.265” is [WEERLEGD/ZWAK]; de bredere Mak-van-Waay-provenance ca.1975–1980 blijft OPEN. |
| Piet Jacobs — signatuurmail | Piet noemt algemeen dat kunstenaars soms f, ft of fecit achter de naam plaatsen en licht fecit toe als “maakte dit”. | [FEIT / GETUIGENBRON] voor Piets algemene uitleg. Het teken na Knip op Buffels/Paestum blijft [OPEN]; geen transcriptie als f. of fecit zonder visueel bewijs. |
| Piet Jacobs — 20-09-2026 23:30 | Piet formuleert de gedachte dat de gouaches atelier-/“huisproductie” kunnen zijn en mogelijk door één persoon, J.A. of Henri, zijn gemaakt; hij vraagt tevens naar Henri’s reizen en denkt hardop aan gebruik van J.A.-schetsboekmateriaal. | [HYPOTHESE / GETUIGENBRON]. De gedachte dat Henri bladen zou hebben “gepikt” is speculatief en wordt niet als historische bewering overgenomen. |
[FEIT / PRIMAIR CATALOGUSRECORD] Fondazione Federico Zeri leverde de cataloguspagina uit Sotheby Mak van Waay, Catalogus van de kunstveiling 292, verkoop 7–9 november 1978. Op p.71 staan twee opeenvolgende J.A. Knip-lots: 185, een man op een pad in bosrijk landschap met rechts een klooster en doorkijk op een Italiaans bergmeer, getekend, aquarel 33,75 × 49,75 cm; en 186, gezicht op een Italiaans bergmeer met rechts een kerkje op de rotsen, getekend, aquarel 34 × 49,5 cm. De afbeeldingen op de tegenoverliggende p.70 horen bij lots 176 en 180, niet bij 185–186.
[HYPOTHESE] De nabijheid, bijna gelijke maten en verwante Italiaanse bergmeeronderwerpen maken een paar-/serierelatie aannemelijk, maar de catalogus noemt geen pendantstatus. [WEERLEGD/ZWAK] als directe De-Jager/Brug-identiteit wegens het grote maatverschil.
Immerzeel wordt vanaf V3.03 behandeld als [HISTORISCHE SECUNDAIRE KERNBRON MET INGEBEDDE PRIMAIRE GETUIGENISSEN]. Passages waarvan de tekst de informatie expliciet aan J.A. Knip toeschrijft krijgen de status [DIRECTE GETUIGENBRON — J.A. KNIP VIA IMMERZEEL]. Dit is geen vrijbrief om ieder detail ongecontroleerd als hard archieffeitenpakket te gebruiken: de uitgevers erkennen zelf leemten en mogelijke fouten.
| Passage | Broninhoud | Status / onderzoeksgevolg |
|---|---|---|
| J.A. Knip — Parijs | Immerzeel deel II vermeldt dat Josephus in 1801 naar Parijs ging en daar tot ongeveer zijn 31e landschapstekeningen in dekverf vervaardigde; de biografie noemt prijzen, klanten en zijn zelfstandige bestaan. | [HISTORISCHE KERNBRON]. Techniekterm dekverf is rechtstreeks relevant voor het gouache-/waterverfcorpus. |
| Van Spaendonck en pensioen | G. van Spaendonck wordt als vriend genoemd die Knip overhaalde het reeds opgestelde pensioenverzoek aan koning Lodewijk te ondertekenen. Het pensioen zou per 1-01-1808 ingaan. | [STERKE HISTORISCHE GETUIGENIS]; primaire pensioenstukken blijven beslissend waar beschikbaar. |
| Studie en reis | Perspectieflessen, dierenstudie te Alfort, zomer aan de Maas te Namen; na 18 maanden vertrek naar Rome met Alberti en P.R. Klijn. In Italië studie/tekenen in Rome, Napels en minder bezochte streken. | [HISTORISCHE KERNBRON]. Versterkt de reis- en werkmethodecontext; exacte route tussen Parijs en Rome blijft afzonderlijk te bewijzen. |
| Portefeuille 1813 | Na vertrek uit Rome in september 1812 en terugkeer eind mei 1813 bracht Knip volgens Immerzeel een rijke portefeuille mee met ongeveer 80 bladen in olieverf en overige bladen meestal in sapverf, uitvoerig naar het leven. | [HISTORISCHE KERNBRON]. Sterk procesanker voor veldstudie → portefeuille → latere uitwerking; geen bewijs dat een eigen object uit deze portefeuille stamt. |
| Gedigeerde brief | Immerzeel zegt expliciet een slotpassage te ontlenen aan een door J.A. Knip gedicteerde en aan hen geadresseerde brief. | [DIRECTE GETUIGENBRON — J.A. KNIP VIA IMMERZEEL]. Nieuwe hoogste-prioriteitsvraag: overleeft deze brief of een afschrift in een Immerzeel-/uitgeversarchief? |
| Gerard van Spaendonck | In deel III staat dat de meeste bijzonderheden over G. van Spaendonck afkomstig zijn van J.A. Knip, die zeven jaren dagelijks op vriendschappelijke en vertrouwelijke voet met hem in Parijs verkeerde. | [DIRECTE GETUIGENBRON — J.A. KNIP VIA IMMERZEEL]. De J.A.–Spaendonck-relatie is hiermee een gedocumenteerde historische netwerkrelatie, niet slechts een moderne hypothese. |
| Familiepraktijk | Henriette Geertruida Knip kreeg in Parijs les van G. van Spaendonck. Matens/Mathijs Derk Knip verbleef zes jaar in Parijs en maakte er, “even als zijn broeder”, landschapstekeningen in dekverf. | [FEIT ALS HISTORISCHE BRONVERMELDING]. Relevante familie-/techniekcontext, maar geen bewijs voor gezamenlijke uitvoering van de drie eigen gouaches. |
| Fagel-vermelding | Bronfeit | Stopregel |
|---|---|---|
| Baron Fagel | Als Hollands ambassadeur aan het Franse hof genoemd als eigenaar van een Schots landschap van Roosenboom. | Niet automatisch identificeren met de “Baron Fagel” op de Paestum/Grinthuyskaart zonder genealogisch en objectspecifiek bewijs. |
| Generaal Fagel | Eigenaar van Vintcents voorstelling van een oude vrouw die in de Bijbel leest, genoemd in context 1841. | Afzonderlijke collectiecontext; geen Paestum-koppeling. |
| Griffier Fagel | Xaverij vervaardigde een beeltenis in wit marmer van de Griffier Fagel. | Patronage-/familiecontext; geen objectprovenance voor Knip. |
[FEIT / PRIMAIRE CONTEMPORAINE BRON] In Landons Salon de 1814 staat in de bespreking van niet-gegraveerde Salonwerken: Mme Knip met een kader vogels geschilderd op vélin, omschreven als zeer verzorgde studies. Dit is sterker dan de gemengde 1808-adres/exposantenlijst als bewijs dat een concreet Knip-werk in de Saloncontext van 1814 werd vermeld. [OPEN identiteit] Landon schrijft alleen “Mme Knip”; identificatie met de bekende vrouwelijke Knip moet afzonderlijk worden onderbouwd.
[DATERINGSGRENS] Landon meldt dat in 1814 ook eerder tentoongestelde werken opnieuw konden worden ingezonden; de vermelding bewijst dus tentoonstelling in 1814, niet noodzakelijk vervaardiging in 1814. [HISTORISCHE/METHODISCHE BRON] In hetzelfde boek worden Cassas’ reiswaterverven en het begrip de pratique (uit verbeelding/herinnering, zonder model) relevante contemporaine comparators voor het projectkader rond reisstudie, herinnering en latere compositie.
| Lot | Catalogusrecord | Status / gevolg |
|---|---|---|
| 129 | J.A. Knip, Vues pittoresques de l’ile de Staffa et de la grotte de Fingal… Antrim, Paris 1816; titel, voorrede, 5 bladen tekst en 5 dubbelbladgrote etsen van M. Piquenot. | [FEIT ALS HISTORISCH CATALOGUSRECORD]. Versterkt dat Max Perl 1937 lot1779 met drie Picquenot-prenten waarschijnlijk een onvolledige subset van een vijfdelige reeks was. Oorspronkelijke 1816-uitgave en auteursrollen blijven te inspecteren; geen reisbewijs voor J.A. naar Staffa/Ierland. |
| 157 | Guida da Milano a Ginevra pel Sempione, Milano, Artaria, 1822; kaart en 30 aquatinta-gezichten, gegraveerd door Fumagalli en Landini naar Lori. | [FEIT ALS CATALOGUSRECORD]. Potentieel relevante visuele comparator voor Simplon/Wallis; kan geen bron voor J.A.’s reis van 1809 zijn omdat de uitgave later is. Gebruik door Henri of atelier blijft [HYPOTHESE / OPEN]. |
[STERKE AANWIJZING / SECUNDAIRE PUBLICATIECLAIM] Moderne veilingliteratuur bij gesigneerde Henri Knip-gouaches verwijst naar Kuyvenhoven & Peeters, De familie Knip (1988), p.108, voor een waarschijnlijke reis rond 1833 met zijn vader Mattheus/Matens Derk Knip door Italië en Zwitserland. Dit wordt niet tot hard reisfeit gepromoveerd voordat het bestelde 1988-boek en de achterliggende voetnoot/archiefbron rechtstreeks zijn gecontroleerd.
| Bron | Intakestatus | V3.03-besluit |
|---|---|---|
| Mak van Waay 09-12-1941; 11-03-1941; 21-09-1943; 09-11-1943; 22-09-1942; 22-12-1942; 21-12-1943 | Door gebruiker opnieuw aangewezen. | [REEDS VERWERKT IN V3.02]; geen dubbele merge. Bestaande maat-/cross-lotregels blijven staan. |
| Kundig 24-10-1935 — Henri Knip pendant | Door gebruiker opnieuw aangewezen. | [REEDS VERWERKT IN V3.02] in de Henri 1935–1943 cross-lotketen; geen nieuwe canonwijziging. |
| Mensing & Fils 23-03-1943 — “Knip pendant” | Cataloguslocator nieuw; exacte lotregel nog niet volledig geverifieerd. | [QUARANTINE / HOGE PRIORITEIT]. |
| Mak van Waay 22-02-1944 — 1× Knip | Nieuw aangewezen; gebruiker meldt inhoudelijke mismatch. | [QUARANTINE / CORPUSCONTROLE] totdat exacte naamvorm/lot/maat zijn vastgelegd. |
| Van Braam 07-09-1943 — 1× Knip | Nieuw aangewezen; gebruiker meldt mismatch en te klein formaat. | [QUARANTINE / WAARSCHIJNLIJK NEGATIEVE OBJECTCONTROLE]. |
| Roos & Cie 16-04-1918 — “gezicht op de weg naar Simplon” | Nieuwe zeer relevante locator; exacte catalogusregel nog niet volledig ontsloten. | [QUARANTINE / ZEER HOGE PRIORITEIT] wegens directe Simplon-topografieterm. |
| Van Marle & Bignell 25-01-1944 — ruïne, gesigneerd, groter formaat | Nieuwe gebruikerlocator; exacte lotregel nog niet volledig vastgelegd. | [QUARANTINE / HOGE PRIORITEIT]. |
[OPEN / ACTIESTATUS] De gebruiker heeft op 21-09-2026 een gerichte aanvraag aan het RKD verzonden voor Knip-vermeldingen, K-registers en eventuele annotaties in Sotheby Mak van Waay-catalogi uit ca. 1975–1980. Cat.265 hoeft niet opnieuw inhoudelijk te worden gecontroleerd wegens het negatieve Sotheby-resultaat; cat.292 is gedeeltelijk ontsloten via Zeri. Een RKD-antwoord is nog niet ontvangen en levert dus nog geen onderzoeksfeit.
V3.03 bronbasis: gebruikerbevestiging objectmaten/lijst; correspondentie Piet Jacobs, Vanderkindere, Sotheby’s en Fondazione Federico Zeri; Sotheby Mak van Waay cat.292-scan; Landon Salon de 1814; Gilhofer & Ranschburg Anzeiger 121a (1939); Immerzeel delen II–III (1843), in samenhang met reeds in V3.02 verwerkte deel-I- en Landon-1808-lagen; door gebruiker aangewezen Heidelberg-cataloguslocators.
9b50be17604105d2ceda064c188afe15cd22a4d989a84b7c82bb0649ad284de9.[FEIT / TECHNISCHE CONSOLIDATIE] De drie objectpakketten zijn vóór merge op SHA-256 vergeleken met de 160 reeds ingebedde parentbeelden. Exact reeds aanwezige beelden worden niet opnieuw als onafhankelijk bewijs geteld. V3.04 voegt 71 nieuwe-to-parent beeldpayloads toe: 23 voor Brug en waterval, 26 voor De Burgt en 22 voor Buffels / Paestum. Daarbinnen zijn 69 op 21-09-2026 nieuw aangeleverde originele objectfoto's; bij De Burgt zijn daarnaast één reeds bestaand primair achterzijdebeeld en één afgeleide contrastweergave in het centrale archief opgenomen.
[GOVERNANCE] De eerdere eerste POST-V3.03 pakketten van Brug en De Burgt zijn door CORRECTIE_01 vervangen als mergebron. Historische eerdere pakketten blijven als onderzoeksfase bestaan maar gelden niet als actuele objectbasis.
[FEIT] Geen nieuwe merge nodig. De reeds bestaande volledige objectfotografische laag blijft ongewijzigd.
[FEIT] 23 nieuwe object-/macrobeelden toegevoegd. De geërfde primaire overzichtsfoto uit V3.03 was byte-identiek reeds aanwezig en is niet dubbel ingebed.
[FEIT] Object blijft fysiek pendant van De Jager: zelfde afmetingen ca. 77 × 57,5 cm, exact dezelfde lijst met glas en hetzelfde Gonkel-etiket. De glasdikte blijft een gebruikersschatting, ongeveer 1,2–2 mm.
[FEIT] 24 nieuwe front/detailfoto's plus het reeds bestaande primaire achterzijdebeeld en een afgeleide contrastweergave centraal vastgelegd.
[FEIT] Mak van Waay-provenancelijn blijft afzonderlijk. Achterzijdereeks voorlopig gelezen als 255160 blijft [OPEN].
[FEIT] 22 nieuwe object-/macrobeelden toegevoegd. De zeven geërfde parentbeelden — overzicht, unieke signatuurmacro en vijf kaartbeelden — waren reeds exact aanwezig en zijn niet dubbel ingebed.
[FEIT] Geschilderde signatuur J.A. Knip blijft objectfeit; technische autografie blijft [OPEN].
Project: Knip schilderijen / Josephus Augustus Knip
Status: POST‑V3.03 / NEW RESEARCH — CORRECTIE_01
Correctiereden: de reeds in het centrale dossier aanwezige primaire objectfoto van Brug en waterval was niet opgenomen in het eerste zelfstandige POST‑V3.03 objectpakket. CORRECTIE_01 voegt deze geërfde bewijslaag toe zonder de 23 nieuwe foto's te vervangen.
Datum consolidatie: 2026-09-21
Operationele parent: Knip_Beeldarchief_GECOMBINEERD_V3_03_RELEASE_2026-09-21.html
Governanceregel: deze objectnotitie wijzigt V3.03 niet en vormt geen nieuwe release.
Beeldset: 23 nieuw aangeleverde POST‑V3.03 object-/macro-/detailfoto’s + 1 reeds bestaand primair objectbeeld = 24 geregistreerde beelden.
Op de achterzijde bevindt zich een handels-/encadreurslabel met de tekst:
H. GONKEL Jr. & ZOON — Vergulders en Encadreurs — Fabriek van alle soorten van lijsten voor schilderstukken, plaatwerken en spiegels — Leveranciers aan Rijks- en Stedelijk Museum — Kerkstraat 212, Amsterdam — Opgericht 1884 — Telefoon 8381.
Brug en waterval en De Jager hebben volgens directe fysieke vergelijking:
Deze combinatie ondersteunt zeer sterk een gezamenlijke historische encadrerings- en presentatiefase.
Daaruit volgt niet automatisch dat beide werken oorspronkelijk door dezelfde maker als pendanten zijn vervaardigd. Dat is een afzonderlijke maker-/ontstaansvraag.
Geschatte glasdikte ca. 1,2–2 mm. Deze maat is niet met een meetinstrument vastgesteld en mag niet als exacte technische maat worden gebruikt.
De lijst is een brede vergulde ornamentlijst met:
De visuele opbouw past bij de door de gebruiker als identiek beoordeelde lijst van De Jager.
De voorstelling toont een berglandschap met:
De brug bestaat uit één grote gemetselde boog. De boogring is afzonderlijk uitgewerkt met boogstenen/voussoirs. Het bruglichaam is geelachtig met zichtbare steenlagen en lichtere/grijzige vlakken. Het water stroomt vanuit/onder de brug sterk af over rotsen en vormt een duidelijke cascade/waterval.
De weg klimt achter de brug omhoog en wordt gemarkeerd door meerdere korte verticale stenen paaltjes op regelmatige afstand.
[STERKE AANWIJZING] Deze paaltjes zijn een diagnostisch routekenmerk dat bij topografische vergelijking expliciet moet worden meegenomen.
Op de brug en de weg zijn meerdere figuren en lastdieren zichtbaar:
[STERKE AANWIJZING] De stoffage ondersteunt een duidelijke lezing als reis-/doorgangsscène.
Bij een van de wegpaaltjes is een klein donker dier zichtbaar, waarschijnlijk hondachtig. De soortidentificatie blijft voorzichtig.
Links onder de brughoogte ligt een klein bebouwingscluster met:
[STERKE AANWIJZING] De toren en het gebouwencluster kunnen als topografische herkenningsankers worden gebruikt.
Achter het dorp opent zich een brede waterpartij met beboste oevers/eilandachtige stroken en hoge bergen in atmosferisch blauw.
[OPEN] Het water kan op basis van het beeld alleen niet definitief worden geclassificeerd als meer, rivierverbreding of ander waterlichaam.
Meerdere witte dieren zijn op de helling afgebeeld. Ten minste één exemplaar toont een slank lichaam en horens. Geit is waarschijnlijker dan schaap, maar de gehele kudde wordt voorlopig als geitachtig/caprine geregistreerd.
Ten minste twee vliegende vogels zijn zichtbaar met lichte lichamen en donkerder vleugeluiteinden.
De rechterzijde bestaat uit een zeer steile, donkere rotswand met dichte bosbegroeiing en naaldboomachtige vormen. Bovenaan bevindt zich een markant afgesneden klif-/plateauprofiel met bomen langs de rand.
[STERKE AANWIJZING] Dit silhouet is een belangrijk topografisch vergelijkingskenmerk.
In de donkere rechterzone zijn lichte diagonale/horizontale lijnen zichtbaar. Door glasreflectie, oppervlaktewerking en lage lokale helderheid is niet betrouwbaar vast te stellen welke lijnen geschilderd zijn en welke door reflectie/oppervlak worden veroorzaakt. Deze lijnen mogen vooralsnog niet als topografisch motief worden gebruikt.
Binnen de nu gefotografeerde zones is geen ondubbelzinnig leesbare signatuur of inscriptie vastgesteld.
Dit is uitsluitend een negatieve beeldcontrole van de beschikbare foto’s en geen bewijs dat het object nergens een signatuur of opschrift draagt.
De nieuwe fotoreeks levert geen directe makeridentificatie.
De combinatie van:
maakt een gezamenlijke historische presentatie en mogelijk inhoudelijke ensemblewerking zeer aannemelijk.
Of beide werken door dezelfde kunstenaar zijn vervaardigd blijft afzonderlijk te bewijzen. Een gezamenlijke lijst-/encadreringsgeschiedenis mag niet worden gelijkgesteld aan dezelfde maker.
De voorstelling bevat voldoende specifieke topografische componenten om serieus als semi-topografisch berg-/routebeeld te onderzoeken.
Bij iedere historische comparator moeten minimaal de volgende kenmerken afzonderlijk worden gescoord:
De exacte locatie is niet vastgesteld.
Vergelijking met Simplon-/Valais-/andere Alpenroutebeelden blijft relevant vanwege het routekarakter, maar de huidige fotoreeks bewijst geen Simplon-identiteit.
De Jager en Brug en waterval hebben:
De twee werken vormen materieel een fysiek samenhangend pendantpaar en hebben ten minste een gezamenlijke historische encadrerings-/presentatiefase.
Ook inhoudelijk zijn zij verwant als grootschalige, rijk gestoffeerde berglandschappen met menselijke en dierlijke narratieve elementen.
De pendantrelatie bewijst op zichzelf niet:
| Onderdeel | Status |
|---|---|
| Afmetingen ca. 77 × 57,5 cm | [FEIT / GEBRUIKERSOBSERVATIE] |
| Afmetingen gelijk aan De Jager | [FEIT / GEBRUIKERSOBSERVATIE] |
| Lijst gelijk aan De Jager | [FEIT / GEBRUIKERSOBSERVATIE] |
| Gonkel-etiket op object | [FEIT / OBJECTFOTO] |
| Zelfde Gonkel-type als De Jager | [FEIT / GEBRUIKERSOBSERVATIE] |
| Beschermglas aanwezig | [FEIT / GEBRUIKERSOBSERVATIE] |
| Glasdikte 1,2–2 mm | [OBJECTOBSERVATIE / NIET GEMETEN] |
| Fysiek pendantpaar | [STERKE AANWIJZING / MATERIEEL ZEER STERK] |
| Enkelvoudige boogbrug + waterval | [FEIT / OBJECTFOTO] |
| Reizigers en lastdieren | [FEIT / OBJECTFOTO] |
| Wegpaaltjes | [FEIT / OBJECTFOTO] |
| Dorp/kerkcomplex | [FEIT / OBJECTFOTO] |
| Brede waterpartij | [FEIT / OBJECTFOTO] |
| Geitachtige dieren | [STERKE AANWIJZING] |
| Semi-topografisch karakter | [STERKE AANWIJZING] |
| Exacte locatie | [OPEN] |
| Simplon-identiteit | [HYPOTHESE / OPEN] |
| Maker | [OPEN] |
| Leesbare signatuur in huidige foto’s | [FEIT / NEGATIEVE BEELDCONTROLE] |
De eerste 23 beelden zijn nieuw aangeleverd op 21-09-2026. Beeld 24 is een reeds bestaand primair objectbeeld uit het centrale dossier en wordt als geërfde bewijslaag behouden.
| Nr. | Functie | Bewijssoort | Archiefbestand | Pixelmaat | Bytes | SHA-256 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 01 Gonkel etiket achterzijde | POST-V3.03 primaire objectfoto | 01_01_Gonkel_etiket_achterzijde.jpg |
1536×698 | 252299 | d59a13fc656be96195d19080e95fe0080c138a9c89ee60351ecf2b2544e70286 |
| 2 | 02 totaalopname met lijst | POST-V3.03 primaire objectfoto | 02_02_totaalopname_met_lijst.jpg |
1536×1219 | 461805 | cd2075009706836042b1d0614f15c3d8f040aaac8f6d47dc501ef45baf496919 |
| 3 | 03 detail brug waterval groep | POST-V3.03 primaire objectfoto | 03_03_detail_brug_waterval_groep.jpg |
1536×807 | 329206 | b02739b677868bc52ff979760a87be6cfd71de19e9accf0c7095e19832bb9a49 |
| 4 | 04 totaal zonder lijst | POST-V3.03 primaire objectfoto | 04_04_totaal_zonder_lijst.jpg |
1536×1120 | 283460 | 9aec37cc80abe78802e9a36829ec3e45a3f109fe565344aab24a8e3ee444e983 |
| 5 | 05 detail brug figuren | POST-V3.03 primaire objectfoto | 05_05_detail_brug_figuren.jpg |
1536×699 | 331382 | 26ad27ff38c9343f7547b6870c9821e51dc395f8757ea8b6005474db1ba610ef |
| 6 | 06 detail brug waterval breed | POST-V3.03 primaire objectfoto | 06_06_detail_brug_waterval_breed.jpg |
1536×699 | 332740 | 5ef378a2bc1cb8220f9a7a8be73d71f2ae92df154eba134ca5ae7f84c55c2dc7 |
| 7 | 07 macro brug boog | POST-V3.03 primaire objectfoto | 07_07_macro_brug_boog.jpg |
699×1536 | 303598 | 56151f529f18061ecf44e9a12804dd8e2c958833bd298ea7cc1402a87db4c6fd |
| 8 | 08 donkere rechterzone 1 | POST-V3.03 primaire objectfoto | 08_08_donkere_rechterzone_1.jpg |
699×1536 | 270156 | 5c5e7066c7989cbedc8a93a6391eb32a3b878c44010264f6100bd1a5f0e2f965 |
| 9 | 09 donkere rechterzone 2 | POST-V3.03 primaire objectfoto | 09_09_donkere_rechterzone_2.jpg |
699×1536 | 244567 | 51f4c456f6de41e41e74221986208e2683a306d23a77091554c9d7d9bb92d4c8 |
| 10 | 10 donkere rechterzone 3 | POST-V3.03 primaire objectfoto | 10_10_donkere_rechterzone_3.jpg |
699×1536 | 261114 | 427d1153c97692fdaa26c4c3c5d0d9418bf0cef4424e4fa5a572376eb426b168 |
| 11 | 11 detail dorp gebouwen | POST-V3.03 primaire objectfoto | 11_11_detail_dorp_gebouwen.jpg |
1536×699 | 278613 | 5879a810d6d880a479b184175ba6fd4c9e236671d5ee16c4d8a4e0808d73b307 |
| 12 | 12 detail kerktoren | POST-V3.03 primaire objectfoto | 12_12_detail_kerktoren.jpg |
699×1536 | 281294 | ce2e84cc2da304a15486cd746158b7d2d68db3f0ba939102f7fd18b0f03d363b |
| 13 | 13 detail vogels | POST-V3.03 primaire objectfoto | 13_13_detail_vogels.jpg |
1536×699 | 296302 | acb398dbd7d3cb36f273efd4319a627f5f8f61930a220d5fa60eac2c34204c09 |
| 14 | 14 detail klein dier bij wegpaal | POST-V3.03 primaire objectfoto | 14_14_detail_klein_dier_bij_wegpaal.jpg |
1536×699 | 280184 | ec47714d0b475c144ac84a4e9ed953eefc5ad3333ee84ee2028a4206cc3789c6 |
| 15 | 15 detail reiziger lastdier | POST-V3.03 primaire objectfoto | 15_15_detail_reiziger_lastdier.jpg |
1536×699 | 327572 | 05563e6cd8e9a132d7ff18a0acd6c5176463f6b5918584fe273db2cb6d00989d |
| 16 | 16 detail groep op brug | POST-V3.03 primaire objectfoto | 16_16_detail_groep_op_brug.jpg |
1536×699 | 261247 | f8e21eeacd8a6170f3822d29969cbfc5657cdf9f314c7a41939af8fdf5bb12ab |
| 17 | 17 detail dal water dorp | POST-V3.03 primaire objectfoto | 17_17_detail_dal_water_dorp.jpg |
671×1536 | 235234 | 021b8ab84c53729629dee78572e4d8d4f572b1f852cb5ea964a33dd358cc8670 |
| 18 | 18 detail witte dieren helling | POST-V3.03 primaire objectfoto | 18_18_detail_witte_dieren_helling.jpg |
1536×699 | 339619 | 1ac701dc59824e0ef7aff4e5c94813392c49b8dda9b24a82126f964beca70875 |
| 19 | 19 detail dorp kerk water | POST-V3.03 primaire objectfoto | 19_19_detail_dorp_kerk_water.jpg |
1536×699 | 262053 | 069366500dbd5a503b1096e3da25aefbc6bc60d7f476537e6c8fc1ad33b466b1 |
| 20 | 20 detail weg paaltjes reiziger | POST-V3.03 primaire objectfoto | 20_20_detail_weg_paaltjes_reiziger.jpg |
1536×699 | 179309 | 02ad8119a87798c74111254fccc12236c56eb6a8118d1380795d35273a88cd34 |
| 21 | 21 detail kudde helling | POST-V3.03 primaire objectfoto | 21_21_detail_kudde_helling.jpg |
1536×699 | 341724 | d02b021c28fb14e45bc96c56b72b59447f4d5454ebbf5d74ad00bc5b1a8967b4 |
| 22 | 22 detail rechter klif bos | POST-V3.03 primaire objectfoto | 22_22_detail_rechter_klif_bos.jpg |
699×1536 | 272413 | f355f4811ecafb76ddc056df3e9da5b54cb31d947d7fb0f315aba87f271e3d12 |
| 23 | 23 detail klif beboste bovenrand | POST-V3.03 primaire objectfoto | 23_23_detail_klif_beboste_bovenrand.jpg |
699×1536 | 333461 | 358545d4cc1a616b8c2f4b67a216172071738f9bbb953fe8453dd11b2968f288 |
| 24 | geerfde primaire objectfoto 13-09-2026 | BESTAAND PRIMAIR OBJECTBEWIJS — reeds aanwezig in centraal dossier vóór deze fotoreeks | 24_geerfde_primaire_objectfoto_13-09-2026.jpg |
1536×1014 | 343383 | d3e5adcf52783a6d968d1228015989a4f3058ed7a6fe87783f0d30e8bbd05426 |
Vóór de nieuwe fotoreeks van 21-09-2026 bevatte het centrale Knip-beeldarchief al een primaire objectfoto van Brug en waterval, ontvangen op 13-09-2026.
Deze oudere primaire foto had in het bestaande technische manifest de SHA-256:
d3e5adcf52783a6d968d1228015989a4f3058ed7a6fe87783f0d30e8bbd05426
De foto is niet identiek aan een van de 23 nieuw aangeleverde beelden van 21-09-2026 en wordt daarom als afzonderlijke geërfde bewijslaag in dit objectpakket opgenomen.
Aan dit oudere primaire beeld waren reeds de volgende zichtbare ankers gekoppeld:
De nieuwe 23-fotoreeks vervangt deze oudere vastlegging niet, maar verfijnt haar aanzienlijk met macro's van brug, reizigers, dieren, kerk, dorp, rotswand, hellingen en Gonkel-etiket.
Het eerste POST‑V3.03 objectpakket telde alleen de 23 nieuwe foto's. Voor toekomstige merges geldt CORRECTIE_01 als objectpakket, met 24 geregistreerde primaire beelden.
Deze notitie is POST-V3.03 / NEW RESEARCH.
Zij:
Volgende objectdossier in dezelfde werkwijze: De Burgt.
01_01_Gonkel_etiket_achterzijde.jpg · 1536×698 px · SHA-256 d59a13fc656be96195d19080e95fe0080c138a9c89ee60351ecf2b2544e70286
02_02_totaalopname_met_lijst.jpg · 1536×1219 px · SHA-256 cd2075009706836042b1d0614f15c3d8f040aaac8f6d47dc501ef45baf496919
03_03_detail_brug_waterval_groep.jpg · 1536×807 px · SHA-256 b02739b677868bc52ff979760a87be6cfd71de19e9accf0c7095e19832bb9a49
04_04_totaal_zonder_lijst.jpg · 1536×1120 px · SHA-256 9aec37cc80abe78802e9a36829ec3e45a3f109fe565344aab24a8e3ee444e983
05_05_detail_brug_figuren.jpg · 1536×699 px · SHA-256 26ad27ff38c9343f7547b6870c9821e51dc395f8757ea8b6005474db1ba610ef
06_06_detail_brug_waterval_breed.jpg · 1536×699 px · SHA-256 5ef378a2bc1cb8220f9a7a8be73d71f2ae92df154eba134ca5ae7f84c55c2dc7
07_07_macro_brug_boog.jpg · 699×1536 px · SHA-256 56151f529f18061ecf44e9a12804dd8e2c958833bd298ea7cc1402a87db4c6fd
08_08_donkere_rechterzone_1.jpg · 699×1536 px · SHA-256 5c5e7066c7989cbedc8a93a6391eb32a3b878c44010264f6100bd1a5f0e2f965
09_09_donkere_rechterzone_2.jpg · 699×1536 px · SHA-256 51f4c456f6de41e41e74221986208e2683a306d23a77091554c9d7d9bb92d4c8
10_10_donkere_rechterzone_3.jpg · 699×1536 px · SHA-256 427d1153c97692fdaa26c4c3c5d0d9418bf0cef4424e4fa5a572376eb426b168
11_11_detail_dorp_gebouwen.jpg · 1536×699 px · SHA-256 5879a810d6d880a479b184175ba6fd4c9e236671d5ee16c4d8a4e0808d73b307
12_12_detail_kerktoren.jpg · 699×1536 px · SHA-256 ce2e84cc2da304a15486cd746158b7d2d68db3f0ba939102f7fd18b0f03d363b
13_13_detail_vogels.jpg · 1536×699 px · SHA-256 acb398dbd7d3cb36f273efd4319a627f5f8f61930a220d5fa60eac2c34204c09
14_14_detail_klein_dier_bij_wegpaal.jpg · 1536×699 px · SHA-256 ec47714d0b475c144ac84a4e9ed953eefc5ad3333ee84ee2028a4206cc3789c6
15_15_detail_reiziger_lastdier.jpg · 1536×699 px · SHA-256 05563e6cd8e9a132d7ff18a0acd6c5176463f6b5918584fe273db2cb6d00989d
16_16_detail_groep_op_brug.jpg · 1536×699 px · SHA-256 f8e21eeacd8a6170f3822d29969cbfc5657cdf9f314c7a41939af8fdf5bb12ab
17_17_detail_dal_water_dorp.jpg · 671×1536 px · SHA-256 021b8ab84c53729629dee78572e4d8d4f572b1f852cb5ea964a33dd358cc8670
18_18_detail_witte_dieren_helling.jpg · 1536×699 px · SHA-256 1ac701dc59824e0ef7aff4e5c94813392c49b8dda9b24a82126f964beca70875
19_19_detail_dorp_kerk_water.jpg · 1536×699 px · SHA-256 069366500dbd5a503b1096e3da25aefbc6bc60d7f476537e6c8fc1ad33b466b1
20_20_detail_weg_paaltjes_reiziger.jpg · 1536×699 px · SHA-256 02ad8119a87798c74111254fccc12236c56eb6a8118d1380795d35273a88cd34
21_21_detail_kudde_helling.jpg · 1536×699 px · SHA-256 d02b021c28fb14e45bc96c56b72b59447f4d5454ebbf5d74ad00bc5b1a8967b4
22_22_detail_rechter_klif_bos.jpg · 699×1536 px · SHA-256 f355f4811ecafb76ddc056df3e9da5b54cb31d947d7fb0f315aba87f271e3d12
23_23_detail_klif_beboste_bovenrand.jpg · 699×1536 px · SHA-256 358545d4cc1a616b8c2f4b67a216172071738f9bbb953fe8453dd11b2968f288255160 en functie ervan blijven [OPEN]. De contrastweergave is afgeleid hulpmiddel, geen zelfstandig objectbewijs.Project: Knip schilderijen / Josephus Augustus Knip
Status: POST‑V3.03 / NEW RESEARCH — CORRECTIE_01
Correctiereden: bestaande achterzijde-bewijslaag van De Burgt was in de eerste POST‑V3.03 objectnotitie ten onrechte als ontbrekend aangemerkt. CORRECTIE_01 herstelt de reeds aanwezige foto + beschrijving.
Datum consolidatie: 2026-09-21
Operationele parent: Knip_Beeldarchief_GECOMBINEERD_V3_03_RELEASE_2026-09-21.html
Governanceregel: deze objectnotitie wijzigt V3.03 niet en vormt geen nieuwe release.
Beeldset: 24 nieuw aangeleverde POST‑V3.03 voorzijde/detailfoto’s + 1 reeds bestaand primair achterzijdebeeld + 1 afgeleide contrastweergave = 26 geregistreerde beelden.
De actuele maatcorrectie uit het goedgekeurde V3.01-checkpoint wordt ongewijzigd overgenomen:
| Meetniveau | Maat | Status |
|---|---|---|
| Lijst buitenmaat | 78 × 60 cm | [FEIT — OBJECTMETING HUIDIGE EIGENAAR] |
| Binnenmaat lijst voorzijde | 68 × 50 cm | [FEIT — OBJECTMETING HUIDIGE EIGENAAR] |
| Zichtopening passe-partout | 57 × 39 cm | [FEIT — OBJECTMETING HUIDIGE EIGENAAR] |
| Sponning / achteropening lijst | 69 × 51 cm | [FEIT — OBJECTMETING HUIDIGE EIGENAAR] |
| Werkelijke papiermaat | onbekend | [OPEN] |
| Volledige beschilderde zone | onbekend | [OPEN] |
De oudere registratie “zichtmaat ca. 57 × 40 cm; werkelijke papiermaat ca. 69 × 50 cm” is niet meer actueel. 69 × 50 cm bleek geen bewezen papiermaat.
De lijst, achterplaat en passe-partout worden niet uitsluitend voor hypothesetoetsing of maatvergelijking gedemonteerd. Aanvullende drager-/beeldmaten alleen vastleggen wanneer professionele/conservatorische opening om een zelfstandige reden plaatsvindt.
Het werk is gepresenteerd in een brede, donker roodbruine houten lijst met een brede lichtgrijs/groenige passe-partoutzone.
De gebruiker identificeert de lijst als mahonie.
De presentatie wijkt fundamenteel af van de rijk vergulde Gonkel-lijsten van De Jager en Brug en waterval en ondersteunt daarmee de afzonderlijke object- en provenancegeschiedenis.
Zonder houttechnisch onderzoek is de houtsoort niet laboratoriumtechnisch bevestigd.
De voorstelling is een breed bergdal met:
De brug heeft één grote ronde tot licht segmentvormige boog, een massief bruglichaam en een lichte stenen borstwering. De waterloop is ondiep/rotsig geschilderd en bevat meerdere zichtbare rotsblokken.
Direct links van de brug staat een meerlaags gebouw met donkere venster-/deuropeningen en een eenvoudig hellend dak. Aan de gevel bevindt zich een licht rechthoekig element aan een uitstekende drager.
Het lichte element kan een bord, doek, luik of uithangteken zijn. Er is geen leesbare tekst vastgesteld.
Bij het water zijn ten minste drie figuren zichtbaar:
De handeling lijkt huishoudelijk en kan verband houden met wassen/spoelen aan het water.
De exacte activiteit is niet bewezen.
Op of direct naast de brug staat een man met lichte/geelachtige hoed en roodbruine bovenkleding. Hij houdt een kleine handkar/wagen- of kruiwagenachtige constructie vast.
De exacte constructie van het voertuig is niet volledig leesbaar; “handkar/wagenachtig” blijft de veiligste term.
Naast de man met de kar bevindt zich een klein wit dier, waarschijnlijk hondachtig. Soortidentificatie blijft voorzichtig.
Op een lage oever-/eilandstrook zijn meerdere witte dieren zichtbaar. Zij lijken eerder op schapen/kleinvee dan op de geitachtige dieren in Brug en waterval. Definitieve soortidentificatie blijft open.
De nederzetting bestaat uit een compact cluster van lichte, blokvormige bouwmassa’s met verschillende hoogten en daklijnen. Er zijn minstens twee afzonderlijke verticale torenstructuren zichtbaar.
De linker toren is:
De vorm is campanile-/klokkentorenachtig.
Verder rechts in de nederzetting staat een tweede, donkerder en smaller torenachtig element dat boven de bomen/bebouwing uitsteekt.
Functie en exacte architectuur van deze tweede toren zijn nog niet identificeerbaar.
De combinatie van compacte lichte bebouwing, torens en bergdal ondersteunt onderzoek naar een Zuid-Alpien / mogelijk Italiaans architectuurmilieu. Dit is een zoekrichting, geen locatiebewijs.
De ruïne rechts vertoont veel sterker kenmerken van een kerk-, abdij-, klooster- of ander ecclesiastisch complex dan van een primair defensieve burcht.
De stabiele projectnaam De Burgt blijft behouden, maar mag niet als architectonische identificatie worden gelezen.
Het dakloze complex bevat meerdere monumentale spitsboogarcades met zeer hoge openingen en zware opgaande muurdelen.
De hoofdtoren is vierkant en toont:
Achter/naast de hoofdtoren is een afzonderlijke smalle bouwmassa zichtbaar met een steil hellend dak of gevelprofiel. Deze structuur behoort vermoedelijk tot hetzelfde religieuze complex.
Vegetatie groeit op de muurkoppen en rond de arcades. Meerdere delen van de dakconstructie ontbreken volledig.
De combinatie vierkante toren + blindboogfries + hoge lancetten + dakloze gotische arcades + aangrenzende bouwmassa vormt het sterkste locatie-identificatieanker van het object.
De achtergrond bestaat uit meerdere berglagen:
Het bergprofiel kan samen met de architectuur worden gebruikt voor topografische vergelijking; een match op architectuur alleen is onvoldoende.
Rond de hoofdtoren en in de lucht zijn meerdere kleine vliegende vogels weergegeven.
Bij iedere toekomstige comparator moeten minimaal de volgende kenmerken afzonderlijk worden vergeleken:
Door de combinatie van meerdere architectonische lagen is De Burgt zeer geschikt voor systematisch semi-topografisch/topografisch onderzoek.
Het is niet vastgesteld of alle componenten één reële gezichtslijn vormen of dat de voorstelling samengesteld/capriccioachtig is.
In de 24 aangeleverde POST-V3.03 foto’s is geen ondubbelzinnig leesbare signatuur, monogram, datum of opschrift vastgesteld.
Dit betekent uitsluitend dat binnen de gefotografeerde zichtzones geen zekere inscriptie is gelezen.
Binnen het project wordt voor De Burgt een afzonderlijke Mak van Waay-provenancelijn aangehouden. Piet Jacobs herinnerde zich een verwerving/verkoopcontext bij Mak van Waay, ongeveer 1975–1980, en een historische richting Henri Knip.
Nog niet object-specifiek bewezen:
RKD is gevraagd relevante Mak van Waay/Sotheby Mak van Waay-catalogi ca. 1975–1980 op Knip-vermeldingen te controleren/scannen. Resultaat afwachten en later object-specifiek toetsen.
Oudere Mak-comparators uit 1942/1943 blijven bruikbaar voor de geschiedenis van Knip-attributies en gouachependanten, maar mogen zonder beeld, meetconventie en provenanceketen niet met De Burgt worden vereenzelvigd.
De Burgt behoort niet tot de Oprechte-provenancelijn van De Jager + Brug en waterval.
De huidige lijst/passe-partout-presentatie is materieel geheel anders dan de vergulde Gonkel-encadrering van het Oprechte-pendantpaar.
Er bestaan inhoudelijke motiefovereenkomsten:
Deze motiefovereenkomsten bewijzen niet:
De achterzijde van De Burgt is reeds vóór deze POST‑V3.03 fotoreeks object-specifiek gedocumenteerd.
Zichtbaar/beschreven zijn:
De beste voorlopige werklezing van de cijferreeks is “255160”. Deze transcriptie blijft onzeker; betere gerichte licht-/macro-opnamen kunnen de lezing nog wijzigen.
De cijferreeks kan een handels-/stocknummer, veiling-/inbrengnummer, collectie-inventarisnummer, restauratie-/montagemarkering of andere administratieve code zijn. Er is geen bewijs dat het een makersnummer is.
De eindgroep “160” wordt niet gekoppeld aan Oprechte-catalogus 160 (1997). Die cijferovereenkomst is chronologisch/methodisch onvoldoende en past niet bij de afzonderlijke Mak van Waay-provenancelijn.
Er is geen Gonkel-etiket op deze achterzijde bewezen en de afwijkende lijst/achterplaat geeft geen basis om De Burgt aan H. Gonkel Jr. & Zoon te koppelen.
De eerdere POST‑V3.03 objectnotitie vermeldde ten onrechte dat de achterzijde als bewijslaag ontbrak. Dat was een dossiercontrolefout: er was géén nieuwe achterzijdefoto in de 24 beelden van 21-09-2026, maar de bestaande primaire achterzijdefoto en beschrijving waren al aanwezig in het project. CORRECTIE_01 herstelt deze koppeling zonder de oudere bewijslaag te overschrijven.
| Onderdeel | Status |
|---|---|
| Lijst buitenmaat 78 × 60 cm | [FEIT — OBJECTMETING] |
| Binnenmaat lijst 68 × 50 cm | [FEIT — OBJECTMETING] |
| Zichtopening 57 × 39 cm | [FEIT — OBJECTMETING] |
| Sponning/achteropening 69 × 51 cm | [FEIT — OBJECTMETING] |
| Papiermaat | [OPEN] |
| Volledige beschilderde zone | [OPEN] |
| Mahonie lijst | [FEIT / GEBRUIKERSOBSERVATIE] |
| Passe-partout | [FEIT / OBJECTFOTO] |
| Maker | [OPEN] |
| Henri Knip historische richting | [STERKE AANWIJZING / OPEN] |
| Exacte locatie | [OPEN] |
| Ecclesiastische ruïne | [STERKE AANWIJZING] |
| Gotische spitsboogarcades | [FEIT / OBJECTFOTO] |
| Hoofdtoren + blindboogfries | [FEIT / OBJECTFOTO] |
| Boogbrug / waterloop | [FEIT / OBJECTFOTO] |
| Nederzetting met ≥2 torens | [FEIT / OBJECTFOTO] |
| Zuid-Alpien / mogelijk Italiaans milieu | [HYPOTHESE] |
| Semi-topografisch/topografisch onderzoekspotentieel | [STERKE AANWIJZING] |
| Mak van Waay ca. 1975–1980 | [STERKE AANWIJZING / PIET-GETUIGENIS] |
| Exacte Mak-veiling en lot | [OPEN / PENDING RKD] |
| Leesbare signatuur op huidige foto’s | [FEIT / NEGATIEVE BEELDCONTROLE] |
| Achterzijde object-specifiek gedocumenteerd | [FEIT / BESTAAND PRIMAIR OBJECTBEWIJS] |
| Handgeschreven cijferreeks achterzijde | [FEIT / OBJECTFOTO]; lezing “255160” [OPEN] |
| Nieuwe achterzijdefoto in 21-09 reeks | [NEE, maar bestaande bewijslaag behouden] |
Alle 24 nieuw aangeleverde bestanden zijn ongewijzigd opgenomen. Daarnaast zijn uit het bestaande projectdossier het primaire achterzijdebeeld (beeld 25) en de afgeleide contrastweergave (beeld 26) toegevoegd. De afgeleide weergave wordt expliciet niet als onafhankelijk bewijs geteld.
| Nr. | Functie | Bewijssoort | Archiefbestand | Pixelmaat | Bytes | SHA-256 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 01 totaalopname met mahonie lijst en passepartout | POST-V3.03 primaire objectfoto | 01_01_totaalopname_met_mahonie_lijst_en_passepartout.jpg |
1536×1147 | 451796 | 7e4bdc7989a7e0fc3c59c4b87c6f8ead32f8a2c37728f15ec1430671324c120c |
| 2 | 02 totaalwerk binnen passepartout | POST-V3.03 primaire objectfoto | 02_02_totaalwerk_binnen_passepartout.jpg |
1536×699 | 280209 | f1ceea2990750c94054ff8679837014c7ddb2bf9499755413c2da893d5480dd8 |
| 3 | 03 detail linker gebouw bergprofiel | POST-V3.03 primaire objectfoto | 03_03_detail_linker_gebouw_bergprofiel.jpg |
699×1536 | 302106 | bc68d5d5a1e9488661293edced6180bc1e96750fb9c952352d9094bfc4480bc6 |
| 4 | 04 detail brug water figuren | POST-V3.03 primaire objectfoto | 04_04_detail_brug_water_figuren.jpg |
1536×699 | 330857 | 9e3ecb7ac8cf41bb8a00fd3792270831b3ebda0286e72d0412445aa2f3c93267 |
| 5 | 05 detail ruinecomplex volledig | POST-V3.03 primaire objectfoto | 05_05_detail_ruinecomplex_volledig.jpg |
699×1536 | 291258 | 0083b666e00bfed64c23072194b826145ea8148d94d9b6351ce33b767132ceaf |
| 6 | 06 macro hoofdtoren ruine | POST-V3.03 primaire objectfoto | 06_06_macro_hoofdtoren_ruine.jpg |
699×1536 | 242882 | a9760d5ebd9ba3b1b17a980378f3a2e4fef046460c1c580a97e6ae28a0eb77ad |
| 7 | 07 detail kleinvee op oever onder brug | POST-V3.03 primaire objectfoto | 07_07_detail_kleinvee_op_oever_onder_brug.jpg |
1536×699 | 286863 | fad85260cb3e9c35397696a2938757cceb4c142b1e453fba4183259efbd81b3f |
| 8 | 08 detail figuren aan waterkant | POST-V3.03 primaire objectfoto | 08_08_detail_figuren_aan_waterkant.jpg |
1536×699 | 265269 | 54e79c3b09ad14e487e3f53e30bd99b44d3603cd5070a02d4c342c1599ff9795 |
| 9 | 09 detail man handkar en hond bij brug | POST-V3.03 primaire objectfoto | 09_09_detail_man_handkar_en_hond_bij_brug.jpg |
1536×699 | 263933 | 51cb7121e75e5ade3ffcd7677d25ce1ce26f4fe6ad1ee93f89499a263e58acb9 |
| 10 | 10 macro linker gebouw uithangobject | POST-V3.03 primaire objectfoto | 10_10_macro_linker_gebouw_uithangobject.jpg |
699×1536 | 267446 | b07a6ff2d05dbf0c45b5e04849efc433087595448ecd4ff4ceea38b39a327cca |
| 11 | 11 detail nederzetting met linker toren | POST-V3.03 primaire objectfoto | 11_11_detail_nederzetting_met_linker_toren.jpg |
1536×699 | 250557 | aab59fb77511e2ddcc8062bef834db760abb170f5010a94022d89c79ff86a43a |
| 12 | 12 detail nederzetting met twee torens | POST-V3.03 primaire objectfoto | 12_12_detail_nederzetting_met_twee_torens.jpg |
1536×699 | 183021 | 1e2846ff3658e3b958896652bd2c65ab398cc42f3d1e29570861cc9edcd04f4b |
| 13 | 13 macro linker campanile achtige toren | POST-V3.03 primaire objectfoto | 13_13_macro_linker_campanile_achtige_toren.jpg |
699×1536 | 248158 | 41123cde601b214e0de38c8bc6dbeef30608679c293c153aa24aecd1b4303ed9 |
| 14 | 14 macro rechter toren in nederzetting | POST-V3.03 primaire objectfoto | 14_14_macro_rechter_toren_in_nederzetting.jpg |
699×1536 | 200186 | 560964133fb5f1d170b720d0170ae800dd785395b666d94008c6f338944f0a32 |
| 15 | 15 macro hoofdtoren ruine detail | POST-V3.03 primaire objectfoto | 15_15_macro_hoofdtoren_ruine_detail.jpg |
699×1536 | 218955 | 87fb35083d9d293ab8bf663b0297b49ac794947fa4b283385e41b8e3b2c00704 |
| 16 | 16 macro linker toren nederzetting herhaling | POST-V3.03 primaire objectfoto | 16_16_macro_linker_toren_nederzetting_herhaling.jpg |
699×1536 | 178924 | cb0b98ef1825c4b7f013ed0fa4b20514841fc66223ceb777edb71285d8a784c2 |
| 17 | 17 macro kleinvee oever herhaling | POST-V3.03 primaire objectfoto | 17_17_macro_kleinvee_oever_herhaling.jpg |
1536×699 | 199496 | 77aa466255f3e8efd115780256625b880f7fc85a00a10700a24e7d7fdfda8f75 |
| 18 | 18 macro figuren aan waterkant herhaling | POST-V3.03 primaire objectfoto | 18_18_macro_figuren_aan_waterkant_herhaling.jpg |
1536×699 | 190783 | fe4917d65f6da302d7cc9daed2e6d70f0c330944e1251db6f6c08f47470c0d79 |
| 19 | 19 macro man handkar hond herhaling | POST-V3.03 primaire objectfoto | 19_19_macro_man_handkar_hond_herhaling.jpg |
1536×699 | 185420 | b868ef84d3b9e02065f27b1a20bdb621b7ba066a549236cbd1ff8853935614d0 |
| 20 | 20 macro bovenbouw hoofdtoren ruine | POST-V3.03 primaire objectfoto | 20_20_macro_bovenbouw_hoofdtoren_ruine.jpg |
699×1536 | 183426 | f0499dbd3a4e8ac9fc004e0c03c4419e567ef3655faa048a0f1e642410f76308 |
| 21 | 21 macro aangrenzende bouwmassa hoofdtoren | POST-V3.03 primaire objectfoto | 21_21_macro_aangrenzende_bouwmassa_hoofdtoren.jpg |
699×1536 | 194745 | b681e1980512a992067ba81691234d37bd41fa0839d3ed56bcb8b7b5cec59533 |
| 22 | 22 macro gotische spitsboogarcades | POST-V3.03 primaire objectfoto | 22_22_macro_gotische_spitsboogarcades.jpg |
699×1536 | 278730 | 068499417d061eb06e4517ada0140497d9fb085ff79400e377b964acbb0480e1 |
| 23 | 23 detail ruinecomplex totaal | POST-V3.03 primaire objectfoto | 23_23_detail_ruinecomplex_totaal.jpg |
699×1536 | 274701 | 00f0fc244496d0a0af1753dbb4fd8ae31d74b5551b12c01bbaf9e4127d7417c2 |
| 24 | 24 macro linker hoge arcade ruine | POST-V3.03 primaire objectfoto | 24_24_macro_linker_hoge_arcade_ruine.jpg |
699×1536 | 269346 | 62b8d7933a1316835a44a833d3731c9ae5744e216533088e5a93894c8f88abc4 |
| 25 | achterzijde cijferreeks primair 18877 | PRIMAIR OBJECTBEWIJS — geërfd uit bestaand projectdossier; oorspronkelijke objectfoto | 25_achterzijde_cijferreeks_primair_18877.jpg |
699×1536 | 238096 | c266e1d82e19a01e5a3637ae16a96a00fd0e5e85e84f982a69a035936e7d4569 |
| 26 | achterzijde cijferreeks contrast afgeleid | AFGELEIDE WERKWEERGAVE — contrast/rotatie; geen zelfstandig objectbewijs | 26_achterzijde_cijferreeks_contrast_afgeleid.jpg |
650×330 | 52485 | 0081698ac5f540b47a378bcb6dd1b93e719b1859b0a4eed2e34c90e2610a271e |
Deze notitie is POST-V3.03 / NEW RESEARCH.
Bij een latere release:
MERGED, REEDS AANWEZIG, HISTORISCHE LAAG, QUARANTINE of gemotiveerd NIET OPNEMEN;
01_01_totaalopname_met_mahonie_lijst_en_passepartout.jpg · 1536×1147 px · SHA-256 7e4bdc7989a7e0fc3c59c4b87c6f8ead32f8a2c37728f15ec1430671324c120c
02_02_totaalwerk_binnen_passepartout.jpg · 1536×699 px · SHA-256 f1ceea2990750c94054ff8679837014c7ddb2bf9499755413c2da893d5480dd8
03_03_detail_linker_gebouw_bergprofiel.jpg · 699×1536 px · SHA-256 bc68d5d5a1e9488661293edced6180bc1e96750fb9c952352d9094bfc4480bc6
04_04_detail_brug_water_figuren.jpg · 1536×699 px · SHA-256 9e3ecb7ac8cf41bb8a00fd3792270831b3ebda0286e72d0412445aa2f3c93267
05_05_detail_ruinecomplex_volledig.jpg · 699×1536 px · SHA-256 0083b666e00bfed64c23072194b826145ea8148d94d9b6351ce33b767132ceaf
06_06_macro_hoofdtoren_ruine.jpg · 699×1536 px · SHA-256 a9760d5ebd9ba3b1b17a980378f3a2e4fef046460c1c580a97e6ae28a0eb77ad
07_07_detail_kleinvee_op_oever_onder_brug.jpg · 1536×699 px · SHA-256 fad85260cb3e9c35397696a2938757cceb4c142b1e453fba4183259efbd81b3f
08_08_detail_figuren_aan_waterkant.jpg · 1536×699 px · SHA-256 54e79c3b09ad14e487e3f53e30bd99b44d3603cd5070a02d4c342c1599ff9795
09_09_detail_man_handkar_en_hond_bij_brug.jpg · 1536×699 px · SHA-256 51cb7121e75e5ade3ffcd7677d25ce1ce26f4fe6ad1ee93f89499a263e58acb9
10_10_macro_linker_gebouw_uithangobject.jpg · 699×1536 px · SHA-256 b07a6ff2d05dbf0c45b5e04849efc433087595448ecd4ff4ceea38b39a327cca
11_11_detail_nederzetting_met_linker_toren.jpg · 1536×699 px · SHA-256 aab59fb77511e2ddcc8062bef834db760abb170f5010a94022d89c79ff86a43a
12_12_detail_nederzetting_met_twee_torens.jpg · 1536×699 px · SHA-256 1e2846ff3658e3b958896652bd2c65ab398cc42f3d1e29570861cc9edcd04f4b
13_13_macro_linker_campanile_achtige_toren.jpg · 699×1536 px · SHA-256 41123cde601b214e0de38c8bc6dbeef30608679c293c153aa24aecd1b4303ed9
14_14_macro_rechter_toren_in_nederzetting.jpg · 699×1536 px · SHA-256 560964133fb5f1d170b720d0170ae800dd785395b666d94008c6f338944f0a32
15_15_macro_hoofdtoren_ruine_detail.jpg · 699×1536 px · SHA-256 87fb35083d9d293ab8bf663b0297b49ac794947fa4b283385e41b8e3b2c00704
16_16_macro_linker_toren_nederzetting_herhaling.jpg · 699×1536 px · SHA-256 cb0b98ef1825c4b7f013ed0fa4b20514841fc66223ceb777edb71285d8a784c2
17_17_macro_kleinvee_oever_herhaling.jpg · 1536×699 px · SHA-256 77aa466255f3e8efd115780256625b880f7fc85a00a10700a24e7d7fdfda8f75
18_18_macro_figuren_aan_waterkant_herhaling.jpg · 1536×699 px · SHA-256 fe4917d65f6da302d7cc9daed2e6d70f0c330944e1251db6f6c08f47470c0d79
19_19_macro_man_handkar_hond_herhaling.jpg · 1536×699 px · SHA-256 b868ef84d3b9e02065f27b1a20bdb621b7ba066a549236cbd1ff8853935614d0
20_20_macro_bovenbouw_hoofdtoren_ruine.jpg · 699×1536 px · SHA-256 f0499dbd3a4e8ac9fc004e0c03c4419e567ef3655faa048a0f1e642410f76308
21_21_macro_aangrenzende_bouwmassa_hoofdtoren.jpg · 699×1536 px · SHA-256 b681e1980512a992067ba81691234d37bd41fa0839d3ed56bcb8b7b5cec59533
22_22_macro_gotische_spitsboogarcades.jpg · 699×1536 px · SHA-256 068499417d061eb06e4517ada0140497d9fb085ff79400e377b964acbb0480e1
23_23_detail_ruinecomplex_totaal.jpg · 699×1536 px · SHA-256 00f0fc244496d0a0af1753dbb4fd8ae31d74b5551b12c01bbaf9e4127d7417c2
24_24_macro_linker_hoge_arcade_ruine.jpg · 699×1536 px · SHA-256 62b8d7933a1316835a44a833d3731c9ae5744e216533088e5a93894c8f88abc4
25_achterzijde_cijferreeks_primair_18877.jpg · 699×1536 px · SHA-256 c266e1d82e19a01e5a3637ae16a96a00fd0e5e85e84f982a69a035936e7d4569
26_achterzijde_cijferreeks_contrast_afgeleid.jpg · 650×330 px · SHA-256 0081698ac5f540b47a378bcb6dd1b93e719b1859b0a4eed2e34c90e2610a271eProject: Josephus Augustus Knip — Knip schilderijen
Datum: 21 september 2026
Status: POST‑V3.03 / NEW RESEARCH / QUARANTINE
Operationele parent: Knip_Beeldarchief_GECOMBINEERD_V3_03_RELEASE_2026-09-21.html
Parent SHA-256: 9b50be17604105d2ceda064c188afe15cd22a4d989a84b7c82bb0649ad284de9
Release-status: dit bestand is GEEN nieuwe release en wijzigt V3.03 niet.
Projectnaam: Buffels / Paestum.
Het object is een afzonderlijk olieverfschilderij en behoort niet tot het fysieke Oprechte-pendantpaar De Jager + Brug en waterval.
Op het schilderij is een geschilderde signatuur aanwezig die in het dossier wordt gelezen als J.A. Knip. De aanwezigheid van de signatuur is objectfeit; technische autografie/auteurschap is daarmee niet zelfstandig bewezen.
De precieze technische datering van de signatuur en de vraag of deze integraal gelijktijdig met de oorspronkelijke verflaag is aangebracht vereisen materiaaltechnisch onderzoek.
Techniek in het bestaande dossier: olieverf.
De nieuwe macro-opnamen tonen een duidelijk geweven dragerpatroon door/ver onder de verflaag. Dit is sterk verenigbaar met een doekdrager, maar definitieve drageridentificatie blijft technisch te bevestigen.
Het schilderij bevindt zich in een rijk geornamenteerde, vergulde lijst met repetitieve florale/bladmotieven en geornamenteerde hoekpartijen.
De bestaande galerie-/collectiekaart noemt een maat van 80 × 60. Dit wordt hier behandeld als kaartinhoud, niet als een opnieuw onafhankelijk gemeten huidige objectmaat.
Exacte huidige doekmaat, zichtmaat en buitenmaat van de lijst zijn in deze nieuwe objectreeks niet opnieuw fysiek gemeten.
De nieuwe macroreeks toont een uitgebreid craquelénetwerk, met name duidelijk in de lichte lucht, bergpartijen en donkere voorgrond.
De foto's tonen plaatselijk uitgesproken verf-/penseelreliëf, onder meer in terrein, architectuur, boompartijen, weg en figuren.
De eigenaar meldt dat het craquelé op sterke macro-opnamen het beeld visueel meer verstoort dan bij waarneming met het blote oog over een groter oppervlak. De macro's zijn daarom primair geschikt voor materiaal- en detaildocumentatie en mogen niet zonder meer als representatief voor de normale kijkervaring worden gebruikt.
Op basis van fotografie alleen wordt geen conclusie getrokken over oude retouches, overschilderingen, vernislagen of eerdere restauratie. Hiervoor is technisch/conserveringsonderzoek nodig.
Breed Zuid-Italiaans landschap met:
De individuele runderen worden in deze objectnotitie niet ieder afzonderlijk zoologisch als waterbuffel geïdentificeerd. De veilige beeldbeschrijving blijft buffel-/rundachtig vee totdat een iconografische of zoölogische vergelijking dat scherper kan maken.
De driehoekige structuur rechts wordt niet definitief als tent, hut of hooimijt benoemd.
De macro's maken details zichtbaar die op de oudere overzichtsfoto slechts beperkt leesbaar waren:
De combinatie van grote tempels, kleine gebouwen, vee en menselijke stoffage versterkt de bruikbaarheid van het object voor vergelijking met historische Paestum-beschrijvingen en topografische/artistieke bronnen.
Het bestaande dossier identificeert de voorstelling als Paestum, met landschap richting Capaccio.
De huidige beeldinhoud sluit opvallend aan op de Haagse tentoonstellingscatalogus van 1833, nr. 153, waarin bij J.A. Knip een voorstelling van de overblijfselen van Paestum wordt beschreven, met Capaccio in de verte en buffels en ander vee.
De huidige schildering is nog niet documentair ononderbroken bewezen als exact hetzelfde object als Den Haag 1833 nr. 153.
De mogelijke koppeling met Amsterdam 1832 nr. 177 blijft een afzonderlijke onderzoekslijn.
De precieze identificatie van ieder afgebeeld tempelcomplex met een specifiek monument in Paestum wordt in deze notitie niet geforceerd; daarvoor is een gerichte topografische/architectuurvergelijking nodig.
De geschilderde signatuur J.A. Knip is op het huidige object aanwezig en werd vóór deze fotosessie al met een aparte macro gedocumenteerd.
Het centrale dossier bevat de handtekeningmacro op meerdere plaatsen, maar de technische validatie toont dat dit één uniek beeldbestand is dat herhaald is. De SHA-256 van die unieke geërfde signatuurmacro is:
cfbc2cc41c6908cf12d60d827fdca74e952cde3cd9dd3892b2373f5ce93d383f
De precieze lezing van het teken direct na Knip (bijvoorbeeld f, ft of een vorm van fecit) blijft OPEN.
Een signatuur alleen geldt niet als definitief auteursbewijs. Vergelijking met gedocumenteerde Knip-signaturen en technisch onderzoek blijven noodzakelijk.
Er bestaat een galerie-/collectiekaart van Galerie ’t Grinthuys. In het centrale dossier waren vóór deze nieuwe fotosessie reeds vijf afzonderlijke kaart-/detailbeelden bewaard.
De kaart bevat onder meer vermeldingen die in het project worden gelezen als:
J.A. Knip;Coll. Baron Fagel;Coll. Kölling;80 × 60.Piet Jacobs verklaart dat hij het werk in 1978 via Galerie ’t Grinthuys in Dieren verwierf.
De exacte identiteit van de genoemde Baron Fagel, de exacte Kölling, het overdrachtsmechanisme Fagel → Kölling en de verbinding van die kaartlijn met Grinthuys zijn nog niet object-specifiek gesloten.
De Fagel-/Kölling-kaartlijn en de mondelinge Grinthuys/Veluwe-lijn blijven gescheiden totdat documentair bewijs een verbinding aantoont.
Buffels / Paestum is een afzonderlijk gesigneerd olieverfwerk met een eigen object- en provenancelijn.
Het object behoort niet tot het fysieke pendantpaar De Jager + Brug en waterval.
De Mak van Waay-lijn van De Burgt mag niet met Paestum worden samengevoegd.
Paestum fungeert binnen het project als belangrijke interne vergelijkingsreferentie voor een werk met een zichtbare J.A. Knip-signatuur. Dit maakt het bruikbaar voor vergelijking van landschap, figuren, dieren, architectuur en schilderpraktijk, maar het maakt de drie gouaches niet automatisch werken van dezelfde maker.
Vóór de fotosessie van 21-09-2026 waren reeds 7 unieke Paestum-gerelateerde bewijsbeelden uit het centrale dossier veiliggesteld:
Op 21-09-2026 zijn 22 nieuwe overzichts-, detail- en macro-opnamen toegevoegd.
Dit objectpakket bevat daarmee 29 unieke geregistreerde bewijsbeelden: 7 geërfd + 22 nieuw.
De nieuwe serie vergroot de falsifieerbaarheid en vergelijkbaarheid van het object aanzienlijk, doordat nu niet alleen de totale compositie maar ook:
De nieuwe fotografie verandert op zichzelf nog geen provenance- of makerhypothese in een bewezen feit.
Deze notitie is een POST‑V3.03 objectpakket. Zij mag later governance-conform worden gemerged met de officiële operationele parent, maar:
| Nr. | Herkomst | Beschrijving | Pixelmaat | SHA-256 |
|---|---|---|---|---|
| 1 | GEËRFD UIT BESTAAND CENTRAAL DOSSIER | Buffels / Paestum — primaire objectfoto | 1536×1224 | e7deebef4bc9be88341f2af063fc0a184b99fc993fac488d723fa307a8c924de |
| 2 | GEËRFD UIT BESTAAND CENTRAAL DOSSIER | Buffels / Paestum — macro handtekening | 1536×699 | cfbc2cc41c6908cf12d60d827fdca74e952cde3cd9dd3892b2373f5ce93d383f |
| 3 | GEËRFD UIT BESTAAND CENTRAAL DOSSIER | Kaart – volledig | 1536×699 | 5e1c0c122133abc2f6ce603acbc2ec399be91d512d566aa4389c6758be3ee598 |
| 4 | GEËRFD UIT BESTAAND CENTRAAL DOSSIER | Galerie ’t Grinthuys – kaart/achterzijde | 1536×699 | dd6e112f4c371169321497d5f093ba51d6b269ee8f77f95ea361d162a31d3a02 |
| 5 | GEËRFD UIT BESTAAND CENTRAAL DOSSIER | Kaartdetail J.A. Knip / collecties | 1536×699 | d134b70ae5a67388333c62a35b96c37fe37b826f288e32006faf2df1dd08bf7f |
| 6 | GEËRFD UIT BESTAAND CENTRAAL DOSSIER | Kaartdetail collecties | 1536×699 | 181af02ef538cf8b6b7f4375a2f88b129c7610eae088aadb747ae0b785fba1c6 |
| 7 | GEËRFD UIT BESTAAND CENTRAAL DOSSIER | Kaartdetail voorstelling | 1536×699 | 5a68e92f4a7554e925ac0ca1259137e5a7c2142ab6aaccc9990b2b0f5f97c2cc |
| 8 | POST-V3.03 / NEW RESEARCH / 21-09-2026 | overzicht object met vergulde lijst | 1536×1064 | 60053086a90263c0c8507e70b298c7f936a602c53a046fc8a6455f9a59a2e13e |
| 9 | POST-V3.03 / NEW RESEARCH / 21-09-2026 | overzicht object in ruimtelijke context | 1536×699 | e8b471f538022de39e3b175d479767cecf26c753224629c66de63e98f50a4c6e |
| 10 | POST-V3.03 / NEW RESEARCH / 21-09-2026 | overzicht schildervlak | 1536×988 | 78e0dc5a3c6adfadd700f5d854f9a8a0214085a8bf0f95964b31a9d688587149 |
| 11 | POST-V3.03 / NEW RESEARCH / 21-09-2026 | tempels, bergprofiel, wagen en vee | 1536×699 | dfcb9f207fe0c9af8c529729021d7ef668c3a6c50063420edff00e9b9961a3a8 |
| 12 | POST-V3.03 / NEW RESEARCH / 21-09-2026 | wagen met trekdieren en bergmassief | 699×1536 | e253043f883e004a7b8f0cb770572ed2c2177c9d97c6224a09c1d69c23a06b2c |
| 13 | POST-V3.03 / NEW RESEARCH / 21-09-2026 | tempel en vee in midden-/achtergrond | 699×1536 | 06484b5e8b6c5dbd844c8c6e45486ba0aa31b5c76634ac8ade4d0915b12f4b41 |
| 14 | POST-V3.03 / NEW RESEARCH / 21-09-2026 | macro wagen met twee trekdieren | 1536×699 | 203c329958863b4a5f4783996574430520c2764e75cf2145b5fc5c56994bbea7 |
| 15 | POST-V3.03 / NEW RESEARCH / 21-09-2026 | vee en menselijke staffage rechts | 1536×699 | 90d5a73b675d450c403190d8304d62c670e3ecaa801b326b342d66607feb070b |
| 16 | POST-V3.03 / NEW RESEARCH / 21-09-2026 | macro menselijke figuur bij vee | 699×1536 | d7021b9d069e14645ddb192a2f1eeaa3f029977d88ddc015271a6f6a807f001a |
| 17 | POST-V3.03 / NEW RESEARCH / 21-09-2026 | macro rustend/staand vee en figuur | 1536×699 | 74c9425742229fa24d55d1913886bbf58d5bcc80bb6a274f447f16406f9d8226 |
| 18 | POST-V3.03 / NEW RESEARCH / 21-09-2026 | macro vee, figuur en landschap | 1536×699 | 78ac996d0ba96d11fb8289a2b6ba4e1f5e4c5aad84d451776a799e7d523e62ea |
| 19 | POST-V3.03 / NEW RESEARCH / 21-09-2026 | slanke boom en driehoekige structuur | 699×1536 | f042e149aa7bbe3d88bf04e57bbcf5d67b888f35741f3eba149b581d0dad73f2 |
| 20 | POST-V3.03 / NEW RESEARCH / 21-09-2026 | grote boomgroep rechts | 699×1536 | b8480c82d3bf39f3aae66b3eb6a424c89bb734fb2da65c5e82e63ca4ca060264 |
| 21 | POST-V3.03 / NEW RESEARCH / 21-09-2026 | architectuur-/steenfragment voorgrond | 1536×699 | a67acd6d35b68a22906ea9882e1324c2839d4f27e7156c1cf4b6b869a5acd522 |
| 22 | POST-V3.03 / NEW RESEARCH / 21-09-2026 | liggende steenblokken / bouwfragmenten | 1536×699 | 9e02b74ddd7d5b3e7ce2d24937db3127a1d871c68f0112549910243c3a8a952b |
| 23 | POST-V3.03 / NEW RESEARCH / 21-09-2026 | staande stenen paal/stele | 1536×699 | cbd64003fd4d050f161575f8d9274cf5f71f92917d9d780824e7b8ae75391d9e |
| 24 | POST-V3.03 / NEW RESEARCH / 21-09-2026 | kleine tempel links in vlakte | 1536×699 | 4547075ecd154f9b40a3428b86966d625a4202c96b8b3c710ab852100ca90530 |
| 25 | POST-V3.03 / NEW RESEARCH / 21-09-2026 | kleine bebouwing, bomen en vee in verte | 1536×699 | cea371e43dbb694109f63e3728cbdcd1180bf3b97854201d6e8e1ce2fe4ee35a |
| 26 | POST-V3.03 / NEW RESEARCH / 21-09-2026 | kleine bebouwing en vee in middenafstand | 699×1536 | c3a191d3de9839c3f060d39346fcdb9084f4c8576b2c27857e6c1934243b8166 |
| 27 | POST-V3.03 / NEW RESEARCH / 21-09-2026 | centrale tempel in landschappelijke context | 699×1536 | a7eafa67dbc0248a75cac30d0680d914edfe9f5a072366e6dd2e30a19e9416cc |
| 28 | POST-V3.03 / NEW RESEARCH / 21-09-2026 | centrale tempel macro | 1536×699 | d1ddda0273444dea5e3bcd9674f175652cfd2a596621a8aaac12300b2d9aeeb2 |
| 29 | POST-V3.03 / NEW RESEARCH / 21-09-2026 | centrale tempel / architectuurdetail | 699×1536 | 5b4220b64ab3a4f78575916d5c57ad120fa4f91f7fc8f3a7263f893ebfd06cc2 |
08_POST_V3_03_22564.jpg · 1536×1064 px · SHA-256 60053086a90263c0c8507e70b298c7f936a602c53a046fc8a6455f9a59a2e13e
09_POST_V3_03_84201d8d-14e5-4620-9338-65387831b941-1_all_7033.jpg · 1536×699 px · SHA-256 e8b471f538022de39e3b175d479767cecf26c753224629c66de63e98f50a4c6e
10_POST_V3_03_22563.jpg · 1536×988 px · SHA-256 78e0dc5a3c6adfadd700f5d854f9a8a0214085a8bf0f95964b31a9d688587149
11_POST_V3_03_22565.jpg · 1536×699 px · SHA-256 dfcb9f207fe0c9af8c529729021d7ef668c3a6c50063420edff00e9b9961a3a8
12_POST_V3_03_22566.jpg · 699×1536 px · SHA-256 e253043f883e004a7b8f0cb770572ed2c2177c9d97c6224a09c1d69c23a06b2c
13_POST_V3_03_22567.jpg · 699×1536 px · SHA-256 06484b5e8b6c5dbd844c8c6e45486ba0aa31b5c76634ac8ade4d0915b12f4b41
14_POST_V3_03_22568.jpg · 1536×699 px · SHA-256 203c329958863b4a5f4783996574430520c2764e75cf2145b5fc5c56994bbea7
15_POST_V3_03_22569.jpg · 1536×699 px · SHA-256 90d5a73b675d450c403190d8304d62c670e3ecaa801b326b342d66607feb070b
16_POST_V3_03_22570.jpg · 699×1536 px · SHA-256 d7021b9d069e14645ddb192a2f1eeaa3f029977d88ddc015271a6f6a807f001a
17_POST_V3_03_22571.jpg · 1536×699 px · SHA-256 74c9425742229fa24d55d1913886bbf58d5bcc80bb6a274f447f16406f9d8226
18_POST_V3_03_22572.jpg · 1536×699 px · SHA-256 78ac996d0ba96d11fb8289a2b6ba4e1f5e4c5aad84d451776a799e7d523e62ea
19_POST_V3_03_22573.jpg · 699×1536 px · SHA-256 f042e149aa7bbe3d88bf04e57bbcf5d67b888f35741f3eba149b581d0dad73f2
20_POST_V3_03_22574.jpg · 699×1536 px · SHA-256 b8480c82d3bf39f3aae66b3eb6a424c89bb734fb2da65c5e82e63ca4ca060264
21_POST_V3_03_22575.jpg · 1536×699 px · SHA-256 a67acd6d35b68a22906ea9882e1324c2839d4f27e7156c1cf4b6b869a5acd522
22_POST_V3_03_22576.jpg · 1536×699 px · SHA-256 9e02b74ddd7d5b3e7ce2d24937db3127a1d871c68f0112549910243c3a8a952b
23_POST_V3_03_22577.jpg · 1536×699 px · SHA-256 cbd64003fd4d050f161575f8d9274cf5f71f92917d9d780824e7b8ae75391d9e
24_POST_V3_03_22578.jpg · 1536×699 px · SHA-256 4547075ecd154f9b40a3428b86966d625a4202c96b8b3c710ab852100ca90530
25_POST_V3_03_22579.jpg · 1536×699 px · SHA-256 cea371e43dbb694109f63e3728cbdcd1180bf3b97854201d6e8e1ce2fe4ee35a
26_POST_V3_03_22580.jpg · 699×1536 px · SHA-256 c3a191d3de9839c3f060d39346fcdb9084f4c8576b2c27857e6c1934243b8166
27_POST_V3_03_22581.jpg · 699×1536 px · SHA-256 a7eafa67dbc0248a75cac30d0680d914edfe9f5a072366e6dd2e30a19e9416cc
28_POST_V3_03_22582.jpg · 1536×699 px · SHA-256 d1ddda0273444dea5e3bcd9674f175652cfd2a596621a8aaac12300b2d9aeeb2
29_POST_V3_03_22583.jpg · 699×1536 px · SHA-256 5b4220b64ab3a4f78575916d5c57ad120fa4f91f7fc8f3a7263f893ebfd06cc2[FEIT / AFGERONDE ACTIE] De in V3.03 als vervolgprioriteit genoemde gestandaardiseerde detailreeksen voor Brug en waterval, De Burgt en Buffels/Paestum zijn op 21-09-2026 uitgevoerd en in V3.04 geconsolideerd. Dit sluit alleen de fotografische intake af; maker-, locatie-, signatuur- en provenancevragen die hierboven als OPEN zijn aangeduid blijven open.