JRJacobsresearchkunst & kitsch · Knip onderzoek

Knip onderzoek · V3.07 RELEASE

Provenance & kunsthandel

De Oprechte, Mak van Waay, Grinthuys, Gonkel, Kölling en markt-/collectiesporen.

V3.07 RELEASE. Gepubliceerde onderzoeksstand na bronnenintakes 01–02 en gerichte Reverse Cross-Checks. V3.06 en V3.04 blijven onveranderlijk als historische checkpoints bewaard.
Vier schilderijenReis Parijs–Rome 1809Fagel & PaestumFamilie, opleiding & netwerkProvenance & kunsthandelVergelijkingswerkenBronnenHistorisch onderzoeksarchief

Bewijsstatus: de pagina onderscheidt gedocumenteerde feiten van aanwijzingen, hypotheses en open vragen. Een vergelijking of provenance-aanwijzing is geen automatisch auteursbewijs.

FEIT / gedocumenteerdSTERKE AANWIJZINGHYPOTHESEOPEN

Vier lijnen gescheiden houden

De Jager + BrugOprechte-pendantlijn; Gonkel-etiketten en identieke lijsten zijn ensemblecontext.
De BurgtAfzonderlijke Mak van Waay-lijn.
Buffels / PaestumGrinthuys/Veluwe-lijn; Fagel-kaart als afzonderlijk onderzoeksspoor.
MarktvergelijkingenEen historische veiling- of collectienaam bewijst geen identiteit zonder object-specifieke koppeling.

Bedrijven, families en handels-/collectiesporen

V3.04 provenance- en vergelijkingssporen
HARD

Philips Wouwerman — Stalinterieur met ruiters en paarden

H.W. Kölling, Ellecom

Provenance in recente veilingrecords: W.E. Duits → C.J.K. van Aalst → E. Heymann → H.W. Kölling, Ellecom → Paul Brandt, Amsterdam, 12 oktober 1954, lot 167.

Open bron / beeld ↗
HARD

De Triktrakspelers — navolging/kopie naar Jan Steen

H.W. Kölling, Dieren

Bron toont reproductie en noemt expliciet collectie H.W. Kölling te Dieren → Douwes → Keulen 4 juli 1955 → P. de Boer 1958.

Open bron / beeld ↗
HARD CONTEXT

Hofstetten — deel inboedel geveild in 1954

Hendrik Willem en Johanna Kölling

Historische bron meldt een inboedelveiling vlak voor vertrek naar Dieren. Kan kunstwerken uit het familiebezit hebben omvat.

Open bron / beeld ↗
ARCHIEF PRIORITEIT

Kölling-Breukink Archief

familiearchief

Prioritair voor familiealbums, interieurs, inventarissen en correspondentie over kunst.

Open bron / beeld ↗

Drawings-online — Grotte de Bonnant

Gouache naast latere lithografische compositie.

Open bron / beeld ↗

Christie’s — Lake Albano / Sabine Mountains pair

Direct beeld van een Josephus-paar.

Open bron / beeld ↗

Christie’s — Peasants resting on a wooded Outcrop

Direct beeld + uitgebreide lotessay.

Open bron / beeld ↗

Simonis & Buunk — complete Knip-beeldgroep

Meerdere relevante objectbeelden op één pagina.

Open bron / beeld ↗

RKDimages Lite

Meer dan vier miljoen digitale afbeeldingen; essentieel voor vervolgrondes.

Open bron / beeld ↗

Historische lijst- en marktcontext

Onderzoekslaag v2.78 · onderdelen met verschillende bewijsstatus
DOEL VAN DIT CHECKPOINT.

Dit checkpoint consolideert alle inhoud die na v2.77/V4.7 in de chat en in nieuw aangeleverde bestanden is gecontroleerd. Het is nadrukkelijk een consolidatie, geen nieuwe brede zoekronde. De leidende bewijsregel blijft: bron → exacte locator → object/persoon → bewijsniveau → pas daarna koppeling. Negatieve zoekresultaten worden alleen als zodanig genoteerd en niet als bewijs van afwezigheid opgewaardeerd.

A. Pourtalès-Gorgier 1865 — “Knip” gecorrigeerd naar Marten Derk Knip

RecordPrimaire bronFeitenBetekenis
PROV-POURTALES-1865-LOT171Catalogue des tableaux anciens & modernes, dessins… de feu M. le Comte de Pourtalès-Gorgier, Parijs, 1865, lot 171; gebruiker heeft primaire PDF aangeleverd.Catalogus noemt expliciet “KNIP (M.), né à Tilbourg en 1785”. Lot 171: landschap met slingerende torrent, kleine waterval bij een Romeinse weg, grafmonument, fontein, bomen en vier figuren; doek, 103 × 146 cm.[STERKE AANWIJZING / HISTORISCHE CATALOGUSIDENTIFICATIE] = Marten Derk Knip (1785), niet Josephus Augustus (1777). Niet gebruiken als Josephus-referentiewerk; wel bewaren onder KNIP_FAMILIE_COMPARE / MARTEN_DERK_KNIP.
POURTALES-DUBOIS-1841-ANCHORExpert-notitie in dezelfde catalogus, p. 12.De veilingexpert verklaart dat Pourtalès in 1841 door J.-J. Dubois, sous-conservateur van het Louvre, een catalogus van zijn collectie liet opstellen en dat de 1865-catalogus daarop voortbouwt met later verworven werken. De gedrukte periode is 1841–1855.[FEIT] De Dubois-catalogus 1841 is de beslissende bron om vast te stellen of lot 171 uiterlijk 1841 al in de collectie zat, of pas 1841–1855 werd toegevoegd.
POURTALES-ANNOTATIONSGeannoteerd exemplaar van de 1865-catalogus.Handgeschreven numerieke marginalia en kolommen zijn zichtbaar. Bij lot 171 is een “100”-notitie waargenomen.[OPEN] Niet als aankoop-/verkoopprijs hard registreren totdat de annotator en kolombetekenis zijn vastgesteld. De eerder gevonden Chronique-verkoopprijs 100 fr. blijft een afzonderlijk record.

Attributieregel: “Italiaans/classicistisch landschap” is geen exclusief Josephus-kenmerk. Binnen de Knip-familie moeten gedeelde motieven en commerciële beeldformules apart worden getest.

B. Historische encadreringspraktijk 1914–1916 — directe context voor De Jager en Oprechte A

Bronfamilie: Der Einrahmer und Vergolder / Der Bildereinrahmer und Vergolder, 1914–1916, Heidelberg DOI 10.11588/diglit.68289. Deze bron dateert onze Gonkel-lijsten niet, maar geeft contemporaine vakpraktijk voor werken op papier, aquarellen, glas, karton, houten achterwanden, stiften en ophangbeslag.

TechniekrecordHistorische vakpraktijkToepassing op onze objecten
FRAME-NL-PAPER-1914De bron zegt expliciet dat men in Holland “ieder beter papierbeeld” op sterke karton/pappe monteerde in plaats van het direct tegen glas te leggen; glas werd apart verwerkingift en met papier afgedicht.[STERKE CONTEXTUELE AANWIJZING] voor de historische montageomgeving van De Jager/Oprechte A; geen bewijs dat Gonkel exact deze methode gebruikte.
FRAME-AQUAREL-1914Aquarellen kunnen als andere papierwerken worden behandeld; niet te sterk van achter bevochtigen; strak tot de rand geschilderde aquarellen kunnen op karton worden gezet; passe-partout wordt nuttig genoemd bij fijne takken en torenspitsen tot aan de rand.Relevant voor waterverf/gouache-achtige landschappen met fijne architectuur en boompartijen. Geen datering of auteurschapbewijs.
FRAME-FASTENING-1914Voor glaswerk noemt de vaktekst stiftendraad/koploze stiften. Voor fijnere inlijstingen worden volledige kartonnen of houten achterwanden genoemd; papieren achterwand kan worden verlijmd, hout voorzichtig geschroefd.Ondersteunt de mogelijkheid van meerdere historische encadreringsfasen bij De Jager, waar oude spijkers, nieuwere metalen bevestigingen en een latere harde achterplaat naast elkaar voorkomen.
FRAME-WOOD-BACKING-DEBATE-1914Een andere bijdrage in dezelfde jaargang noemt houten achterwanden bij papierwerk juist een verouderde/schadelijke praktijk wegens vochtoverdracht en schimmelrisico.[FEIT — HISTORISCHE PLURALITEIT]: er bestond geen uniforme vakstandaard. Daarom mag één bevestigings- of achterwandtype nooit zelfstandig tot een exact jaar worden vertaald.
FRAME-OLD-IMITATION-1914De bron bespreekt ook de toen gangbare markt voor imitaties van oudere lijsten en restauratie/hervergulding van oude lijsten.Belangrijk voor bronkritiek: een historiserende lijststijl bewijst niet dat lijst en kunstwerk gelijktijdig zijn gemaakt.

Gonkel-status: tekstzoekingen op Gonkel/Gonckel in deze jaargang leverden geen directe treffer op. Dat blijft [OCR-/zoek-negatief], niet “Gonkel afwezig”. Advertentiepagina’s kunnen later nog visueel worden gescreend.

C. Hertzberger Amsterdam 1944 — gecontroleerd negatief Knip-anker

D. Hauswedell & Nolte 1976 — meta-bron die nieuwe catalogusroutes opent

RecordFeitOnderzoekswaarde
META-IBAK-1960-67Kavel 201 bevat Internationale Bibliographie der Antiquariats-, Auktions- und Kunstkataloge (IBAK) 1960–61 plus 1962–63, 1964–65 en 1966–67.[STERKE NIEUWE ROUTE] voor het terugvinden van historische Haarlemse veilingcatalogi/Notarishuis/Oprechte-voorgangers in de periode vóór de De-Weersfase.
MAK-CAT252-LOCATORKavel 209 noemt expliciet: “Amsterdam Sotheby Mak van Waay. Katalog 252. Amsterdam 1975.”[HARD LOCATOR] voor de Mak-van-Waay-catalogusreeks; afzonderlijk controleren op Knip/De Burgt.
PAUL-BRANDT-METAKavel 574 bevat 75 catalogi 1965–1975, waaronder 12 Paul Brandt, Amsterdam.Voorlopig alleen meta-context; deze bundel betreft buiten-Europese kunst en is geen directe Knip-provenance.

E. Fischer + A. Mak, Luzern, 27 juli 1926 — vroeg institutioneel Mak-van-Waay-anker

Vier catalogusexemplaren/taalversies zijn nu als één evenement geclusterd: Fischer nr. 12 (ochtend) en nr. 13 (middag), Duits en Frans. Alle noemen de combinatie Théodore/Theodor Fischer + A. Mak (Dr. J.B. de la Faille — S.J. Mak van Waay), Amsterdam. Het gedrukte Amsterdamse adres is Rokin 13.

BronrecordSessieLotsDOI / status
SRC-HDL-FISCHER-MAK-1926-NR12-DE27-07-1926, 11:00; collectie Mme de L. de L., née de La Bégassière, Paris1–148Heidelberg DOI 10.11588/diglit.16626
SRC-HDL-FISCHER-MAK-1926-NR12-FRzelfde sessie1–148Heidelberg DOI 10.11588/diglit.23967
SRC-HDL-FISCHER-MAK-1926-NR13-DE27-07-1926, 15:00; diverse collecties/nalatenschappen149–178Heidelberg DOI 10.11588/diglit.16628
SRC-HDL-FISCHER-MAK-1926-NR13-FRzelfde sessie149–178Heidelberg DOI 10.11588/diglit.23966

F. Mak van Waay 1974–1975 — nieuwe harde cataloguskalibratie

RecordOnderbouwingStatus
EVENT-MAK-1974-05-20-CAT229Eline van Dijk 2022 vermeldt in voetnoot 3 een Cornelis Springer-werk dat “zuletzt 20. Mai 1974 Auktion Sotheby Mak van Waay, Amsterdam, Losnummer 99” werd gezien. Externe RKD-reconstructie koppelt 20-05-1974 aan catalogus nr. 229.[HARD DATUM/NUMMERANKER]. De benaming “Sotheby Mak van Waay” in de moderne secundaire bron is retrospectief; bedrijfsnaamchronologie afzonderlijk noteren.
SOTHEBY-TRANSITION-1974Sotheby’s eigen historische overzicht: overname Mak van Waay afgerond op 1 juli 1974; eerste veiling onder auspiciën van Sotheby Parke Bernet op 10 september 1974. RKD-lijst: 10-09-1974 = cat. 232; vanaf na cat. 247 (juni/juli 1975) dragen catalogi de bedrijfsnaam Sotheby Mak van Waay b.v.[EXTERNE CORROBORATIE]. Gebruik voor bedrijfsnaam-datering, niet als objectprovenance.
MAK-CAT252-1975Hauswedell-locator + eerder gelokaliseerde volledige catalogus; 28 oktober 1975.[HARD LOCATOR]; systematische Knip-controle blijft een vervolgstap.

Nieuwe zoekregel voor De Burgt/Mak van Waay: vóór ca. 1930 altijd óók zoeken op A. Mak; voor 1974 onderscheid maken tussen feitelijke veilingdatum/catalogusnummer en latere retrospectieve “Sotheby”-benaming.

G. Van Dijk 2022 en Ersoy 2025 — provenance-methodiek

Historische tussenstand van de objectlijnen — later gecorrigeerd
  • De Jager: auteurschap en topografie blijven OPEN. Historische lijst-/papiermontagepraktijk is nu veel beter gekalibreerd; hardboard blijft waarschijnlijk latere fase, maar niet exact gedateerd.
  • Oprechte A — HISTORISCHE STAND v2.78 / VERVALLEN: destijds werd genoteerd dat een identieke Gonkel-lijst een ensemble-anker vormde. FASE 13-correctie: De Burgt heeft een afwijkende lijst en er is geen bewezen Gonkel-etiket voor dit object; de provenance loopt afzonderlijk via Mak van Waay.
  • Oprechte B / Brug en waterval: geen directe wijziging. Route-/topografische hypothesen blijven gescheiden van provenance.
  • Buffels / Paestum: Fagel 1870 blijft HARD als Fagel-verkoopcontext; Paestum → deze Fagel-verkoop blijft OPEN. Nieuwe Mak/Fischer-bronnen veranderen deze objectketen niet.
  • De Burgt / Mak van Waay: institutionele zoekruimte is aanzienlijk scherper: A. Mak 1926, Mak-catalogusreeks 1974 (cat.229), Sotheby-overgang 1974, catalogus 252 in 1975. Nog geen bewezen De-Burgt-hit.
  • Marten Derk Knip: Pourtalès lot 171 wordt permanent apart gehouden als familair vergelijkingsobject; niet mengen met Josephus-corpus.

Open onderzoeksagenda

  1. Te controleren: Dubois 1841 controleren op M. Knip/lot 171.
  2. Mak van Waay cat. 229 (20-05-1974) en cat. 252 (28-10-1975) integraal op Knip-varianten en relevante landschappen/aquarellen controleren.
  3. IBAK 1960–1967 inzetten op Haarlem / Notarishuis / Oprechte-voorgangers.
  4. Fagel Lugt 32007 alle 24 lots primair ontsluiten zodra scan beschikbaar is.

Mak van Waay, Kölling en marktsporen

Onderzoekslaag v2.85 · niet alle hits zijn objectidentificaties
CHECKPOINTBESLUIT.

Sinds v2.84/V5.4 zijn 24 nieuwe Heidelberg-PDF’s inhoudelijk ontsloten. Alle 24 DOI’s waren nog niet in V5.4 geregistreerd. De sterkste nieuwe ankers zijn: (1) “Verzameling W. Kölling Ellecom” in Mensing/Frederik Muller 1944; (2) Max Perl 1937 lot1779 met drie kopergravures van E. Picquenot naar J.A. Knip; (3) een Rheinischer Kunst-Verein-record uit 1838 voor Henriette Knip in Bois-le-Duc; (4) een veel dichter Mak-van-Waay-corpus rond Henri/H. Knip, A. Knip en onbekende Zwitserse gouaches; en (5) Hertzberger 1944 met grote bundels historische Mak-catalogi als survivor-/archiefanker. Geen van deze vondsten verandert de hoofdstatus van de vier eigen objecten rechtstreeks.

1. Nieuwe harde provenance- en persoonsankers

NodeNieuw bronfeitBewijsstatusGevolg / grens
W. Kölling — EllecomMensing & Fils / Frederik Muller, juli 1944, lot288, Rubens-portret: letterlijk “Verzameling W. Kölling Ellecom.”[FEIT / HARD HISTORISCH PROVENANCEANKER]Kölling/Ellecom is nu als daadwerkelijke kunstcollectie gedocumenteerd. Niet automatisch koppelen aan Buffels/Paestum. Aangrenzend lot289 (Saftleven, rotsachtig berglandschap met waterval) heeft geen bewezen Kölling-provenance.
Henriette Knip — 1838Central-Blatt 1839, Generalbericht Rheinischer Kunst-Verein over 1838, Mannheim cat.nr.91: “Blumentöpfe am Fenster, gemalt von Henriette Knip in Bois le duc”, rubriek Für Privatbesitz, 60 fl.[FEIT / CONTEMPORAIN MARKTANKER]Nieuw vroeg Knip-familie-/internationaal marktanker. Geen Josephus-objectbewijs.
J.A. Knip — PicquenotMax Perl cat.196, 1937, lot1779: drie kopergravures van E. Picquenot nach J. A. Knip: Staffa/Antrim, Fingal’s Cave en basaltkolommen van Antrim.[FEIT ALS HISTORISCHE CATALOGUSTOESCHRIJVING]Nieuwe reproductie-/objectlijn. Niet gelijkstellen aan originele J.A.-tekeningen zonder oorspronkelijke uitgave/objecten te vinden. Bezitterscode [27] = cataloguscode “M.P.”; identiteit nog open.

2. Mak van Waay — Henri/H./A./J./W.A. strikt uit elkaar houden

De nieuwe catalogi tonen dat Mak verschillende naamvormen naast elkaar gebruikt: HENRI KNIP, H. KNIP, A. KNIP, J. KNIP, W./W.A. KNIP en eerder “ONBEKENDE MEESTER (J.A. Knip?)”. Daarom blijft de hoofdregel: initialen nooit automatisch normaliseren naar Josephus of Henri.

Catalogus / lotLetterlijke kernStatusProjectbetekenis
Mak cat.57, 11-03-1941, lot374Henri Knip, Wintergezicht, voluit getekend, gouache, onomlijst, 34 × 54.[FEIT]Harde Henri-gouachekalibratie.
Mak cat.57, lots382–383382: onbekende meester, Twee Zwitsersche landschappen, gouaches, onomlijst, 49 × 72. 383: onbekende meester, Zwitsersch meer met omgeving, ovaal, gouache, onomlijst, 50 × 73.[FEIT]Kern van unknown→Knip cross-lot-onderzoek.
Mak cat.71, 06-04-1943, lot112H. Knip, berglandschap met meer, weg en ruiters; gouache, ovaal, omlijst, 51 × 74.[FEIT; H-identiteit OPEN]Zeer sterke same-object-kandidaat voor 1941 lot383.
Mak cat.72, 18-05-1943, lot99H. Knip, vaart langs dorpje; houten voetbrug naar weide met koeien; voluit getekend; gouache, omlijst, 40 × 60.[FEIT; H-identiteit OPEN]CORRECTIE: lot89 Le mauvais sujet is Jean A. Heijermans, niet H. Knip.
Mak cat.74, 21-09-1943, lots154–156Henri Knip: 154 berglandschap met ruïne en aquaduct, gouache 44 × 58; 155 watermolen in berglandschap, voluit getekend, gouache 32 × 40; 156 twee voluit getekende berglandschap-gouaches, omlijst, 52 × 73.[FEIT]Sterke architectuur-/berg-/gouache-comparatorlijn.
Mak cat.74, lot223Henri Knip, stalinterieur, voluit getekend, gouache, omlijst, ovaal, 26 × 36.[FEIT]Techniek-/naamkalibratie.
Mak cat.75, 09-11-1943, lot171Henri Knip, witte boerderij/rivier + boschgezicht met vijver/roeiboot; beide gouache, omlijst, 50 × 67.[FEIT]Groot formaat, meervoudig landschapslot.
Mak cat.75, lot172Henri Knip, weg tussen heuvels langs beek + Italiaans landschap met paleis in hoog geboomte; beide voluit getekend; gouaches, omlijst, 50 × 73; 2 stuks.[FEIT]Bijzonder sterke formaat-/onderwerpcomparator; lagere-prioriteit cross-lot-kandidaat met 1941/1935-paren.
Mak cat.76, 21-12-1943, lot121Henri Knip, Landweg met brug over ravijn + Brug met poortgebouw; beide gouaches, omlijst, 34 × 50.[FEIT]Zeer sterke same-pair-hypothese met Mak 03-11-1942 lot266: onbekende meester (J.A. Knip?), bergachtige landschappen, pendanten, gouaches, omlijst, 34 × 51.
Mak cat.80, 25-07-1944, lot90A. Knip, Ruïne van een theater met enkele figuren; voluit getekend; gouache, omlijst, 40 × 50. Naast het lot staat handgeschreven “70”; betekenis niet bewezen.[FEIT / IDENTITEIT OPEN]Nieuwe A./August-lijn. A. Knip ≠ automatisch Josephus. Thematisch relevant als ruïne-/gouachecomparator.

Cross-lot matrix — huidige onderzoeksvraag

VerbindingOvereenkomstStatusWat ontbreekt
Mak 1941 lot383 ↔ Mak 1943 lot112zelfde veilinghuis; ovaal; gouache; Zwitsers/bergmeer; 50 × 73 ↔ 51 × 74; 1941 onbekend/onlijst ↔ 1943 H. Knip/omlijst.[ZEER STERKE SAME-OBJECT-HYPOTHESE]Afbeelding/signatuur/consignor/koper of administratie die terugkeer bewijst.
Mak 1942 lot266 ↔ Mak 1943 lot121zelfde veilinghuis; twee werken; gouache; omlijst; berg/brug/ravijn; 34 × 51 ↔ 34 × 50; 1942 “J.A. Knip?” ↔ 1943 Henri Knip.[ZEER STERKE SAME-PAIR-HYPOTHESE]Afbeeldingen of administratieve doorloop. Tot die tijd geen bewezen attributieverschuiving.
Mak 1941 lot382 ↔ Kundig 1935 lot1662 Zwitserse gouaches; 49 × 72 ↔ 2 Henri-gouachependanten 50 × 72 (Mont-Blanc/Pont Saint-Martin + Lac de Thoune).[HYPOTHESE — ZEER HOGE PRIORITEIT]Mak noemt geen pendantstatus/signatuur; geen beeld of provenancecrosswalk.
Mak 1941 lot382 ↔ Mak 1943 lot1562 berglandschap-gouaches; 49 × 72 ↔ 52 × 73; onbekend ↔ Henri.[SERIEUZE CROSS-LOT-KANDIDAAT]Onderwerpsdetails, beeld, signaturen, administratie.
Mak 1941 lot382 ↔ Mak 1943 lot1722 gouaches; 49 × 72 ↔ 50 × 73; heuvel-/landschapscontext; 1943 voluit getekend.[LAGERE HYPOTHESE]1943 één expliciet Italiaans onderwerp; beschrijving wijkt meer af.

Gevolg voor De Burgt: lot266 uit 1942 blijft een belangrijk historisch J.A. Knip?-anker, maar de directe vergelijking lot266 ↔ Henri lot121 (1943) is nu specifieker dan de vergelijking lot266 ↔ De Burgt. Test deze same-pair-hypothese eerst. De Burgt-status blijft afzonderlijke Mak-van-Waay-lijn en objectidentiteit OPEN.

4. Kölling / Buffels-Paestum

[FEIT] juli 1944 bestond er in de Frederik Muller/Mensing-markt een provenanceformule “Verzameling W. Kölling Ellecom”. Dit versterkt de reeds bestaande Kölling-node bij Buffels/Paestum van een naam op de galeriekaart naar een historisch gedocumenteerde verzamelaars-/collectiecontext in Ellecom. [OPEN] identiteit van W. Kölling, relatie tot de Kölling-vermelding op Buffels/Paestum, catalogus-/familiecontinuïteit en object-specifieke eigendomsketen. Geen automatische verbinding met Fagel/Avegoor.

5. Picquenot/J.A. Knip — nieuwe reproductielijn

[FEIT ALS CATALOGUSRECORD] Max Perl cat.196 (18–19 maart 1937), lot1779: drie kopergravures door E. Picquenot naar J.A. Knip, met onderwerpen Staffa/Antrim, Fingal’s Cave en basaltkolommen van Antrim. Het lot draagt code [27], in de catalogussleutel weergegeven als “M.P.”. [OPEN] oorspronkelijke publicatie, datering, identiteit van M.P., locatie/identiteit van de Knip-brontekeningen en moderne auteursverificatie. Dit is een zelfstandige J.A.-reproductienode; niet gebruiken als routebewijs voor 1809.

6. Henriette Knip 1838 + historische objectadministratie

[FEIT] Central-Blatt 1839 documenteert onder de in 1838 door/voor de Rheinischer Kunst-Verein verworven werken in Mannheim, rubriek Für Privatbesitz, catalogusnr.91: Blumentöpfe am Fenster, geschilderd door Henriette Knip in Bois-le-Duc, bedrag 60 fl. Dit is een nieuw internationaal familie-/marktanker.

[METHODISCHE BRON] hetzelfde Central-Blatt schrijft voor dat bij tentoonstellingszendingen naam, prijs/waarde en onderwerp aan het werk/kader moesten worden bevestigd; bij landschappen en genre moest het onderwerp bijzonder nauwkeurig zijn. Voor de Berlijnse Akademie moesten bij landschappen/prospekten de inhoud op de achterzijde kort worden benoemd. Daardoor is een historische titel potentieel objectgebonden, maar nog steeds niet automatisch een door de kunstenaar zelf gegeven topografische identificatie.

7. Hertzberger 1944 — catalogus-survivors

[FEIT] Hertzberger lot1804: Mak v. Waay. 40 stuks; lot1805: voornl. Mak v. Waay. Pakje; lot1806: Mak, Kleykamp, v. Marle & Sille, e.a. 62 stuks. Hiermee is bewezen dat grote reeksen Mak-catalogi al in 1944 als verzamel-/documentatiemateriaal opnieuw circuleerden. [OPEN] jaargangen en koper(s). Lot1260 Rochette/Engelmann Lettres sur la Suisse (1826) en lot1181 Coignet Vues pittoresques de l’Italie blijven latere topografische comparatorbronnen, geen Josephus-bronbewijs.

8. Dietsche Warande — methodische comparator

[CONTEXT] de studie over Jozef Janssens (1898) beschrijft een Noord-Europese kunstenaar die tijdens zijn Italiëverblijf “ontelbare zichten” tekende van Campagna romana, Umbria, Napels/Capri en Monte Cassino. Bruikbaar als vergelijkingsmodel voor reisstudiepraktijk, maar ongeveer zeventig jaar later en dus geen bewijs voor Josephus’ methode.

[METHODISCHE BRON] Verreyt (1899) meldt dat hij circa honderd werken uit tentoonstelling- en veilingcatalogi met titel “Het IJ te/vóór/bij Amsterdam” bewust niet in zijn topografisch overzicht opnam omdat de titel niet bewees dat Amsterdam daadwerkelijk zichtbaar was. Dit ondersteunt onze vaste regel: catalogustitel/toponiem ≠ visuele topografische identificatie.

Latere historische tussenstand van de objectlijnen
ObjectStatusNieuwe invloed
Buffels / PaestumGesigneerd olieverf; Fagel/Kölling/Grinthuys-objectprovenance nog OPEN.W. Kölling/Ellecom is nu als historische collectie hard gedocumenteerd; objectcrosswalk ontbreekt.
De BurgtAfzonderlijke Mak van Waay-lijn; waterverf; oude Henri-toeschrijving te toetsen.Henri-gouachemarkt aanzienlijk dichter; lot266 ↔ lot121 eerst testen vóór verdere De-Burgt-identificatie.
Brug en watervalOprechte-pendant met De Jager; waterverf; auteur/topografie OPEN.Henri’s brug/ravijn/architectuurgouaches zijn relevante comparatoren, geen attributiebewijs.
De JagerOprechte-pendant met Brug en waterval; waterverf; auteur/topografie OPEN.Geen directe objectkoppeling. Zwitserse/berglandschap-gouachemarkt en methodecontext uitgebreid.

11. Visuele bewijsbladen uit deze bronronde

Mak cat.57, 11-03-1941 — lots 382–383

Mak cat.57, 11-03-1941 — lots 382–383

Twee onbekende Zwitserse gouaches 49 × 72 en ovaal Zwitsers meer 50 × 73. Kern voor latere unknown→Knip-test.

Mak cat.71, 06-04-1943 — lot 112 H. Knip

Mak cat.71, 06-04-1943 — lot 112 H. Knip

Berglandschap met meer/weg/ruiters; gouache, ovaal, omlijst, 51 × 74. Zeer sterke same-object-kandidaat tegenover 1941 lot383.

Mak cat.74, 21-09-1943 — Henri Knip

Mak cat.74, 21-09-1943 — Henri Knip

Lots 154–156: ruïne+aquaduct, watermolen, twee berglandschap-gouaches (52 × 73).

Mak cat.75, 09-11-1943 — Henri Knip

Mak cat.75, 09-11-1943 — Henri Knip

Lots 171–172: twee landschappen 50 × 67 en twee voluit getekende gouaches 50 × 73, incl. Italiaans landschap met paleis.

Mak cat.76, 21-12-1943 — Henri Knip lot 121

Mak cat.76, 21-12-1943 — Henri Knip lot 121

Landweg met brug over ravijn + brug met poortgebouw; beide gouaches, omlijst, 34 × 50. Cruciaal tegenover 1942 lot266 34 × 51 “J.A. Knip?”.

Mak cat.80, 25-07-1944 — A. Knip lot 90

Mak cat.80, 25-07-1944 — A. Knip lot 90

Ruïne van een theater met enkele figuren; voluit getekend; gouache, omlijst, 40 × 50. A.-identiteit apart houden.

Hertzberger 15-03-1944 — Mak-catalogus-survivors

Hertzberger 15-03-1944 — Mak-catalogus-survivors

Lots 1804–1806: 40 Mak v. Waay-catalogi, pakket voornamelijk Mak, en gemengde 62 catalogi.

Mensing/Frederik Muller juli 1944 — W. Kölling Ellecom

Mensing/Frederik Muller juli 1944 — W. Kölling Ellecom

Lot 288 Rubens-portret met letterlijke provenance “Verzameling W. Kölling Ellecom”.

Max Perl 1937 — J.A. Knip / Picquenot

Max Perl 1937 — J.A. Knip / Picquenot

Lot 1779: drie kopergravures van E. Picquenot naar J.A. Knip: Staffa/Antrim, Fingal’s Cave, basaltkolommen.

Central-Blatt 1839 — Henriette Knip

Central-Blatt 1839 — Henriette Knip

Verslag Rheinischer Kunst-Verein 1838, Mannheim nr.91: Blumentöpfe am Fenster, Henriette Knip in Bois-le-Duc, voor particulier bezit.

12. Nieuwe stopregels

Verdieping uit het onderzoeksarchief

Aanvullende onderzoeksbevindingen

Onderstaande onderdelen zijn thematisch geordend vanuit het onderzoeksarchief. Bewijsstatussen en inhoudelijke grenzen blijven behouden; oudere formuleringen gelden niet boven latere expliciete correcties.

Fagel, Mak van Waay en catalogusidentiteiten

Actuele leeslaag · herordend uit het onderzoeksarchief

Historische catalogi kunnen meerdere relevante namen naast elkaar bevatten zonder dat daarmee één provenanceketen is bewezen. Daarom worden objectidentiteit, inzender, collectie en maker steeds apart gehouden.

D. Mak van Waay cat.55 (1940) — Josephus-hit én Fagel-hit in één catalogus, zonder bewezen onderlinge provenance

RecordCatalogusfeitBewijsgrens
OBJ-MAK55-LOT062-JAKNIP-KITTENSJ. A. KNIP (Vader van Henriëtte Ronner), lot 62, Poesjes op een rood kussen, “Voluit geteekend”, doek 30 × 25 cm.[FEIT — HISTORISCHE CATALOGUStoeschrijving] aan Josephus Augustus. Onderwerp is opvallend gezien Henriëtte Ronner; authenticiteit/toeschrijving moet worden teruggezocht, niet automatisch aanvaard.
PROV-FAGEL-AVEGOOR-STOTHARD-LOT095zelfde catalogus, lot 95, Stothard Slapende Venus, “Collectie Baron Fagel, Avegoor”.[GEEN RELATIE AANNEMEN] lot 62 en lot 95 staan in dezelfde romantische-schoolsectie, maar catalogus zegt niet dat zij dezelfde inzender/provenance hadden.
MAK-Rokin102-1940Catalogus nr.55, 3–5 december 1940, directie S.J. Mak van Waay, Gebouw Leesmuseum, Rokin 102.Verschuift het harde Rokin-102 bedrijfsanker minstens terug naar 1940.

B. Terborgh als kalibratieobject voor de Fagel/Avegoor-lijn

PROV-FAGEL-1870-LOT021-TERBORCH is nu het sterkste controleobject. Herkenning berust op dezelfde voorstelling (twee heren/geleerden, boek, wereldbol, rode stoel, slapende hond), dezelfde drager en hetzelfde formaat eikenhout 37 × 34 cm.

  1. Parijs 04-05-1870, lot 21 — via de later geciteerde Fagel-verkoop.
  2. Goudstikker cat. 28, november 1924, nr. 116 — provenance “Collection du Baron Fagel, Avegoor, Ellekom”.
  3. Goudstikker cat. 29, december 1924, nr. 68 — zelfde object, zelfde maat/provenance; expliciete terugverwijzing naar cat. 28 nr. 116.
  4. Goudstikker cat. 30, maart–april 1926, nr. 177 — opnieuw zelfde object en Fagel/Avegoor-provenance.
  5. Galerie Dr. Schäffer, Berlijn, 1929, nr. 96 — zelfde object; koppelt terug naar Parijs 1870 lot 21. Het object draagt geen verkoopsterretje en was in deze tentoonstelling dus een niet-verkoopbare bruikleen.

Bronkritische correctie v2.79: de objectketen is sterk, maar de formulering van Schäffer 1929 mag niet worden gebruikt om zonder meer te bewijzen dat de in 1870 verkochte H. Fagel persoonlijk “in Avegoor” woonde. Hofstede de Groot geeft voor Avegoor expliciet de initialen J.J.; persoonsidentiteiten blijven daarom afzonderlijke nodes totdat genealogie en collectieovergangen hard zijn gekoppeld.

C. Nieuwe Fagel/Avegoor-objecten — 1924–1943

ObjectnodeBron / lotExacte provenance of bijzonderheidStatus
PROV-FAGEL-AVEGOOR-MOLENAER-CHARLATANGoudstikker cat.30 (1926) nr.111; verwijst naar cat.28 (1924) nr.81Jan Miense Molenaer, Le Charlatan, doek 106 × 68 cm; “Collection du Baron Fagel, Avegour/Ellekom”.[HARD] Goudstikker-keten; spelling Avegour = zetvariant.
PROV-FAGEL-AVEGOOR-STOTHARD-LOT095Mak van Waay cat.55, 03–05-12-1940, lot 95Thomas Stothard, Slapende Venus, doek 28 × 38 cm; “Met opdracht aan de achterzijde. Collectie Baron Fagel, Avegoor.”[HARD catalogusprovenance]. Opdracht achterzijde is een prioritair persoonsanker indien object/foto teruggevonden wordt.
PROV-FAGEL-AVEGOOR-GOEDECKE-KOLBE-LOT340Frederik Muller & Co./Mensing, 02–09-06-1942, lot 34018e-eeuws portret van Pauline/Friederike Pauline Goedecke, geb. Kolbe; “Verzameling Baron Fagel, Avegoor”. De geportretteerde hoort bij de Van-Goedecke-familielijn die via Guillaume von Goedecke en Wendela Fagel aan Avegoor/Klein Avegoor is verbonden.[HARD provenanceformule]; genealogische relatie maakt duidelijk dat Avegoor-bezit ook via huwelijk/erfenis uit andere familietakken kan zijn gekomen.
PROV-FAGEL-AVEGOOR-BASSI-1826-LOT003Van Marle & Bignell, Den Haag, 05-01-1943, lot 3G. Bassi, In het park, gedateerd 1826, doek 38 × 47 cm; “Verz.: Baron Fagel, Avegoor.”[HARD catalogusprovenance].
PROV-FAGEL-AVEGOOR-VERBOECKHOVEN-YOUNG-LOT084Van Marle & Bignell 05-01-1943, lot 84Landschap met vee, paneel 23 × 43 cm; volgens opschrift achterzijde door Young en Verboeckhoven; “Verz.: Baron Fagel, Avegoor.”[HARD provenanceformule]; makerstoeschrijving blijft historische catalogusattributie.
PROV-FAGEL-AVEGOOR-KOEKKOEK-1837-LOT317Frederik Muller & Co./Mensing, maart 1943, lot 317B.C. Koekkoek, Wintermorgen, gesigneerd/gedateerd 1837, doek 39 × 52 cm; “Verzameling Baron Fagel, Avegoor”.[HARD catalogusprovenance].

Nieuwe collectietypologische observatie: het Avegoor-cluster omvat niet alleen 17e-eeuwse oude meesters, maar ook 19e-eeuwse landschappen/dierstukken. Dat maakt een Josephus-Knip in zo’n collectie niet onaannemelijk, maar levert nog steeds geen object-specifiek bewijs voor Buffels/Paestum.

De Burgt en Mak van Waay: herijking

Actuele leeslaag · herordend uit het onderzoeksarchief

Na correctie van de objectmaten is de Mak van Waay-lijn opnieuw beoordeeld. De mondelinge herkomst via Mak van Waay blijft een gerichte provenancevraag; historische lots moeten qua maat, techniek en voorstelling afzonderlijk passen.

D. Mak van Waay 1940–1944 — her-scan na objectcorrectie

[FEIT — ONDERZOEKSACTIE] De lokaal beschikbare Mak-reeks met 27 unieke veilingsdata van maart 1940 t/m juli 1944 is opnieuw gescand op Knip-naamvormen én de nu correcte motiefset van De Burgt. [NEGATIEVE CONTROLE] Binnen deze beschikbare reeks is geen overtuigende één-op-één beschrijving van De Burgt gevonden.

KavelPrimaire cataloguskernActuele status t.o.v. De Burgt
Mak 09-02-1943 · cat.70 · lot103 · H. KNIPBerglandschap; kasteel op heuveltop; stad aan oevers van een meer; voluit getekend; gouache; omlijst; 40 × 58 cm.[COMPARATOR / INHOUDELIJKE TEGENSPRAAK]: maat/techniek interessant, maar De Burgt heeft geen meer en de compositiebeschrijving wijkt af.
Mak 21-09-1943 · cat.74 · lot154 · HENRI KNIPBerglandschap met ruïne en een aquaduct; gouache; omlijst; 44 × 58 cm. Bij dit lot staat niet expliciet `voluit geteekend`.[COMPARATOR / GEEN DIRECTE IDENTITEIT]: ruïne/maat/techniek relevant, maar De Burgt heeft geen aquaduct.
Mak 03-11-1942 lot266 ↔ Mak 21-12-1943 lot12134 × 51 cm, `J.A. Knip?` ↔ 34 × 50 cm, Henri Knip; pendant-/brug-/bergcontext.[STERKE HISTORISCHE SAME-PAIR-HYPOTHESE], maar directe De-Burgt-identiteit blijft zwak. De oude harde maatuitsluiting op basis van 69 × 50 `papiermaat` is ingetrokken.

Maatfilter: catalogusmaten van 72–74 cm breed zijn als directe De-Burgt-match zwakker indien zij drager-/werkmaat zijn, omdat de huidige achteropening 69 cm breed is. Zonder kennis van de historische meetconventie is dit geen absolute uitsluiting.

E. Directe Mak-provenance — 1975–1980

[STERKE AANWIJZING / OPEN] Piets herinnering blijft het primaire bronanker: De Burgt kwam via Mak van Waay en werd mogelijk historisch richting Henri Knip beschreven. Exacte veiling, lot, datum, consignor, koper en attributietekst blijven [OPEN].

Catalogus 265 / september 1976: voortaan alleen een chronologische locator binnen het herinnerde aankoopvenster. Er is geen objectspecifiek bewijs dat De Burgt in cat.265 voorkomt.

F. Nieuwe locatorlaag 1977–1978

LocatorBevestigde informatieStatus
Sotheby Mak van Waay cat.280AJeger-register: 31-10-1977; `Paintings and Watercolours`.[BIBLIOGRAFISCHE LOCATOR]
Sotheby Mak van Waay cat.291Jeger-register noemt `Fine Dutch, Flemish and German Drawings`, maar het datumveld staat daar als `#REF!`.[LOCATOR; DATUM OPEN TOT ONAFHANKELIJKE CONTROLE]
Sotheby Mak van Waay cat.292Fondazione Zeri: 7–9 november 1978; 207 p.; geïllustreerd; schilderijen/aquarellen e.a.; collocatie CA 01 1978 1107; inventaris 71026.[FEIT — BIBLIOGRAFISCHE LOCATOR]

[FEIT — COMMUNICATIESTATUS] Fondazione Zeri is op 20-09-2026 aangeschreven met verzoek om de K-index en, indien Knip daarin voorkomt, de relevante kavelpagina’s. Antwoord: [OPEN].

Catalogusnummers/verkoopdata 289/290/293 en andere najaarsverkopen 1978 worden niet canoniek ingevuld zolang nummer, datum en inhoud niet institutioneel of primair zijn bevestigd.

Vier objectlijnen in de handelsgeschiedenis

Actuele leeslaag · herordend uit het onderzoeksarchief

De verschillende handels- en eigendomslijnen blijven bewust gescheiden. Een historische naam of veilingvermelding wordt alleen gekoppeld aan een eigen object wanneer objectidentiteit voldoende is onderbouwd.

B. De Jager + Brug en waterval — pendant, Oprechte en restauratie

Nieuwe informatieStatusActuele consequentie
Piet Jacobs verklaart dat De Jager en Brug en waterval een pendantpaar zijn en samen bij De Oprechte Veiling in Haarlem zijn gekocht, in samenwerking/met tussenkomst van een handelaar.[HARD ALS GETUIGENVERKLARING]De twee blijven één gezamenlijke Oprechte-provenancelijn; De Burgt hoort daar niet bij.
Piet dateert die aankoop nu rond 1981–1983 en spreekt van ongeveer 45 jaar bezit.[STERKE DATERING UIT GETUIGENVERKLARING]De oude globale laag “jaren 1970” blijft historisch zichtbaar maar is voor actuele zoekacties te ruim; 1981–1983 is het nieuwe werkvenster. Exacte veilingdatum/lot/handelaar blijven [OPEN].
Beide gouaches hadden vocht-/schimmelschade en zijn door een restaurateur in Den Haag behandeld; daarbij is de achterkant geopend.[HARD ALS GETUIGENVERKLARING]Latere ingrepen aan achterzijde/bevestiging mogen niet automatisch als oorspronkelijke provenance- of dateringskenmerken worden geïnterpreteerd. Restaurateur en restauratiedatum: [OPEN].
Piet identificeert de hoofdfiguur van De Jager nu als herder; eerdere beeldanalyse ondersteunt lam/jong schaap als plausibele lezing.[STERKE AANWIJZING]“De Jager” blijft uitsluitend projectwerktitel. Boer/herder/veedrijver blijft objectinhoudelijk veiliger dan een harde jager-identificatie; kledingstudie kan topografisch worden onderzocht.

C. De Burgt — Mak van Waay bevestigd als getuigenlijn; Henri blijft hypothese

[HARD ALS GETUIGENVERKLARING] Piet verklaart opnieuw dat De Burgt bij Mak van Waay, Amsterdam is gekocht, vermoedelijk in 1975–1980, en nadrukkelijk niet bij De Oprechte. Hij herinnert zich dat de catalogus geen afbeelding bevatte en dat Mak van Waay vermoedelijk richting Henri Knip attribueerde. De exacte catalogustekst, veilingdatum en het lot blijven [OPEN] totdat de primaire catalogus is teruggevonden.

[GETUIGENVERKLARING] Piet noemt het medium gouache. De projectterm blijft technisch voorzichtig: waterverf/gouache op papier; exacte materiaalkarakterisering zonder materiaalonderzoek [OPEN].

[MENING PIET / HYPOTHESE] Piet is op dit moment van mening dat De Burgt, De Jager en Brug en waterval aan Henri Knip moeten worden toegeschreven. Dit is geen moderne authenticatie en verandert het auteurschap van de drie werken niet van [OPEN] naar [FEIT].

[NIEUWE LIJSTCOMPARATOR / OPEN] Een door gebruiker gevonden Invaluable-lot met twee als Henri Knip aangeboden pendant-rivierlandschappen heeft volgens directe visuele vergelijking een lijsttype dat sterk overeenkomt met De Burgt. Bron: Invaluable, lot 201. Oorspronkelijkheid/datering van die lijsten en relatie tot De Burgt blijven [OPEN]; dit is geen auteurschapsbewijs.

F. Buffels / Paestum — object, signatuur en Grinthuys-provenancekaart

[FEIT — OBJECTOBSERVATIE] Op de voorzijde is een geschilderde cursieve signatuur J.A. Knip zichtbaar. In de signatuurzone zijn fijne fissuren en meerdere langere oppervlaktesporen/krassen zichtbaar; sommige latere slijtage-/krassporen kruisen visueel donkere signatuurstreken. [STERKE VISUELE AANWIJZING] de signatuur oogt geïntegreerd in een verouderd oppervlak zonder evidente “schone, verse eiland”-zone. [OPEN] blijven: ouderdom van de signatuurverf, simultaniteit met de oorspronkelijke verflaag, eventuele latere signering/vernissing en autografie door Josephus Augustus Knip. De oudere formulering “craquelure loopt door de signatuur” wordt niet als technisch feit gebruikt, omdat een deel van de lijnen duidelijk als kras/slijtage leest.

[FEIT — OBJECTDOCUMENT] De bij het werk aangetroffen kaart heeft aan één zijde de gedrukte gegevens van Galerie ’t Grinthuys, Kerkstraat 8, Dieren / Cees Simoons en aan de andere zijde handgeschreven onder meer J.A. Knip, Coll. Baron Fagel, Coll. Kölling (dir. Gazelle fabriek) en 80 × 60 cm. Het is een galeriekaart en geen beschilderde-canvasachterzijde.

[HARD ALS GETUIGENVERKLARING] Piet verklaart dat hij het olieverfschilderij in 1978 kocht, tijdens zijn reizen tussen Erica en Tilburg, via bemiddeling van Galerie ’t Grinthuys in Dieren; zijn herinnering is dat het werk uit de collectie van een eigenaar/directeur van een rijwielfabriek op de Veluwe kwam. Hij herkende de galeriehouder later als Cees Simoons. Deze verklaring sluit aan op de aangetroffen galeriekaart, maar exacte transactiedocumenten/prijs blijven [OPEN].

[IDENTITEIT KÖLLING — OPEN, MET KALIBRATIE] De handgeschreven toevoeging dir. Gazelle fabriek maakt de Kölling-lijn historisch concreet, maar sluit de persoonsidentiteit nog niet. Zowel Willem Kölling (1869–1935) als zijn broer Hendrik Willem Kölling (1874–1955) waren in de relevante periode aan de directie van Gazelle verbonden. Daarom wordt de eerdere te stellige gelijkstelling “Kölling = Willem” teruggebracht tot [OPEN]. Een 1927 ledenlijst noemt wel specifiek W. Kölling, Ellecom, Huize Hofstetten als directeur van Arentsen & Kölling/Gazelle; latere kunstmarktprovenance kent ook H.W. Kölling, Ellecom. Objectspecifiek bewijs moet bepalen welke Kölling de kaart bedoelt.

[FAGEL — OPEN] Coll. Baron Fagel op de objectkaart identificeert geen voornaam. Goudstikker documenteert in 1924 op andere schilderijen de provenance Collection du Baron Fagel, Avegoor, Ellekom; dit bewijst een historische Fagel/Avegoor-collectiecontext maar niet dat Paestum hetzelfde traject volgde. Een rechtstreekse Fagel→Kölling-overdracht, transferdatum en identiteit van de genoemde baron blijven [OPEN].

G. Buffels / Paestum — tentoonstellingsankers 1832–1833

Jaar / catalogusPrimaire RKD-catalogusdataBewijsstatus
Amsterdam 1832J.A. Knip: nr.175 weide met drie koeien; nr.176 boerenwoning te Vught; nr.177 overblijfselen van Paestum met Capaccio in de verte.[FEIT — PRIMAIRE CATALOGUS] · RKD digital book 201503673
Den Haag 1833J.A. Knip: nr.153 Paestum + Capaccio + buffels en ander vee; nr.154 weide met drie koeien; nr.155 boerenwoning met verschillend vee te Vught.[FEIT — PRIMAIRE CATALOGUS] · RKD digital book 201502066
Den Haag 1833 — verkoopmarkeringDe catalogus verklaart dat met * gemarkeerde nummers te koop zijn. Nrs.153–155 hebben geen ster.[FEIT]: deze drie Knip-werken zijn in de officiële catalogus niet als “te koop” gemarkeerd. Een theorie van een rechtstreekse officiële tentoonstellingsaankoop van nr.153 in 1833 wordt daarom [WEERLEGD/ZWAK]; voorafgaand eigendom, bruikleen of latere private overdracht blijven mogelijk.

[STERKE SAME-OBJECT-HYPOTHESE] Het terugkeren van dezelfde drie onderwerpclusters in 1832 en 1833 maakt het waarschijnlijk dat 1832 nr.177 en 1833 nr.153 hetzelfde historische Paestum-schilderij betreffen. [OPEN] blijft of dat historische schilderij identiek is aan het huidige object.

Aanvullende provenanceankers

Actuele leeslaag · herordend uit het onderzoeksarchief

Recente bronvondsten worden pas onderdeel van de actuele provenance wanneer zij inhoudelijk passen. Negatieve cataloguscontroles en onbevestigde locators blijven zichtbaar als onderzoeksresultaat, maar niet als bewijs van eigendom.

B. De Jager + Brug en waterval — fysieke pendantstatus aangescherpt

DeltaStatusGevolg
De gebruiker bevestigt dat De Jager en Brug en waterval exact dezelfde afmetingen en exact dezelfde lijst met glas hebben. Voor De Jager is de canonieke maat ca. 77 × 57,5 cm.[FEIT / OBJECTMETING]Brug en waterval krijgt in de actuele canon eveneens ca. 77 × 57,5 cm. Dit versterkt de fysieke pendantstatus. De oude V3.02-status “maat OPEN” is zichtbaar als vervallen historische status.
Mak van Waay 1978 lots 185–186 meten ca. 34 × 50 cm.[WEERLEGD/ZWAK als directe identiteit]Deze twee cataloguswerken kunnen niet De Jager + Brug en waterval zijn; ze blijven alleen markt-/seriecomparators.

D. Mak van Waay 1978 — Zeri-scan als primair catalogusrecord

[FEIT / PRIMAIR CATALOGUSRECORD] Fondazione Federico Zeri leverde de cataloguspagina uit Sotheby Mak van Waay, Catalogus van de kunstveiling 292, verkoop 7–9 november 1978. Op p.71 staan twee opeenvolgende J.A. Knip-lots: 185, een man op een pad in bosrijk landschap met rechts een klooster en doorkijk op een Italiaans bergmeer, getekend, aquarel 33,75 × 49,75 cm; en 186, gezicht op een Italiaans bergmeer met rechts een kerkje op de rotsen, getekend, aquarel 34 × 49,5 cm. De afbeeldingen op de tegenoverliggende p.70 horen bij lots 176 en 180, niet bij 185–186.

[HYPOTHESE] De nabijheid, bijna gelijke maten en verwante Italiaanse bergmeeronderwerpen maken een paar-/serierelatie aannemelijk, maar de catalogus noemt geen pendantstatus. [WEERLEGD/ZWAK] als directe De-Jager/Brug-identiteit wegens het grote maatverschil.

J. Nieuwe Heidelberg-/veilinghits — wel geïnventariseerd, niet stilzwijgend gepromoveerd

BronBronstatusV3.03-besluit
Mak van Waay 09-12-1941; 11-03-1941; 21-09-1943; 09-11-1943; 22-09-1942; 22-12-1942; 21-12-1943Door gebruiker opnieuw aangewezen.[REEDS VERWERKT IN V3.02]; geen dubbele merge. Bestaande maat-/cross-lotregels blijven staan.
Kundig 24-10-1935 — Henri Knip pendantDoor gebruiker opnieuw aangewezen.[REEDS VERWERKT IN V3.02] in de Henri 1935–1943 cross-lotketen; geen nieuwe canonwijziging.
Mensing & Fils 23-03-1943 — “Knip pendant”Cataloguslocator nieuw; exacte lotregel nog niet volledig geverifieerd.[QUARANTINE / HOGE PRIORITEIT].
Mak van Waay 22-02-1944 — 1× KnipNieuw aangewezen; gebruiker meldt inhoudelijke mismatch.[QUARANTINE / CORPUSCONTROLE] totdat exacte naamvorm/lot/maat zijn vastgelegd.
Van Braam 07-09-1943 — 1× KnipNieuw aangewezen; gebruiker meldt mismatch en te klein formaat.[QUARANTINE / WAARSCHIJNLIJK NEGATIEVE OBJECTCONTROLE].
Roos & Cie 16-04-1918 — “gezicht op de weg naar Simplon”Nieuwe zeer relevante locator; exacte catalogusregel nog niet volledig ontsloten.[QUARANTINE / ZEER HOGE PRIORITEIT] wegens directe Simplon-topografieterm.
Van Marle & Bignell 25-01-1944 — ruïne, gesigneerd, groter formaatNieuwe gebruikerlocator; exacte lotregel nog niet volledig vastgelegd.[QUARANTINE / HOGE PRIORITEIT].

K. Mak van Waay 1975–1980 / RKD — provenanceactie De Burgt

[OPEN / ACTIESTATUS] De gebruiker heeft op 21-09-2026 een gerichte aanvraag aan het RKD verzonden voor Knip-vermeldingen, K-registers en eventuele annotaties in Sotheby Mak van Waay-catalogi uit ca. 1975–1980. Cat.265 hoeft niet opnieuw inhoudelijk te worden gecontroleerd wegens het negatieve Sotheby-resultaat; cat.292 is gedeeltelijk ontsloten via Zeri. Een RKD-antwoord is nog niet ontvangen en levert dus nog geen onderzoeksfeit.

Aanvulling R4

Marktketens, veilingcontext en historische terminologie

R4 brengt enkele belangrijke late marktbevindingen uit V3.04 naar de publiekslaag en maakt duidelijk welke gegevens comparator, provenancecontext of open same-object-kandidaat zijn.

Frederik Muller 1948 — Fagel-vermelding in gemengde veiling

V3.04 · reconstructie 2–5 maart 1948

De verkoop waarin B.C. Koekkoeks A winter’s day als lot 15 met provenance “Baron Fagel, Avergoor” voorkwam, liep van 2 tot en met 5 maart 1948. Andere gecontroleerde lots in dezelfde verkoop hadden andere provenances. Daardoor mag het lage lotnummer niet worden gelezen als bewijs dat de eerste tientallen lots één gesloten Fagel-consignatie vormden.

  • Lot 15. B.C. Koekkoek, A winter’s day, 39 × 52 cm — Fagel/Avergoor-provenance expliciet vermeld.
  • Lot 23. Charles Leickert — zelfde veiling, zonder Fagel-provenance in het gecontroleerde record.
  • Gevolg. De oorspronkelijke catalogus moet op alle Fagel/Avegoor/Ellecom-vermeldingen worden doorlopen; losse lotnabijheid is geen provenancebewijs.

Aanvullende marktketens en veilingcontext

V3.04 · checkpoint v2.86

Een late onderzoeksronde leverde meerdere historische Knip-vermeldingen op die belangrijk zijn als formaat-, techniek- en attributiekalibratie. Zij worden hieronder zichtbaar gemaakt zonder ze aan de vier eigen objecten vast te knopen.

Bron / lotVermeldingStatus voor dit onderzoek
Mak van Waay 9 dec. 1941, lots 110–111Twee grote J.A. Knip-gouaches, beide 64 × 94 cm; bergstroom/brug/kudde en kasteel/rivier/veeSterke historische objectcluster; mogelijke relatie met bekende grote Knip-gouaches, same-object nog open.
Mak van Waay 22 sept. 1942, lot 463Twee omlijste J.A. Knip-gouachependanten, 47 × 61 cmHard pendantanker in de marktgeschiedenis; formaat sluit directe identiteit met het huidige Oprechte-paar uit.
Verreyt 1896 / Meelboom–Roelofs 1878Vier J.A. Knip-werken in dekverf, 55 × 76 cm, waaronder een Zwitsersch landschapZeer relevante formaat-/techniekcomparator voor De Jager; geen same-object-bewijs.
Van Huffel 1941, lot 509Twee J.A. Knip-gouaches beschreven als “teekeningen met dekverf”Belangrijk historisch taalanker voor materiaalbeschrijvingen.

Historische techniekwoorden als zoek- en bronkritische sleutel

V3.04 · terminologiematrix
Huidige termHistorische formuleringenLeesregel
Aquarelwaterverw-teekening / waterverf-teekeningNiet automatisch gelijkstellen aan een moderne materiaaltechnische definitie.
Waterverfwaterverwteekening, waterverwschets, gekleurde waterverw, waterverfschilderingVarianten parallel meenemen bij catalogusonderzoek.
Gouacheteekening met dekverfHistorisch expliciet als taalbrug aangetroffen.
PaestumPestum / Pæstum / PaëstumAlle spellingen meenemen bij historische zoekacties.